کتاب درآمدی بر نظریه فرهنگی معاصر

سیاست فرهنگی نزد حاکمیت‌ها، شیوه‌ای ضروری برای حفظ هویت ملی است و مطالعات فرهنگی یکی از رشته‌های در حال گسترش است که به تصمیم‌گیری فرهنگی یاری می‌رساند. در کتاب درآمدی بر نظریه فرهنگی معاصر، اندرو میلنر و جف براویت مطالعات فرهنگی را از مبانی و تعاریف پایه گرفته تا نظریات پسامدرن در جهت سیاست‌گذاری فرهنگی معرفی می‌کنند. این کتاب که در حوزه‌ی مطالعات بین‌رشته‌ای علوم اجتماعی، فرهنگ و فلسفه طبقه‌بندی می‌شود، چشم‌اندازی کامل در نظریه‌پردازی فرهنگی ارائه می‌کند.

درباره‌ی کتاب درآمدی بر نظریه فرهنگی معاصر

در اواخر قرن بیستم، رشته‌ی مطالعات فرهنگی به‌عنوان یکی از رشته‌های روبه‌رشد دانشگاهی ظهور کرد. اما مسئله آن است که این مفهوم چندمعنایی است و در تعیین حد و مرز و معنای آن اختلاف نظرهای زیادی وجود دارد. اندرو میلنر (Andrew Milner) و جف براویت (Jeff Browitt) در کتاب درآمدی بر نظریه فرهنگی معاصر (Contemporary Cultural Theory: An Introduction) با مراجعه به مفهوم فرهنگ تلاش می‌کنند تا این اصطلاح را تعریف کنند.

نویسندگان به تعریف نظریه‌پردازانی چون ویلیامز و هارتمن مراجعه می‌کنند و وجوه اشتراک و افتراق تعاریف آن‌ها را نشان می‌دهند. ایشان فارغ از تعاریف متعدد و گوناگونی که فرهنگ دارد، آن را قلمروی کلی نهادها و مصنوعات و عملکردهایی می‌دانند که دنیای نمادین ما را شکل می‌دهد و شامل هنر و دین، علم و ورزش، آموزش و فراغت می‌شود؛ اما هرگز فعالیت‌هایی را که ذیل اقتصاد یا سیاست طبقه‌بندی می‌شود، در بر نمی‌گیرد.

اختلاف نظر بر سر مفهوم فرهنگ و چندمعنایی بودن آن به مفهوم مطالعات فرهنگی نیز راه پیدا کرده است و باعث شده تا مطالعات فرهنگی نیز چندمعنا باشد و بر موضوع مطالعه و شیوه‌ی انجام دادن آن نیز توافق روشنی وجود نداشته باشد. همین باعث می‌شود تا معانی گوناگون مطالعات فرهنگی ذیل چهار دسته‌ی اصلی طبقه‌بندی شوند. نویسندگان در کتاب درآمدی بر نظریه فرهنگی معاصر این دسته‌ها را معرفی می‌کنند و در مجموع مهم‌ترین شاخصه‌ی مطالعات فرهنگی را کیفیت بین‌رشته‌ای آن و مطالعات ادبی را مهم‌ترین رکن آن می‌دانند. در این میان، برخی گرایشات به مطالعات فرهنگی، سیاسی و برخی گرایشات اجتماعی است. چنان‌که اندرو میلنر نیز مطالعات فرهنگی را علوم اجتماعی مطالعه‌ی تولید، توزیع، مبادله و دریافت معنای درون متنی می‌داند و این کتاب را بر همین مبنا پیش می‌برد. نویسندگان بر این اساس نظریه‌ی فرهنگی را تعریف می‌کنند و توضیح می‌دهند که نظریه‌ی فرهنگی معاصر بنیانی پسامدرن و پساساختارگرایانه دارد.

یکی از ابعاد و رکن‌های مهم مطالعات فرهنگی رابطه‌ی ادبیات و جامعه است که نویسندگان در فصلی مجزا به آن می‌پردازند و ذیل این فصل مفاهیمی چون فرهنگ‌گرایی، هرمنوتیک و ماتریالیسم فرهنگی را توضیح می‌دهند. آن‌ها در فصل‌های بعدی به نظریه‌ی انتقادی و نشانه‌شناسی می‌پردازند تا به این طریق زمینه‌ها و ابزارهایی برای درک و شناخت مطالعات فرهنگی فراهم کنند.

بخش‌های آخر کتاب درآمدی بر نظریه فرهنگی معاصر به مفهوم سیاست فرهنگی اختصاص دارد. در این بخش، اندرو میلنر و جف براویت به مبانی پایه‌ی سیاست فرهنگی و پیوند آن با نظریه‌های پسامدرن می‌پردازند و در این بین، نظریات لیوتار، بودریار و دیگر نظریه‌پردازان این حوزه را شرح می‌دهند.

در مجموع، کتاب درآمدی بر نظریه فرهنگی معاصر نگاهی روشن و دقیق به معنا، تاریخچه و مقیاس تاریخی گسترش مطالعات فرهنگی می‌اندازد. نویسندگان شش پارادایم اصلی ر ا در نظریه فرهنگی شناسایی می‌کنند. آن‌ها زمینه‌های فرهنگی و اجتماعی را برای هریک از این پارادایم‌ها ترسیم می‌کنند و زمینه‌ی لازم برای درک بحث‌های جاری را در این زمینه فراهم می‌کنند.

این کتاب را انتشارات ققنوس با ترجمه‌ی جمال محمدی منتشر کرده است.

در نکوداشت کتاب درآمدی بر نظریه فرهنگی معاصر

• این کتاب راهنمایی دقیق و هوشمندانه برای فهم نظریه‌ی فرهنگی است که اطلاعاتی مهم را با نقدی ضروری همراه می‌کند. (مجله‌ی چویس)

کتاب درآمدی بر نظریه فرهنگی معاصر برای چه کسانی مناسب است؟

کتاب درآمدی بر نظریه فرهنگی معاصر برای متخصصانی که در زمینه‌ی مطالعات و سیاست‌ فرهنگی پژوهش یا فعالیت می‌کنند، مناسب است.

در بخشی از کتاب درآمدی بر نظریه فرهنگی معاصر می‌خوانیم

اما اگر فرهنگ در واقع تا این حد مسئله‌دار شده است، علت آن چیست؟ پاسخ این سؤال در سرشت خودِ مدرنیزاسیون اجتماعى فرهنگى و به ویژه در سیطره یافتن نوع خاصى از نظام سرمایه‌سالارِ سازمان اقتصادى نهفته است، نظامى که در آن کالاها و خدمات اساسا به منظور فروش در بازار رقابتى تولید مى‌شوند. این امر به همان اندازه در مورد تولید فرهنگىِ مدرن صدق مى‌کند که در مورد هر نوع تولید دیگر. در واقع، دلایل بسیارى براى دفاع از این ایده وجود دارد که تجارت کتاب نخستین صنعت سرمایه‌دارىِ مدرن بوده است: به قول فبره و مارتین، «ناشر و کتابفروش از همان ابتدا بیش از هر چیز به دنبال کسب سود بودند» (فبره و مارتین، 1976، ص 249). این شیوه تولید فرهنگى، که به لحاظ تاریخى بى‌سابقه بود، براى کسب موفقیت نهایى به دو چیز نیاز داشت: توسعه همه‌جانبه انواع سازمان‌هاى سرمایه‌دارانه، و توسعه برخى عوامل خاص در خصوص خود تولید فرهنگى همچون قوانین کپى رایت و فنون «بازتولید مکانیکى» (مقایسه کنید با بنیامین، 1973). این نوع تجارى شدن بى‌سابقه تولید فرهنگى سبب دگرگونىِ به همان اندازه بى‌سابقه‌اى در جایگاه اجتماعى تولیدگرانِ فرهنگى نظیر نویسندگان و هنرمندان و کشیشان و معلمان یعنى کل کسانى شد که ما امروزه روى هم رفته آن‌ها را تحت عنوان «روشنفکران» مى‌شناسیم. اشکال قبلىِ «حمایت» فرهنگى، تأمین مادى تولیدگران فرهنگ را به بهاى وابستگى تام فعالیت فکرى به کلیسا و اشرافیت و دربار پادشاه تضمین مى‌کرد. این قسم فرهنگ‌ها اصلاً نیازمند نظریه فرهنگى مشخصى نبودند، بلکه فقط به نوعى الهیات یا اندیشه سیاسى نیاز داشتند. اما در جامعه سرمایه‌دارى آنچه پتر بورگر نامش را «جدا شدن هنر از پراکسیس زندگى» مى‌گذارد به مشخصه اصلى «استقلال هنر بورژوایى» بدل مى‌شود (بورگر، 1984، ص 49).