معرفی و دانلود کتاب میژوویا فیلسوفان

معرفی کتاب میژوویا فیلسوفان

کتاب میژوویا فیلسوفان نوشته‌ی سید فاخر علوی، تاریخ فلسفه به زبان کردی است. این اثر تلاش داشته تا با تمرکز بر روی زندگی بزرگان فلسفه، درکی جامع و پیوسته از اندیشه‌های آنان ارائه دهد و تصویری روشن از تاریخ اندیشه‌ی فلسفی در ذهن خوانندگان مجسم کند. مباحث مطرح شده در کتاب به زبان ساده نوشته شده و می‌تواند نقطه‌ی شروع خوبی برای مطالعه‌ی فلسفه در میان مخاطبین کردزبان باشد.

درباره‌ی کتاب میژوویا فیلسوفان

سید فاخر علوی در کتاب میژوویا فیلسوفان، سعی داشته تا شرح کاملی از بسط و گسترش تاریخ فلسفه و اندیشه‌ی خردورز بشری، با تمرکز بر ساحت زیستی فلاسفه در اختیار مخاطبین قرار دهد. این کتاب که تماما به زبان کردی به نگارش درآمده، بر اهمیت فهم تاریخ فلسفه و اندیشه‌ی علمی تأکید دارد.

کتاب میژوویا فیلسوفان انتشارات حسینی اصل بر فیلسوف‌های نامی یک منطقه‌ی مشخص متمرکز نبوده و در عوض تلاش کرده تا اندیشه‌های والای فیلسوفان کشورهای مختلفی را پوشش دهد؛ نویسنده از اندیشمندان هند، افغانستان، ژاپن، یونان، سوریه، عراق، آلمان و بسیاری دیگر از کشورها نام می‌برد و سعی می‌کند تا برای هرکدام شرحی مختصر و قابل‌قبول، ارائه کند.

از آلمان تا ژاپن؛ نقشه‌ای جهانی از تفکر

نخستین اندیشه‌ورزی‌های بشر، آمیخته به تفکر فلسفی بوده. اما نقطه‌ای از تاریخ تکامل بشری خطی کامل میان بشر پیش و بعد از ظهور فلسفه، می‌کشد؛ انسان پیشافلسفه‌ای که تماما در اسطوره و خیال زندگی می‌کند و انسان متأخری که تخیل و اندیشه‌اش، کاملا به دو ساحت مجزا بدل شده است. پس درک و فهم تاریخ فلسفه به نوعی فهم تاریخ اندیشه‌ی بشری در تکامل تمدنی‌اش است. کتاب میژوویا فیلسوفان سید فاخر علوی، سفری مفصل به دور دنیا برای آشنایی با این میراث عظیم بشری است.

با خرید کتاب میژوویا فیلسوفان با اثری جامع به زبان کردی رو‌به‌رو می‌شوید که می‌تواند نقطه‌ی بسیار مناسبی برای شروع مطالعات فلسفی باشد. با خواندن این کتاب ضمن آشنایی با طیف متنوعی از فیلسوفان سرتاسر دنیا، با اندیشه‌های مختلف آن‌ها در طول تاریخ نیز آشنا می‌شوید.

کتاب میژوویا فیلسوفان برای شما مناسب است اگر

• علاقه‌مند به مطالعه‌ی تاریخ فلسفه به زبان کردی هستید.
• دوست دارید با زندگی بزرگان فلسفه و اندیشه‌ی بشری آشنا شوید.
• دانش‌آموز و دانشجو هستید و قصد مطالعه‌ی کتابی ساده‌خوان و جامع در خصوص تاریخ فلسفه را دارید.

در بخشی از کتاب میژوویا فیلسوفان می‌خوانیم

ئه‌و دینه‌ کاردانه‌وه‌یه‌ک دژی ده‌سه‌لاتا به‌ره‌همه‌ن بوو کۆ د سه‌دسالییا شه‌شه‌مه‌ پێش زایین ده‌رکه‌ت. رێبه‌رێ وی مه‌زهه‌ب مه‌هاڤیرا بوو. ئه‌وی نه‌ ب یێکاتییا هه‌یی‌یه‌ تنێ باوری هه‌بوو و نه‌ بهۆراندنا قۆناخێن ته‌کامۆلا رۆحانی و گه‌هه‌شتن ب قۆناخا رزگاری تایبه‌ت ب رۆحانیان دزانی. ئه‌و د به‌رابه‌ر نزاما قادی (کاست) راوه‌ستا و گۆت کۆ هه‌موو وه‌کهه‌ڤن و رزگاری بۆ هه‌موویان هه‌یه‌. (دادبه، 249-250)

جین‌خوازی باسی پرسێن وه‌ک متافیزیک، راستی، جیهان‌شناسی، هه‌یی‌ناسی، ناسین‌ناسی و خۆدێ‌ناسیێ دکه‌ت. جینیسم مه‌زهه‌به‌که‌ کۆ نه ئه‌م دکارن وێ خۆدێ‌باور و نه خۆدێ‌نه‌باور بزانن. رهێشته‌یا وی مه‌زهه‌ب د هندا که‌ڤنار دایه‌ و دووماییکا ئایینا سرامانا یه‌ کۆ ژ زه‌مانێ به‌رێ ره‌خ ئایینا ڤدیک هه‌بوویه‌. باوری ب جداییا رۆح ژ ماده، حاشاکرنا خۆدێ کۆ قادرێ ره‌ها و ئافرینه‌ره‌، هێزا کارما، باوری ب جیهانا بێ‌دووایی و نه‌ئافراندی، پێ‌شداندنه‌که‌ زۆر سه‌ر دووری‌کرن ژ تۆندوتیژی، پالڤه‌دان سه‌ر گۆره‌کی بوون و شکلێن جۆربجۆره‌ حه‌قیقه‌ت، ئه‌خلاق و ئه‌سلێن ئه‌خلاقی سه‌ر بنێشا ئازادییا رۆحا مرۆڤ ژ تایبه‌تمه‌ندیێن جدایه‌ فه‌لسه‌فه‌یا جینه‌.

فه‌لسه‌فه‌یا جین دخه‌بتیت مه‌نتقا هه‌یی، ماهیه‌تا کاینات و هه‌ر تشتێ کۆ تێدایه‌، ماهیه‌تا ئێخسیری و ئه‌مرازێن گه‌هه‌شتن ب ئازادیێ شرۆڤه‌ بکه‌ت. پشکازۆر ئه‌وێ وه‌ک بزاڤه‌که‌ زاهدانه‌ دده‌نه‌ ناساندن چۆنکۆ گه‌له‌ک پێ‌شداندنێ سه‌ر لقاڤ‌دانا خۆ، ریازه‌ت و بهۆرین ژ عه‌لاقێن خۆ دکه‌ت. هه‌روه‌تۆ ئه‌وێ نموونه‌یه‌ک ژ لیبرالیسما فه‌لسه‌فی دزانن چۆنکۆ باوری ب گۆره‌کی بوون و چه‌ندروویی بوونا حه‌قیقه‌تێ هه‌یه‌ و دخوازیت گه‌ل ته‌واو دیتنێن فه‌لسه‌فییه‌ رکه‌به‌ر، هه‌ڤساز بیت.

فهرست مطالب کتاب

پێشگۆتن
برا یێکه‌م: بنێشه‌یێن فه‌لسه‌فه‌
پێشگۆتن
‌ده‌ستپێکا فه‌لسه‌فه‌
بابه‌ت و پرسێن فه‌لسه‌فه‌
فه‌لسه‌فه‌یا زانستان
ئامانجێن فه‌لسه‌فه‌
لازمییا فه‌لسه‌فه‌
شێوه‌یێن لێکۆلین د فه‌لسه‌فێ
په‌یوه‌ندا زانست و فه‌لسه‌فه‌
مفایا فه‌لسه‌فه‌
برا دوه‌م: قاره‌یا ئاسیا
ئیران
گۆرینێن فه‌لسه‌فه‌ د ئیرانێ
ده‌وره‌یا پێش هاتنا ئسلام
فیلسوفێن پێش ئسلام
هوشتانه (پێش 500پ. ز.)
مانی (216-274ز.)
جاماسپ (سه‌دسالییا پێنجه‌مه‌ زایینی)
مه‌زده‌ک (... -529 یا 531ز.)
بوزورگمهر (سه‌دسالییا شه‌شمه‌ زایینی)
پلوسێ ئیرانی (سه‌دسالییا شه‌شمه‌ زایینی)
ده‌وره‌یا هاتنا ئسلام حه‌تا پێش هاتنا مودرنیته‌
فیلسوفێن ده‌ورا هاتنا ئسلام حه‌تا پێش هاتنا مودرنیته
ئبن فه‌رخان ته‌به‌ری (... -815ز.)
مۆحه‌مه‌د بن جه‌ریر ته‌به‌ری (839-923ز.)
ئبن ره‌به‌ن ته‌به‌ری (سه‌دسالییا نه‌همه‌ زایینی)
زه‌که‌ریا رازی (854-925ز.)
فارابی (872- 950 ز.)
به‌همه‌نیار (933-1066ز.)
ئبن نه‌یم (... -995ز.)
ئه‌بولحه‌سه‌ن ته‌به‌ری (سه‌دسالییا ده‌همه‌ زایینی)
ئه‌بولعه‌باس ئیرانشه‌هری (سه‌دسالییا ده‌همه‌ زایینی)
ئه‌بوورێیحان بیروونی (973-1050ز.)
ئبن‌سینا (980- 1037 ز.)
خه‌یام (1048-1131ز.)
مۆحه‌مه‌د غه‌زالی (1058-1111ز.)
مۆحه‌مه‌د بن عه‌بدولکه‌ریم شه‌هرستانی (1086-1153ز.)
عێینولقوزات هه‌مدانی (1098-1131ز.)
فه‌خر رازی (1150-1210ز.)
شه‌هابودین یه‌حیا سوهروه‌ردی (1154-1191ز.)
خواجه نه‌سیرودین تووسی (1201-1274ز.)
عه‌لی بن عومه‌ر کاتبی (1204-1277ز.)
شه‌مسه‌دین شه‌هره‌زۆری (سه‌دسالییا سێزده‌یه‌ زایینی)
عه‌لی بن مۆحه‌مه‌د جورجانی (1339-1414ز.)
غیاسودین مه‌نسوور ده‌شته‌کی (1461-1542ز.)
ئازه‌ر کێیوان (1535-1618ز.)
شێخ به‌هایی (1547-1621ز.)
مولاسه‌درا (1571-1640ز.)
شه‌مسای گیلانی (1573-1635ز.)
مولاهادی سه‌بزواری (1797-1873ز.)
ده‌وره‌یا هاتنا مۆدرنیته‌
سه‌یدمۆحه‌مه‌دحوسێین ته‌باته‌بایی (1902-1981ز.)
مورتزا موته‌هه‌ری (1920-1979ز.)
حه‌مید عنایه‌ت (1923-1982ز.)
که‌ریم موجته‌هدی (1930-... ز.)
رزا داوه‌ری ئه‌رده‌کانی (1933-... ز.)
عه‌لی شه‌ریعه‌تی (1933-1977ز.)
ئه‌حمه‌د ئه‌حمه‌دی (1933- 2018ز.)
داریووش شایگان (1935-2018ز.)
سه‌یدحوسێین نه‌سر (1937-... ز.)
داریووش ئاشووری (1938-... ز.)
زیا موڤه‌حد (1943-... ز.)
عه‌بدولکه‌ریم سرووش (1945-... ز.)
حوسێین به‌شیریه (1953-... ز.)
رامین جه‌هانبه‌گلوو (1956-... ز.)
موسته‌فا مه‌لکیان (1956-... ز.)
موحسن که‌دیور (1959-... ز.)
سرووش ده‌باغ (1974-... ز.)
چین
گۆرانێن فه‌لسه‌فه‌ د چینێ
تائوخوازی
کونفوسیوس‌خوازی
نووکونفوسیوس‌خوازی
قانوون‌په‌ره‌ستی
موهیسم
مائوخوازی
هنده‌ک ژ فیلسوفێن چینێ‌
لائوتسه (604-524پ. ز.)
کونفوسیوس (551-479پ. ز.)
کئونگ چی (500 پ. ز.)
سوون تزو (۵۴۴-۴۹۶ پ. ز.)
یان هوویی (481–521 پ. ز.)
چوانگتسی (369- 286 پ. ز.)
هان فی زی (280-233پ. ز.)
چانگ هنگ (78-139ز.)
وانگ ئانشی (1021- 1086 ز.)
شن‌کوا (1031-1095ز.)
چو هسی (1130- 1200 ز.)
سون یات سن (18۶۶ –192۵ز.)
مائو تسه‌ تونگ (1893- 1976)
شی جین پینگ (1953-...)
ژاپون
شینتو
هنده‌ک ژ فیلسوفێن ژاپون
دوگن (1200- 1253ز.)
میاموتو مووساشی (1584- 1645 ز.)
ئیتو جینسای (1627- 1705 ز.)
ئارای هاکووسکی (1657-1725ز.)
یاماموتو تسونه‌تومو (1659- 1719 ز.)
ئوگیو سوورای (1۶۶۶- 1728 ز.)
موتوئوری نوریناگا (1730- 1801 ز.)
هاجیمه تانابه (1885- 1962 ز.)
توشی‌هیکو ئیزوتسوو (1914- 1993 ز.)
هیروکی ئازووما (1971-... ز.)
هند
گۆرینێن فه‌لسه‌فه‌ د هندێ
دینێ ڤدا
دینێ به‌ره‌همه‌ن
دینێ جین
دینێ بوودا
دینێ سیک
فه‌لسه‌فه‌یا‌ هندوو
کارڤاکا
هنده‌ک ژ فیلسوفێن هندێ
ڤیاسه‌ (سه‌دسالییا پێنجه‌مه‌ پ. ز.)
سیدارتا گوتاما بوودا (سه‌دسالییا پێنجه‌مه‌ پ. ز.)
چاناکیا (350-275پ. ز.)
پاتانجلی (200-150پ. ز.)
ناگارجوونه (150-250ز.)
بودی‌دارما (نێزووکێ ده‌ستپێکا سه‌دسالییا پێنجه‌مه ز.)
که‌بیر (1398-1448یا1518ز.)
سه‌یدئه‌حمه‌د خانێ هندی (1817- 1898ز.)
ناراینه گووروو (1856-1928ز.)
موهاتما گاندی (1869-1948ز.)
جیدو کریشناموورتی (1895- 1986ز.)
دادا واسوانی (1918-2018ز.)
سه‌یدوه‌حید ئه‌خته‌ر (1934- 1996ز.)
گایاتری چاکراڤرتی ئسپیڤاک (1942-...)
بابل
ئه‌فغانستان
مۆحه‌مه‌دئسماعیل موبه‌لغ (1936-1979)
سه‌عاده‌ت ‌مولووک تابش (1951-2010ز.)
سدیق ئه‌فغان (1958-... ز.)
سووریه
پوسیدونیووس (133-49پ. ز.)
نیکولاسێ دمه‌شقی (64-... پ. ز.)
ئبن دیسان (154-222ز.)
یامبلیخووس (245- 325ز.)
داماسکیووس (453-533ز.)
عه‌بدولره‌حمان که‌واکبی (1854-1902ز.)
زه‌کی ئه‌رسووزی (1899-1968ز.)
جه‌میل سه‌لیبا (1902-1976ز.)
سادق جه‌لال ئه‌لعه‌زم (1934-2016ز.)
مۆحه‌مه‌د شه‌حروور (1938-2019ز.)
عراق
رابعه عه‌ده‌ویه (713- 801 ز.)
ئه‌بوویووسف کندی (801- 873 ز.)
ئبن هێیسه‌م (965– 1040 ز.)
ئبن ناقیا به‌غدادی (1020- 1092 ز.)
به‌دیع ئوسترلابی (... - 1139ز.)
موله‌وی کورد (1806- 1882 ز.)
جه‌میل سدقی زه‌هاوی (1863- 1936 ز.)
مه‌لا ئه‌فه‌ندی (1863- 1942 ز.)
کامل مسته‌فا الشیبی (1927- 2006 ز.)
پاکستان
پیر مهرعه‌لی شاه (1859- 1937 ز.)
ئقبال لاهووری (1877- 1938 ز.)
سه‌ید ئه‌بووئه‌علا مودوودی (1903- 1979 ز.)
فه‌زلولره‌حمان مه‌لک (1919- 1988 ز.)
سه‌ید زه‌هوورشاه هاشمی (1926- 1978 ز.)
که‌لیم سدیقی (1931- 1996 ز.)
سه‌با ده‌شتیاری (1954- 2011 ز.)
لوبنان
ئبراهیم حاقلانی (1605-1664ز.)
ئبراهیم ئه‌لیازجی (1847-1906ز.)
ئانتون سعاده (1904-1949ز.)
حه‌نا فاخووری (1914-2011ز.)
فلستین
ئدوارد سه‌عید (1935-2003ز.)
کوره
ڤونهیو (617-686ز.)
سول چونگ (650-730ز.)
ئان هیانگ (1243-1306ز.)
جونگ مونگ جوو (1338-1392ز.)
جونگ دو جون (1342-1398ز.)
یی هوانگ (1501-1570ز.)
یوون دوو سوو (1533-1601ز.)
باک جوونگیانگ (1872-1959ز.)
مه‌نهایی (1879-1944ز.)
سوونگ ژائه کی (1967-2013ز.)
برا سێه‌م: قاره‌یا ئوورووپا
گۆرینێن فه‌لسه‌فه‌ د ئوورووپا
یوونان
ماده‌خوازی
سووفستاییان
هنده‌ک ژ فیلسوفێن یوونان
سوقرات (470 - 399 پ. ز.)
ئه‌فلاتوون (428- 348 پ. ز.)
ئه‌ره‌ستوو (384- 322 پ. ز.)
ئالمان
گوتفرید لایبنیتز (1646-1716ز.)
ئیمانوئل کانت (1724-1804ز.)
یووهان ڤولفگانگ فون گوته (1749-1832ز.)
گئورگ ویلهلم فریدریش هگل (1770-1831)
ئارتوور شوپنهاور (1788-1860ز.)
لوودویگ فویرباخ (1804-1872ز.)
کارل مارکس (1818-1883ز.)
فریدریش ئه‌نگلس (1820-1895ز.)
ئوویگن دورینگ (1833-1921ز.)
فریدریش نیچه (1844-1900ز.)
گوتلوب فرگه (1848-1925ز.)
کارل کائوتسکی (1854-1938ز.)
گئورگ زیمل (1858-1918ز.)
ماکس وبر (1864-1920ز.)
روزا لووکزامبورگ (1870-1919ز.)
ئرنست بلوخ (1885-1977ز.)
کارل ئشمیت (1888-1985ز.)
مارتین هایدگر (1889-1976ز.)
‌ماکس هورکهایمر (1895-1973ز.)
هربرت مارکووزه (1898-1979ز.)
تئودور ئادورنو (1903-1969ز.)
هانا ئارنت (1906-1975ز.)
یورگن هابرماس (1929-... ز.)
ئنگلیس
راجر بیکن (1214-1294ز.)
فرانسیس بیکن (1561-1626ز.)
توماس هابز (1588-1679ز.)
ویلیام پتی (1623-1687ز.)
جان لاک (1632-1704ز.)
جرمی بنتام (1748-1832ز.)
جان ئستوارت میل (1806-1873ز.)
هربرت ئسپنسر (1820-1903ز.)
برتراند راسل (1872-1970ز.)
جان لوئیس (1889-1976ز.)
کارل پووپر (1902-1994ز.)
ئایزایا برلین (1909-1997ز.)
ئالن توورینگ (1912-1954ز.)
جان گرێی (1948-... ز.)
ئسکاتله‌ند
مایکل ئسکات (1175-1232ز.)
دانس ئسکوتووس (1266-1308ز.)
توماس رید (1710-1796ز.)
دێیڤید هیوم (1711-1776ز.)
ئادام ئسمیت (1723-1790ز.)
ئادام فرگوسن (1723-1816ز.)
دوگالد ئستوارت (1753-1828ز.)
توماس کارلایل (1795-1881ز.)
دێیڤید راس (1877-1971ز.)
جان مه‌ک‌کواری (1919-2007ز.)
ئه‌لسدیر مه‌ک‌ئینتایر (1929-... ز.)
جان گاردنر (1965-2019)
رووسیه
ئه‌لکساندر هرتسن (1812-1870ز.)
میخائیل باکونین (1814-1876ز.)
فیودور داستایفسکی (1821-1881ز.)
لئو تولستوی (1828-1910ز.)
نیکولای چرنیشفسکی (1828-1889ز.)
ڤلادیمیر سولویوف (1853-1900ز.)
گئورگی پلخانف (1856-1918ز.)
ڤلادیمیر لنین (1870-1924ز.)
ئه‌لکساندر بوگدانف (1873-1928ز.)
پیتیریم سوروکین (1889-1968ز.)
میخائیل باختین (1895-1975ز.)
ڤلادیمیر لاسکی (1903-1958ز.)
حێیده‌ر جه‌مال (1947-2016ز.)
فرانسه‌
مووسا بن یووشع (سه‌دسالییا چارده‌هم ز.)
ژان بودین (1530 – 1596ز.)
رنه دکارت (1596-1650ز.)
بلز پاسکال (1623-1662ز.)
شارل دو مونتسکیو (1689-1755ز.)
ڤولتر (1694-1778ز.)
دنی دیدرو (1713-1784ز.)
کلود ئادرین هلڤسیووس (1715-1771ز.)
کلود هانری سه‌ن‌سیمون (1760-1825ز.)
شارل فووریه (1772-1837ز.)
ئگوست کونت (1798-1857)
پیر ژوزف پرودون (1809-1865ز.)
ئرنست رنان (1823-1892ز.)
گوستاڤ لوبون (1841-1931ز.)
ئمیل بویراک (1851-1917ز.)
ئمیل دورکیم (1858-1917ز.)
مووریس مترلینک (1862-1949ز.)
ژرژ پولیتزر (1903-1942ز.)
هانری کوربن (1903-1978ز.)
ژان پول سارتر (1905-1980ز.)
ئیمانوئل لڤیناس (1906-1995ز.)
سیمون دو بووار (1908-1986ز.)
روژێ گارودی (1913-2012ز.)
فرانتس فانون (1925-1961ز.)
میشل فوکو (1926-1984ز.)
ژان بوودریار (1929-2007ز.)
پیێر بووردیو (1930-2002ز.)
ژاک دریدا (1930-2004ز.)
ئالن به‌دیوو (1937-... ز.)
فرانسیس ڤولف (1950-... ز.)
ئوتریش
ئرنست ماخ (1838-1916ز.)
ئدموند هوسرل (1859-1938ز.)
ئوتو نورات (1882-1945ز.)
لوودویگ ویتگنشتاین (1889-1951ز.)
فریدریش فون هایک (1899-1992ز.)
کورت گودل (1906-1978ز.)
ئیتالیا
توماس ئاکویناس (1225-1274ز.)
نیکولو ماکیاولی (1469-1527ز.)
جوردانو برونو (1548-1600ز.)
ماریا گائتانا ئانیزی (1718-1799ز.)
بندیتو کروچه (1866-1952ز.)
ئانتونیو گرامشی (1891-1937ز.)
ئانتونیو نگری (1933-... ز.)
ئسپانیا
سنکایێ لاڤ (4پ. ز. -65ز.)
ئیزیدور سڤیل (560-636ز.)
ئبراهیم بن به‌رحیا (1070-1136ز.)
ئبن‌روشد (1126-1198ز.)
شم توڤ بن یووسف فالاکووئرا (1225-1290ز.)
ئسحاق ئه‌لبه‌لاغ (نیڤه‌یا دوه‌مه‌ سه‌دسالییا 13‌ ز.)
ئسحاق پوولگار (نیڤه‌یا یێکه‌مه‌ سه‌دسالییا 14‌ ز.)
میگل د ئووناموونو (1864-1936ز.)
خوزه ئورتگا یی گاست (1883-1955ز.)
لهستان
فلوریان زنانیتسکی (1882-1958ز.)
ژان پولێ دوه‌م (1920-2005ز.)
‌زیگمونت باومه‌ن (1925-2017ز.)
لشک کولاکوفسکی (1927-2009ز.)
تورکیه
رزا توفیق بولووک‌باشی (1869-1949ز.)
موونس تکین ‌ئالپ (1883-1961ز.)
ئسماعیل بشیکچی (1939-... ز.)
سێیلا بن حه‌بیب (1950-... ز.)
ئه‌رمه‌نستان
گریگور پشتیمالجیان (1778-1839ز.)
لڤون زکیان (1943-... ز.)
برا چاره‌م: قاره‌یا ئه‌مریکا
وه‌لاتێن یێک‌بووییه‌ ئه‌مریکا
هلنا پتروفنا بلاڤاتسکی (1831-1891ز.)
ویلیام جێمز (1842-1910ز.)
جان دیویی (1859-1952ز.)
ویل دورانت (1885-1981ز.)
رودولف کارناپ (1891-1970ز.)
ئریک فروم (1900-1980ز.)
ویلارد کواین (1908-2000ز.)
توماس ساموئل کوهن (1922-1996ز.)
هیلاری پاتنم (1926-2016ز.)
ئدموند گتیه (1927-... ز.)
ساموئل هانتینگتون (1927-2008ز.)
نوئام چامسکی (1928-... ز.)
ئلڤین تافلر (1928-2016ز.)
مایکل مارتین (1932-2015ز.)
دێیڤید لوئیس (1941-2001ز.)
نانسی کارترایت (1944-... ز.)
مایکل فریدمه‌ن (1947-... ز.)
نیل تنانت (1950-... ز.)
برزیل
ڤیلم فلاسر (1920-1991ز.)
پائولو فریره (1921-1995ز.)
کانادا
مارشال مه‌ک‌لوهان (1911-1980ز.)
نورتروپ فرای (1912-1991ز.)
چارلز تێیلور (1931-... ز.)
لئونارد پیکوف (1933-... ز.)
ئیان هه‌کینگ (1936-... ز.)
دیتر میسگلد (1938-... ز.)
مایکل رووس (1940-... ز.)
پاول چرچله‌ند (1942-... ز.)
پاتریشا چرچله‌ند (1943-... ز.)
جێمز رابرت براون (1946-... ز.)
ئستیڤن پینکر (1954-... ز.)
ژان گروندن (1955-... ز.)
جان ئل. شلنبرگ (1959-... ز.)
لووک لانگلوا (1963-... ز.)
ئارژانتین
ئرنستو لاکلائو (1935-2014ز.)
شیلی
ئدواردو کاراسکو (1940-... ز.)
مکزیک
خوانا ئینس د لا کرووز (1648یا1651-1695ز.)
ئوکتاڤیو پاز (1914-1998ز.)
هکتور زاگال (1952-... ز.)
برا پێنجه‌م: قاره‌یا ئه‌فریکا
ئه‌لجه‌زایر
ئه‌بووعه‌بدولا مۆحه‌مه‌د ئووسوولی (؟ -1216ز.)
مالک بن‌نه‌بی (1905-1973ز.)
مۆحه‌مه‌د ئه‌رکوون (1928-2010ز.)
غه‌نا
ئانتون ویلهلم ئامو (1703-1759ز.)
ویلیام دوبوا (1868-1963ز.)
قه‌وام ئانتونی آپیا (1954-...)
کنیا
عه‌لی مه‌زرووعی (1933-2014ز.)
نگوگی وا تیونگو (1938-... ز.)
مه‌راکش
جهووا بن نسیمولمه‌لکا (سه‌دسالییا 13ز.)
مۆحه‌مه‌د بن ئبراهیم ئابولی (1282-1350ز.)
لسانولدین خه‌تیب (1313-1374ز.)
مۆحه‌مه‌د عابد جابری (1936-2010ز.)
ته‌ها عه‌بدولره‌حمان (1944-... ز.)
مسر
پتاه‌هوتپ (سه‌دسالیێن25 تا 24پ. ز.)
ئوریجن (185-254ز.)
فلوتین (204-270ز.)
رفاعه ته‌هتاوی (1801-1873ز.)
عه‌بدولره‌حمان به‌ده‌وی (1917-2002ز.)
ئیهاب حه‌سه‌ن (1925-2015ز.)
حه‌سه‌ن حه‌نه‌فی (1935-... ز.)
روشدی راشد (1936-000ز.)
نه‌سر حامد ئه‌بووزێید (1943-2010ز.)
برا شه‌شه‌م: قاره‌یا ئوقیانووسیه
ئوسترالیا
جان لسلی مه‌کی (1917-1981ز.)
جان جیمیسون کارزول ئسمارت (1920-2012ز.)
یووجین کامنکا (1928-1994ز.)
فیلیپ نوئل پتیت (1945-...)
پیتر ئالبرت دێیڤید سینگر (1946-... ز.)
کیم ئسترلنی (1950-... ز.)
گراهام رابرت ئاپی (1960-... ز.)
دێیڤید جان چالمرز (1966-... ز.)
نیووزله‌ند
جرمی والدرون (1953-... ز.)
گۆتن‌نامه‌
ژێده‌ر
فارسی
ئنگلیسی