کتاب حیات علمی در روزگار سامانیان: تاریخ فرهنگی خراسان در قرن سوم و چهارم هجری

کتاب حیات علمی در روزگار سامانیان اثر احسان ذنون ثامری، پژوهشی روشمند و جامع در تبیین نقش کلیدی ایرانیان در شکوفایی تمدن اسلامی طی قرن‌های سوم و چهارم هجری است. این اثر فراتر از یک تاریخ‌نگاری سیاسی، به کالبدشکافی نهضت فرهنگی در قلمرو خراسان و ماوراءالنهر می‌پردازد.

درباره‌ی کتاب حیات علمی در روزگار سامانیان

کتاب حیات علمی در روزگار سامانیان؛ تاریخ فرهنگی خراسان در قرن سوم و چهارم هجری نوشته‌ی احسان ذنون ثامری، پژوهشی مستند درباره‌ی یکی از درخشان‌ترین دوره‌های تاریخ فرهنگی ایران و جهان اسلام است. نویسنده با تکیه بر منابع گسترده عربی، فارسی و پژوهش‌های جدید، تصویری جامع از شکوفایی علمی و فرهنگی خراسان و فرارودان در عصر سامانیان ارائه می‌دهد؛ دورانی که در آن، زبان فارسی نو جایگاه ادبی خود را یافت و بسیاری از پایه‌های تمدن ایرانی اسلامی استوار شد.

کتاب حیات علمی در روزگار سامانیان احسان ذنون ثامری ابتدا زمینه‌های سیاسی و جغرافیایی حکومت سامانیان را بررسی می‌کند و سپس نقش نهادهای علمی و فرهنگی، از جمله مکتب‌خانه‌ها، مساجد، مدارس، کتابخانه‌ها، رباط‌ها و مجالس علمی را در گسترش دانش نشان می‌دهد و در ادامه، ارتباطات علمی میان خراسان، فرارودان و دیگر سرزمین‌های اسلامی، جایگاه زبان‌های فارسی و عربی و تأثیر متقابل آن‌ها بر یکدیگر تحلیل می‌شود.

بررسی علوم، ادبیات و میراث فرهنگی در عصر سامانیان

بخش مهمی از کتاب حیات علمی در روزگار سامانیان ترجمه‌ی جمال اشرفی به ادبیات فارسی و عربی اختصاص دارد و روند شکل‌گیری شعر و نثر فارسی، همراه با ویژگی‌های ادبی و فرهنگی این دوره، بررسی می‌شود. نویسنده همچنین شاخه‌های گوناگون دانش، از علوم دینی، زبان‌شناسی و تاریخ تا فلسفه، منطق، طب، داروسازی، شیمی، ریاضیات، نجوم و موسیقی را معرفی می‌کند و سهم دانشمندان خراسان و فرارودان را در پیشرفت این علوم نشان می‌دهد.

خرید کتاب حیات علمی در روزگار سامانیان انتشارات علمی و فرهنگی برای پژوهشگران تاریخ ایران، مطالعات اسلامی، زبان و ادبیات فارسی و همه‌ی علاقه‌مندان به شناخت خاستگاه شکوفایی علمی و فرهنگی ایران در سده‌های نخستین اسلامی مناسب است و منبعی ارزشمند و قابل اعتماد خواهد بود.

کتاب حیات علمی در روزگار سامانیان برای شما مناسب است اگر

• به تاریخ ایران در دوران سامانیان و شکل‌گیری تمدن ایرانی اسلامی علاقه‌مند هستید.
• می‌خواهید نقش زبان فارسی و عربی را در شکوفایی فرهنگی سده‌های نخستین اسلام بشناسید.
• دانشجو یا پژوهشگر رشته‌های تاریخ، ایران‌شناسی، مطالعات اسلامی یا زبان و ادبیات فارسی هستید.
• به دنبال کتابی مستند با تکیه بر منابع دست‌اول برای شناخت حیات علمی و فرهنگی قرن‌های سوم و چهارم هجری هستید.

در بخشی از کتاب حیات علمی در روزگار سامانیان: تاریخ فرهنگی خراسان در قرن سوم و چهارم هجری می‌خوانیم

کتاب اقلیدس (متوفای 270 پ‌م) موسوم به The Elements، که با عناوین گوناگونی چون الأصول، الأرکان، الأسطقسات و جومطریا به عربی ترجمه شد، یکی از منابع اصلی هندسه و کانون توجه هندسه‌پردازان بود و ابوالعباس فضل بن حاتم نیریزی (متوفای 310 ق/ 922 م)، ابونصر فارابی (متوفای 339 ق/ 950 م)، احمد بن محمد سَجزی (متوفای 415 ق/ 1025 م)، ابوالوفاء بوزجانی و ابوجعفر خازن (متوفای پیش از 360 ق/ 971 م) آن را شرح و تفسیر کردند. ابوسهل کوهی (متوفای پس از 378 ق/ 988 م) مطالبی بر آن افزود که ابوبکر محمد بن زکریای رازی آن‌ها را رد کرد؛ ابن سینا نیز خلاصۀ این کتاب را در شفای خود آورد.1920 این‌ها همه نشان از وسعت شکوفایی علوم هندسی و مهندسی و فعالیت مهندسان دارد.

از استادان هندسه و مَسّاحی (زمین‌سنجی) می‌توان به این‌ها اشاره کرد: ابوالعباس احمد بن محمد بن عبدالله بن مُصعَب جَمّال (متوفای 301 ق/ 913 م)، ابوالحسن علی بن محمد بن محمد انصاری قُشبُری، ابوالفتح کوشک و ابوزید نوقانی که «تصانیف فراوانی در مَسّاحی و حساب داشت». گویا جیهانی وزیر هم از رسم هندسی سررشته داشت که دستور داد نقشۀ کاخ‌های جهان را برایش بکشند تا عناصر مناسب را از میانشان برگزیند و براساسش کاخ امارت را در بخارا بسازد. ظاهراً مهندسان ماکت‌ ساختمان را می‌شناختند؛ چراکه یکی‌شان ماکت گِلیِ کاخ بزرگی را ساخت و نزد امیر نصر بن احمد سامانی آورد که امیر آن را پسندید و به‌خاطرش به وی پاداش داد.1926 به گفتۀ مَقدِسی، اهالی شهر زَرَنگ سیستان به مهارت در هندسه مشهور بودند.