معرفی و دانلود کتاب صوتی سفر شهرزاد: فرهنگ‌های گوناگون حرمسراهای گوناگون

معرفی کتاب صوتی سفر شهرزاد: فرهنگ‌های گوناگون حرمسراهای گوناگون

دور دنیا با شهرزاد! فاطمه مرنیسی، جامعه‌شناس اهل مراکش در کتاب صوتی سفر شهرزاد، بار دیگر به پژوهشی جسورانه در حوزه‌ی زنان دست می‌زند. او در این جستار فمینیستی، به سراغ یکی از کهن‌الگوهای قدرت زنانگی در ادبیات یعنی «شهرزاد قصه‌گو» می‌رود؛ با بررسی آثار وام‌گرفته از ماجرای هزار و یک شب، وضعیت زنان و جایگاه آن‌ها در جوامع غرب و شرق را می‌سنجد و از نگاه فرهنگ‌های مختلف به مفهوم «حرمسرا» می‌گوید.

درباره‌ی کتاب صوتی سفر شهرزاد

قصه‌ی شهرزاد را به خاطر دارید؟ پادشاهی خون‌خوار هر شب زنی را به عقد خود در می‌آورد و سحرگاه او را به دست جلاد می‌سپرد؛ هیچ‌چیز یارای مقابله با خوی بی‌رحم و نفرت بی‌اندازه‌ی او به زنان را نداشت تا عاقبت نوبت کار به شهرزاد رسید. فاطمه مرنیسی (Fatema Mernissi) نویسنده و فعال حقوق زنان در کتاب صوتی سفر شهرزاد (Scheherazade Goes West)، ماجرای شهرزاد قصه‌گو را نه از جنبه‌ی یک افسانه‌ی عامیانه، بلکه به عنوان نمادی از جایگاه زنان و قدرت تأثیرگذاری آن‌ها بررسی می‌کند.

شهرزاد، قهرمانی در حرمسرا!

شهرزاد یک قصه‌گوی ساده نبود. در شبی که شاید هرگز نباید به صبح می‌رسید، شهرزاد شاه را به شنیدن قصه‌ای راغب کرد؛ قصه، هزارویک شب به طول انجامید و در آخرین شب، شاه دیگر به آن مرد تندخوی گذشته‌ی شباهتی نداشت. شهرزاد فقط با جادوی کلام تحول آفرید. نکته‌ای که ماجرای شهرزاد را خاص و تأمل‌پذیرتر می‌کند، آن است که این زن در دل «حرمسرا» و در مکانی که صرفاً برای خوشگذرانی پادشاه و پاسخ به میل و شهوت او ساخته شده بود دست به این نقش‌آفرینی زد.

اما سؤال مهم این‌جاست: آیا شهرزاد تنها زنی بود که با نیروی زنانه‌ی خود دست به تغییراتی از این دست زده است؟ شهرزاد را باید یک افسانه‌ی دور و دلفریب دانست؟ یا نمادی از یک حقیقت بزرگ‌تر؟ نویسنده‌ی کتاب صوتی سفر شهرزاد، تمامی این پرسش‌ها را کنار هم می‌گذارد و از آن یک سوژه‌ی ناب و جذاب برای یک پژوهش زنانه می‌سازد؛ پژوهشی که قرار است در آن ماهیت حرمسراها از نگاهی نزدیک‌تر و واقع‌گرایانه‌تر بررسی شود.

در حرمسرای شاه چه می‌گذرد؟ پژوهش‌های یک فمینیست شرقی

با شنیدن نام حرمسرا، تصاویر مختلفی در ذهن تداعی می‌شود؛ مکانی پر از دسیسه و توطئه به همراه حسادت‌های زنانه و کینه و رقابت‌های تمام‌نشدنی بین سوگلی‌ها. فاطمه مرنیسی در اولین قدم از واکاوی‌های کتاب صوتی سفر شهرزاد، به سراغ تفاوت دیدگاه‌های متفاوت فرهنگ شرق و غرب درباره‌ی مفهوم حرمسرا می‌رود و به نقد باورهای اشتباه یا ناقص درباره‌ی واقعیت حرمسراها می‌پردازد. در این جاست که نگرش متفاوت و شاید جنجال‌برانگیز این رساله‌ی فمینیستی کم‌کم بر مخاطب روشن می‌شود؛ چرا که نویسنده برای اولین‌بار از حرمسرا، نه به عنوان مرکز فتنه و فساد بلکه کانون هوش و قدرت زنانه یاد می‌کند.

فاطمه مرنیسی در کتاب صوتی سفر شهرزاد، برای اثبات ادعای خود به کاوشی ژرف‌تر در تاریخ ملل گوناگون می‌پردازد. او در ادامه به سراغ مفاهیم مشابه حرمسرا در فرهنگ غرب می‌رود و این تصور که حرمسرا جایی برای فرمانبری زنان و سلطه‌ی مردان است را خیالی ساده‌انگارانه می‌پندارد. مرنیسی، سوژه‌ی اصلی تحقیق خود یعنی داستان شهرزاد را از یاد نمی‌برد و نمونه‌های مشابه یا اقتباس‌شده از این شخصیت در ادبیات و هنر شرق و غرب دنیا را واکاوی می‌کند.

فاطمه مرنیسی، زنی برخاسته از شرق و سفرکرده به غرب

کتاب صوتی سفر شهرزاد یک پژوهش چندرشته‌ای جذاب در دنیای زنان است؛ پژوهشی که در کنار موضوعات ریشه‌شناختی و تاریخی به جهان روانشناسی نیز گریزی می‌زند و تفاوت دیدگاه غربیان و شرقیان در مفاهیمی مثل عقل، احساس، جنسیت و نیروی جنسی را بررسی می‌کند. نکته‌ی جالب آن که نویسنده‌ی کتاب، زاده و پرورش‌یافته‌ی هر دو فرهنگ است و در حین این مقایسه‌ی جامعه‌شناختی، نکات قابل‌توجهی از زندگی خود را با مخاطب در میان می‌گذارد.

فاطمه مرنیسی که امروزه به عنوان تحصیل‌کرده‌ی دانشگاه سوربن پاریس شناخته می‌شود، روزهایی را به یاد می‌آورد که در اندرونی خانه‌ی مادربزرگ و در کنار زنان نزدیک و خدمتکاران به سر می‌شد. او به عنوان کسی که از نزدیک شاهد تجلی قدرت زنانه در زادگاه خود یعنی مراکش بوده، به پرسش بحث‌برانگیزی دست می‌زند: آیا زنان شرق، آن‌گونه که غربی‌ها تصور می‌کنند، فرمان‌بردار و مطیع هستند؟ پیشنهاد می‌کنیم شما نیز با این تجربه‌ی پژوهشی جذاب همراه باشید و از دنبال کردن قلم شیرین و بذله‌گوی نویسنده‌ی آن لذت ببرید.

این کتاب با تلاش نشر صوتی موج کتاب و همکاری انتشارات کراسه تهیه شده است و با صدای ناهید حجت پناه و ترجمه‌ای از شیرین کریمی به دست شما می‌رسد.

نکوداشت‌های کتاب سفر شهرزاد

• فاطمه مرنیسی در سنت‌های شرق و غرب کاوش می‌کند و از قلم طناز و نکته‌سنج خود برای افشای نقاط ضعف هر دو فرهنگ بهره می‌گیرد. اثری خنده‌دار، شیرین، خردمندانه و عمیق از یکی از بهترین نویسندگانی که داریم. (آرلی راسل هاکشیلد، نویسنده)
• درخشان و قانع‌کننده؛ این کتاب نقدی چندفرهنگی و جسورانه است. (Library Journal)

کتاب صوتی سفر شهرزاد برای شما مناسب است اگر

• به پژوهش حوزه‌ی زنان به ویژه پژوهش‌های تطبیقی در فرهنگ غرب و شرق علاقه دارید.
• می‌خواهید از شنیدن یک جستار خاص در پیوند تاریخ، فرهنگ و ادبیات با زنان لذت ببرید.
• داستان‌های هزارویک شب را خوانده‌اید و اکنون مشتاقید از نقطه‌نظر جامعه‌شناختی به شهرزاد قصه‌گو بنگرید.

در بخشی از کتاب صوتی سفر شهرزاد: فرهنگ‌های گوناگون حرمسراهای گوناگون می‌شنویم

شاید باورتان نشود، وقتی در یک کتاب‌فروشی آلمانی می‌گردم چقدر هیجان‌زده‌ام. آن‌جا با خیال راحت می‌توانی کتاب‌ها را ورق بزنی و حتی می‌توانی روی چهارپایه‌هایی که خردمندانه برای نشستن و کتاب خواندن در گوشه و کنار گذاشته‌اند بنشینی و در آرامش مطالعه کنی. در کتاب فروشی‌های رباط اگر جرئت کنید به کتاب‌هایی که می‌بینید دست بزنید ممکن است کتاب‌فروش پرتتان کند بیرون. پیش از حظ بردن از تورق کتاب باید آن را بخرید.

در کشوری که چانه‌زنی و دست زدن به کالاها بخشی جدایی‌ناپذیر از سرگرمی خرید کردن است، احتمالاً فقط کتاب از این رسم سنتی معاف شده است. در کتاب‌فروشی‌های رباط نمی‌توانید به کتاب‌ها دست بزنید و نمی‌توانید سر قیمت چانه بزنید و به همین دلیل است که من در کتاب‌فروشی‌های غربی بیش از حد لذت می‌برم و به همین دلیل هم آرزو دارم اولین کافه کتاب رباط را راه بیندازم.

فهرست مطالب کتاب صوتی