کتاب بر شانه‌های غول: مباحث علمی آلبرت اینشتین: نظریه نسبیت خاص و عام

فیزیکدان نام‌آشنای انگلیسی، استیون هاوکینگ در کتاب بر شانه‌های غول: مباحث علمی آلبرت اینشتین، سراغ دانشمند بزرگ دیگری رفته که خود بارها از او به بزرگی یاد کرده بود. با توجه به اهمیت فعالیت‌های اینشتین و کمک‌های او به ارتقای دانش بشری، چنین اثری از ارزش بسیار زیادی برخوردار و در نوع خود بی‌نظیر است. هاوکینگ در این کتاب به شکلی مختصر به معرفی و بررسی مهم‌ترین اصل اینشتین، یعنی «اصل نسبیت» پرداخته است.

درباره‌ی کتاب بر شانه‌های غول: مباحث علمی آلبرت اینشتین

آلبرت اینشتین (Albert Einstein) فیزیک‌دان برجسته‌ی آلمانی، در مارس 1879 میلادی در آلمان زاده شد. والدین او یهودی و پدرش هرمان پیش از تولد آلبرت، یک فروشنده و مهندس بود. بعدتر او صاحب یک تجارت موفق در زمینه‌ی تولید لوازم الکتریکی شد و از آنجایی که سختگیری خاصی در مسائل دینی نداشت، فرزندش را برای مدت سه سال به یک مدرسه‌ی ابتدایی کاتولیک در مونیخ فرستاد. پسر این خانواده در دوران جوانی نیز تبحر خاصی در علوم ریاضیات و فیزیک داشت و حتی از 12 سالگی شروع به خودآموزی جبر و هندسه اقلیدسی کرده بود. در سیزده‌سالگی علاقه‌ی خاصی به فلسفه و موسیقی پیدا کرد و شانزده‌ساله بود که در بخش‌های ریاضی و فیزیک آزمون ورودی مدرسه‌ی فدرال پلی‌تکنیک نمرات فوق‌العاده‌ای گرفت. زندگی تحصیلی و موفقیت‌های این نابغه همچنان ادامه داشت و از مهم‌ترین کارهای او می‌توان به طرح نظریه‌ی نسبیت اشاره کرد. نظریه‌ای که در کنار مکانیک کوانتومی، دو ستون مهم فیزیک مدرن را تشکیل داده‌اند.

اینشتین را می‌توان دانشمندی دانست که در زمینه‌ی پیشرفت علم کمک بسیاری به بشریت کرد. متأسفانه به‌رغم قوانین و معادلات مفید فیزیکی که او کشف کرده، یکی از اثرات مخرب علم بشری، یعنی ساخت بمب اتمی را هم به او نسبت می‌دهند. هر چند که او در پایان عمرش همگان را به ترک سلاح‌های هسته‌ای ترغیب کرد، اما بسیاری بر این عقیده‌اند که دیگر دیر شده و کار از کار گذشته بود.

استیون هاوکینگ (Stephen Hawking) در کتاب بر شانه‌های غول: مباحث علمی آلبرت اینشتین (On The Shoulders Of Giants: The Great Works Of Physics And Astronomy)، پس از ارائه‌ یک بیوگرافی کوتاه از این دانشمند بزرگ، به شرح و بررسی کتاب «نظریه‌ی نسبیت» او با زبان بسیار ساده و قابل‌فهم پرداخته است. ویژگی اثر هاوکینگ که آن را از دیگر آثار موجود در این زمینه متمایز کرده، شاید این باشد که او مقالات اصلی این استاد بزرگ را در یک کتاب گردآوری و از این نظر کار را برای دانشجویان و دانش‌آموزانی که فرصت چندانی برای مراجعه به منابع ثقیل‌تر ندارند، آسان کرده است.

انتشارات سبزان سومین مجلد از مجموعه‌ی بر شانه‌های غول، یعنی کتاب بر شانه‌های غول: مباحث علمی آلبرت اینشتین را با ترجمه‌ی مریم توفیقی منتشر و روانه‌ی بازار کتاب کرده است.

نکوداشت‌های مجموعه‌ی بر شانه‌های غول

• با مطالعه‌ی این کتاب حتی در تاریکی هم به این آگاهی رسیده‌ام که پیش‌تر هیچ نمی‌دانستم. این‌که چنین مردانی، بدون ابزارهای موجود در دنیای امروز، توانسته‌اند به چنین نظریه‌ها و اکتشافاتی دست پیدا کنند، مایه‌ی حیرت است. این کتاب بسیار بسیار بزرگی است و احتمالاً زمان زیادی طول خواهد کشید تا دوباره بتوانم آن را بخوانم، اما من بسیار خوشحالم که سراغش رفتم و مطلقاً پشیمان نیستم. (جوزف شیوتو، نویسنده)
• هاوکینگ، فیزیکدان مشهور، در این کتاب روشنگر، آثار کلاسیک فیزیک و نجوم را گردآوری کرده است که در زمان خود، درک بشر از جهان را متحول کردند. او این آثار را به زیبایی هرچه تمام‌تر با زبان ساده بازگو کرده و باعث تأثیرگذاری بیشتر آن‌ها شده. (Publishers Weekly)
• این مجموعه با زبانی ساده به رشته‌ی تحریر درآمده و می‌توان آن را به‌عنوان یک مدخل فکری برای خوانندگان غیرمتخصص در علم ریاضیات در نظر گرفت، اگرچه برخی از مطالب نیز ساده‌تر هستند. هاوکینگ یک مقدمه‌ی بیوگرافی برای هر یک از غول‌های علم فیزیک آورده و بعد مطالب کتاب‌هایشان را بدون کم‌وکاست شرح داده است. (گیلبرت تیلر، فهرست کتاب)

درباره‌ی مجموعه‌ی بر شانه‌های غول

این مجموعه شامل نظریات و مباحثات علمی پنج غول نجوم و فیزیک، نیکلاس کوپرنیک، گالیلئو گالیله، یوهانس کپلر، آیزاک نیوتن و آلبرت انیشتین است. در این پنج کتاب، استیون هاوکینگ ضمن ارائه‌ی بیوگرافی مختصری از هریک از این دانشمندان، به شرح و بررسی آثار معروف آن‌ها یعنی «درباره‌ی انقلاب‌های کرات آسمانی» اثر کوپرنیک، «گفت‌وگوهای مربوط به دو علم جدید» اثر گالیلئو گالیله، «هارمونی‌های جهان» نوشته‌ی یوهانس کپلر، «اصول» اثر آیزاک نیوتن و «نظریه‌ی نسبیت» اثر آلبرت انیشتین پرداخته است.

کتاب بر شانه‌های غول: مباحث علمی آلبرت اینشتین برای چه کسانی مناسب است؟

این مجموعه، برخی از بزرگ‌ترین دستاوردهای تاریخی فیزیک و نجوم را ارائه می‌دهد. اگر به چنین آثاری علاقه دارید، پیشنهاد می‌کنیم مطالعه‌ی این کتاب را از دست ندهید.

در بخشی از کتاب بر شانه‌های غول: مباحث علمی آلبرت اینشتین: نظریه نسبیت خاص و عام می‌خوانیم

در ماه سپتامبر، اینشتین تلگرافی از هندریک لورنتز، فیزیک‌دان و دوست نزدیکش، دریافت کرد. محتوای تلگراف این بود: «ادینگتون با اندازه‌گیری‌های مقدماتی، تغییر مکان ستاره را در لبه‌‌ی خورشید بین نه‌دهم ثانیه و دو برابر آن به دست آورد». اطلاعات ادینگتون مطابق با تغییر مکانی بود که توسط نظریه‌ی نسبیت خاص پیش‌بینی شده بود. عکس‌هایی که در برزیل گرفته شده بود نشان می‌داد که نور ستارگان مذکور، در موقعیتی متفاوت نسبت به جایی که شب‌هنگام واقع‌اند (و نورشان از نزدیک خورشید عبور نمی‌کند) قرار می‌گیرد. نظریه‌ی نسبیت عام اثبات شد و تا ابد مسیر فیزیک را تغییر داد. سال‌ها بعد، هنگامی‌که دانشجوی اینشتین از او مباحث علمی آلبرت اینشتین پرسید، اگر نظریه رد می‌شد چه واکنشی نشان می‌دادی، او پاسخ داد: «آن وقت برای خداوند غصه می‌خوردم، زیرا نظریه درست بود». تأیید نسبیت عام، اینشتین را در جهان مشهور ساخت. در سال1921، او به‌عنوان یکی از اعضای جامعه‌ی سلطنتی بریتانیا انتخاب شد. به هر شهری که می‌رفت، درجات افتخاری و هدیه‌های تبریک دریافت می‌کرد. در سال 1927، او با همکاری فیزیکدان دانمارکی، نیلز بوهر، شروع به گسترش اساس مکانیک کوانتوم نمود و همزمان‌ رؤیای نظریه‌ی میدان متحد را پیگیری می‌کرد. سفرهایش به ایالات متحده، باعث انتصاب وی به‌عنوان استاد ریاضیات و فیزیک نظری در مؤسسه‌ی مطالعات پیشرفته در پرینستون نیوجرسی در سال 1932 شد.