کتاب اهمیت امر زیبا در زمانه ما: هنر به مثابه بازی، نماد و عید

کتاب اهمیت امر زیبا در زمانه ما، چندین سخنرانی در حوزه‌ی فلسفه‌ی هنر را در بر گرفته است. هانس گئورگ گادامر، نویسنده‌ی کتاب و فیلسوف برجسته‌ی آلمانی، در این اثر سعی کرده به این پرسش پاسخ دهد که معنای یک اثر هنری چه می‌تواند باشد؟ نویسنده برای پاسخ به این پرسش مبانی انسان‌شناختی و تجربه‌ی هنری را تحلیل کرده است. خواننده پس از مطالعه‌ی کتاب حاضر با مفهوم یک اثر هنری از دیدگاه فلسفه‌ی هنر آشنا می‌شود.

درباره‌ی کتاب اهمیت امر زیبا در زمانه ما

کتاب اهمیت امر زیبا در زمانه ما (Die Aktualität des Schönen. Kunst als Spiel, Symbol und Fest)، اثری تخصصی در حوزه‌ی فلسفه‌ی هنر به حساب می‌آید. مجموعه‌ای بازنگری شده از سخنرانی‌های هانس گئورگ گادامر (Hans-Georg Gadamer) با عنوان هنر به مثابه‌ی بازی، نماد و عید، در کتاب حاضر گنجانده شده است. این سخنرانی‌ها در 1974 انجام شده‌اند. هانس گئورگ گادامر در سخنرانی‌های خود، 3 مفهوم کلیدی مهم را مطرح کرده است. خواننده‌ی کتاب در حین مطالعه، با این مفاهیم کلیدی آشنا می‌شود که هنر، بازی آزاد است، هنر به عنوان نماد شناخته می‌شود و هنر عید است. هر کدام از این مفاهیم در کتاب حاضر توضیح داده شده‌اند.

از دیدگاه هانس گئورگ گادامر، هنر نوعی بازی آزاد است که مخاطب در آن به عنوان هم‌بازی شرکت می‌کند. این رویکرد باعث می‌شود تا مخاطب، حضوری فعالانه در فرایند معنابخشی به یک اثر هنری داشته باشد. از طرف دیگر، ویژگی نمادین هنر، باعث ماندگاری و دوام آن می‌شود. گئورگ گادامر به این دلیل هنر را به عنوان عید تلقی کرده که همانند یک جشن، رویدادی است مشترک که افراد را در تجربه‌ای واحد دور هم جمع می‌کند. خواننده پس از مطالعه‌ی این مفاهیم با این واقعیت آشنا می‌شود که برای درک بیشترِ یک اثر هنری، باید در فرایند معنابخشی به آن شرکت نماید.

بازی، نماد و عید، 3 مفهوم کلیدی در فلسفه‌ی هانس گئورگ گادامر

نویسنده در بخش نخست کتاب اهمیت امر زیبا در زمانه ما، تحلیلی فلسفی از پدیده‌ی هنر مطرح کرده است. این تحلیل فلسفی با پرسش مهمِ هنر مدرن چیست؟ آغاز می‌شود. مؤلف برای پاسخ به این پرسش تجربه‌ی هنری و زیباشناختی را از دیدگاه انسان‌شناختی تحلیل کرده است. خواننده در حین مطالعه‌ی این مفاهیم با دیدگاه متفاوت هانس گئورگ گادامر درباره‌ی زیبایی در هنر مدرن آشنا می‌شود.

هانس گئورگ گادامر با تقسیم‌بندی هنر به هنر والا و هنر پست، در این اثر به مخالفت پرداخته است. از دیدگاه نویسنده، هنر، چیزی است که انسانیت واقعی را می‌سازد. مطالب کتاب اهمیت امر زیبا در زمانه ما با توضیحاتی درباره‌ی توجیه هنر ادامه پیدا می‌کند. بر اساس این مفهوم، نظام‌های کلیسایی و حکومتی در بازه‌های زمانیِ مختلف برای توجیه سیاست‌ها، دست به دامان هنر شده‌اند. مطالب کتاب حاضر با توضیحات کاملی درباره‌ی 3 مفهوم بازی، نماد و عید از دیدگاه نویسنده خاتمه پیدا می‌کند.

کتاب اهمیت امر زیبا در زمانه ما را انتشارات بیدگل با ترجمه‌ی فریدا فرنودفر، چاپ و روانه‌ی بازار کرده است.

کتاب اهمیت امر زیبا در زمانه ما برای شما مناسب است اگر

• در رشته‌های هنر و فلسفه فعالیت یا تحصیل می‌کنید و می‌خواهید تحلیل عمیقی از پدیده‌ی هنر و زیباشناسی مدرن مطالعه نمایید.
• پژوهشگر حوزه‌های هرمنوتیک، فلسفه‌ی هنر و فلسفه‌ی مدرن هستید.
• می‌خواهید با دیدگاه‌های هانس گئورگ گادامر آشنا شوید.

در بخشی از کتاب اهمیت امر زیبا در زمانه ما: هنر به مثابه بازی، نماد و عید می‌خوانیم

در اتریش و جنوب آلمان لازم نیست به کلمات متوسل شوند تا تلفیق موضوعات عهد باستان و مسیحی را که در امواج پرشور آفرینش‌های هنری دورۀ باروک به‌گونه‌ای زنده در برابر ما در جوش‌وخروش است پیش چشم آورند. البته این عصر از جهان که هنر مسیحی آن را پدید آورد، این عصر که با سنت مسیحی‌ باستان و سنت مسیحی ‌اومانیستی تعین یافت، چالش‌های متعددی را از سر گذراند و دستخوش تغییرات اساسی شد، به‌ویژه تحت نفوذ جنبش اصلاح دین قرار گرفت. جنبش اصلاح دین به‌نوبۀ‌ خود نوع جدیدی از هنر را به شیوه‌ای خاص در مرکز توجه قرار داد، یعنی شکلی از موسیقی مبتنی بر آواز دسته‌جمعی [حضار در کلیسا]. این نوع جدید هنر از دریچۀ کلام به زبان موسیقی روح تازه‌ای ‌بخشید ‌‌‌‌‌‌‌ ‌‌نظیر آثار هاینریش شوتس و یوهان سباستیان باخ ‌‌‌‌‌‌‌ ‌‌و به این ترتیب کل سنت عظیم و ناگسستنی موسیقی مسیحی در فرم و سبک کاملا جدیدی تداوم یافت، سنتی که با کُرال [نوعی سرود مذهبی] آغاز شده بود که خود تلفیقی بود از مدیحه‌سرایی‌های لاتینی و ملودی گرگوریاییِ اهداشده به مقام پاپ [گرگوری] کبیر.

در چنین پس‌زمینه‌ای است که مسئلۀ ما، یعنی پرسش از توجیه هنر، اولین جهت‌گیری معین خود را پیدا می‌کند. در طرح این پرسش می‌توانیم از کمک کسانی بهره بگیریم که پیش‌تر در این باب تأمل کرده‌اند. با‌این‌حال، نمی‌توان منکر شد که وضعیت جدید هنر را، که ما در دوران خودمان تجربه می‌کنیم، باید به‌مثابۀ گسست از سنت منسجمی تلقی کرد که سدۀ نوزدهم واپسین ‌موج سنگین آن را به نمایش گذاشته است. هگل، بزرگْ آموزگار ایدئالیسم نظرورزانه، به هنگام ایراد درس‌گفتارهای زیبایی‌شناسی خود نخستین بار در هایدلبرگ و سپس در برلین، یکی از موضوعات آغازین بحثش را آموزۀ «خصوصیت تعلق داشتن هنر به گذشته» قرار داد.