کتاب بدیو: فلسفه‌ای در باب امر نو

فلسفه جهانی بی‌آغاز و بی‌پایان است و همیشه می‌توانیم به سوژه‌ها از دیدگاه نویی بنگریم. کتاب بدیو: فلسفه‌ای در باب امر نو نیز کوشیده است تا به مباحثی دشوار و چند وجهی، از دریچه‌ای نوین وارد شود و به خوانندگان خود نگاهی تازه ببخشد. اد پلوث اندیشه‌های آلن بدیو را به زبان ساده و روان تشریح کرده و ما را با این متفکر فرانسوی آشنا می‌کند.

درباره‌ی کتاب بدیو: فلسفه‌ای در باب امر نو

به جهان فلسفه‌ی بدیو خوش آمدید. هر معنایی که در ذهنتان نقش بسته را به کناری بگذارید و خود را آماده کنید تا با معانی تازه و عمیق مواجه شوید. کتاب بدیو: فلسفه‌ای در باب امر نو (Badiou: A Philosophy of the New) ما را با نظریات فلسفی آلن بدیو آشنا می‌کند. او فیلسوف مدرن است و سعی دارد تا با نگاهی نوین به مباحث فلسفی از جمله: هستی، سوژه، حقیقت و... بنگرد. اد پلوث (Ed Pluth) که خود نیز استاد رشته‌ی فلسفه و پژوهشگر آثار بدیو است، نظریات این متفکر و فیلسوف فرانسوی را برای ما تشریح کرده تا با فلسفه و ایده‌های انتزاعی بدیو آشنا شویم. یکی از مهم‌ترین مباحثی که در کتاب حاضر مطرح شده، مفهوم و چیستی «سوژه» است. سوژه در ذهن بسیاری از ما موجودی منفعل است که به آن می‌نگریم و یا به هر طریقی توجهمان را جلب می‌کند، اما در نگاه آلن بدیو سوژه شخصی است که جهت و فعالیت دارد. یک سوژه مسیری را انتخاب و آن را دنبال می‌کند. کسی که به عقیده‌ی خود عمل پایبند می‌ماند و وفادارانه بر نظرات و مواضع خود مستحکم است، سوژه است؛ سوژه‌ای که دیگران به او می‌پردازند. به‌طور مثال افرادی که در انقلاب فرانسه مشارکت کردند و پس از آن نیز از انقلاب خود محافظت نمودند، سوژه‌‌های آن اتفاق تاریخ‌ساز هستند.

کتاب بدیو: فلسفه‌ای در باب امر نو کمی پیچیده است. مفاهیم ذکر شده در این اثر به پس‌زمینه‌ی فلسفی و مطالعات قبلی نیاز دارد؛ اما با این حال اد پلوث کوشیده تا مفهومی دشوار همچون «وضعیت‌ها و رخدادها» را به زبان قابل درک و ساده شرح دهد. این مفهوم از دو بخش تشکیل می‌شود و بخش نخست آن «وضعیت» است. وضعیت به معنای شرایطی است که در آن حضور داریم. شهر ما، دوره‌ی زیست ما و هر چه در اطرافمان هست، وضعیت هستند. بخش دوم این عبارت «رخداد» است. وضعیت را هر فردی می‌تواند درک کند و به آن آگاه باشد، اما شرکت و درک یک رخداد، کار هر کسی نیست و تنها گروهی از انسان‌ها آن را به‌موقع در می‌آورند. به‌طور مثال دانشگاه یک وضعیت است و نارضایتی و شورش دانشجویان یک رخداد. همه‌ی دانشجویان متوجه هستند که در دانشگاه حضور دارند اما همه‌ی آن‌ها به‌سمت اعتراض و قیام پیش نمی‌روند و در پیش‌برد رخدادی خاص مشارکت ندارد؛ به‌عبارت دیگر تمام دانشجویان در این فضا به «سوژه» تبدیل نمی‌شوند.

کتاب بدیو: فلسفه‌ای در باب امر نو می‌کوشد تا ما را با مفاهیمی که شاید تاکنون به آن‌ها نیاندیشیده‌ایم آشنا کند و فلسفه‌ی مدرن و امروزی را برای ما شرح دهد. این کتاب با ترجمه‌ی امیر خراسانی و محمدعلی غزنوی در انتشارات آوند دانش به چاپ رسیده است.

نکوداشت‌های کتاب بدیو: فلسفه‌ای در باب امر نو

• این کتاب با نگاهی روشن و بی‌واسطه به سراغ فلسفه‌ی بدیو رفته است. همه‌ی اضافات و ابهامات بی‌فایده را کنار گذاشته تا به یک ایده‌ی شگفت‌انگیز برسد. بدیو معتقد است اگر جرأت وفاداری به یک حقیقت را نداشته باشیم، خود را به زندگی‌های غیرانسانی محکوم کرده‌ایم. پلوث نه‌تنها فلسفه‌ی بدیو را معرفی کرده، بلکه آن را به زبانی ناب، روشن و شفاف بازآفرینی کرده است. (الیور فلتهم)
• این کتاب نقطه‌ی آغازی عالی برای کسانی است که با اندیشه‌های بدیو آشنایی ندارند. اد پلوث در عین حال که آثار بدیو را شرح می‌دهد، بررسی‌های ژرف‌تری از موضوعاتی را نیز ارائه می‌کند که برای خوانندگان متخصص جذاب‌اند. (آلبرتو توسکانو)

کتاب بدیو: فلسفه‌ای در باب امر نو برای چه کسانی مناسب است؟

این کتاب کوشیده است تا نظریات پیچیده و مبهم آلن بدیو را به‌زبان و بیانی شفاف برای علاقه‌مندان به فلسفه بازگو کند، اما با این وجود نمی‌توان این اثر را بدون پس‌زمینه‌ی فلسفی و دانش قبلی درک کرد؛ بنابراین این اثر برای اساتید و دانشجویان فلسفه و متخصصان این حوزه مناسب و خواندنی است.

در بخشی از کتاب بدیو: فلسفه‌ای در باب امر نو می‌خوانیم

بنا بر ادعای بدیو، ریاضیات هستی‌شناسی است. دلیل این ادعا آن نیست که او اعداد را واقعیت محض می‌پندارد؛ دلیلش آن است که شاخه‌ای بنیادین در ریاضیات (نظریه‌ی مجموعه‌ها) به ما می‌آموزد که چگونه بس‌گانه‌ها را در قالب گردایه‌های منظم شکل دهیم. به‌بیان درست‌تر، این گردایه‌ها با نام مجموعه شناخته می‌شوند. این دقیقاً همان روشی است که برای تبیین رابطه‌ی بین بس‌گانه‌ی محض و یکان‌های بس‌گانه‌ی نمودیافته در وضعیت‌ها بدان نیاز داریم. نظریه‌ی مجموعه‌ها قواعد هم‌نهشِ بس‌گانه‌ها را تدوین می‌کند، بی‌آنکه برای ماهیت مجموعه‌ها یا آنچه هم‌نهشته می‌شود، پیش‌شرطی تعیین کرده باشد. به یک معنا، نظریه‌ی مجموعه‌ها در باب سرشتِ هستی، لاادری است. با وجود این، به‌زعم بدیو نظریه‌ی مجموعه‌ها حضور هرگونه «یکان» بنیادین را منتفی می‌کند، به‌جز مجموعه‌ی تهی که بس‌گانه‌ای از نیستی است و هیچ «یکانی» به آن تعلق ندارد. در چنین برداشتی از هستی‌شناسی، عموماً شهود، آگاهی و چشم‌انداز انسانی از هیچ حیث واجد برتری نیستند.

این جنبه‌ای از آن چیزی است که به‌پیروی از آلتوسر، آن را پادانسان‌باوری نظری بدیو می‌نامم. بدیو عامدانه چنین پیامدی را رقم می‌زند و اتفاقاً تصور می‌کند که یکی از مهم‌ترین پیامدهای کارش همین است. رویکرد بدیو به هستی‌شناسی بناست با شهودات ما نیز سروکار داشته باشد؛ اما حتی از آن هم پیشی می‌گیرد. نکته اینجاست که در نهایت، شیوه‌ای که با آن جهان را از حیث زبانی و مفهومی ادراک و تقسیم‌بندی می‌کنیم، در نظریه‌ی مجموعه‌ها کوچک‌ترین محلی از اعراب ندارد. نظریه‌ی مجموعه‌ها به هستی بما هو هستی اجازه می‌دهد به هر صورت ممکن تقسیم‌بندی شود و برایش هیچ فرقی ندارد ما چه چیزهایی دریافت می‌کنیم یا تجربه‌های خود را چگونه سازمان می‌دهیم.

اما این نظریه شروطی را نیز بر بس‌گانه‌هایی که در کنار هم می‌گذارد، تحمیل می‌کند. در فصل قبل، درباره‌ی دو نمونه از این شروط (قوانین هستی مندرج در بنداشت‌ها) سخن گفتم. در اینجا به نمونه‌های مرتبط دیگر اشاره می‌کنم. نخستین نکته‌ی کلیدی در اینجا، تمایز اساسی بین هستی بما هو هستی در مقامِ بس‌گانگی نامنسجم و آشوبناک و هریک از وضعیت‌های متفاوتی است که به‌طور خاص به این بس‌گانه سامان می‌دهند.