کتاب مصاحبه و آزمون‌های روانی

کتاب مصاحبه و آزمون‌های روانی تألیف حسین کاویانی و اشرف سادات موسوی، نحوه‌ی مصاحبه، بررسی و ارزشیابی بالینی بیمارانی که مشکلات روانی دارند را توضیح داده و شیوه‌ی استخراج علائم آن‌ها را آموزش می‌دهد. این کتاب پس از مرور انواع بیماری‌های روانی بزرگ‌سالان و کودکان، می‌کوشد چند مورد از مهم‌ترین و شناخته‌شده‌ترین آزمون‌های روانی را معرفی و شیوه‌ی پیاده‌سازی آن‌ها را تشریح کند.

درباره‌ی کتاب مصاحبه و آزمون‌های روانی

باوجود پیشرفت‌های تکنولوژی و پزشکی، هنوز هم مصاحبه مهم‌ترین روش در درمان بیماری‌های روانی است. روانپزشک یا روانشناس چاره‌ای ندارد جز این‌که با خود بیمار صحبت کند، شرح‌حال بگیرد و علائم ظاهری و رفتارش را بررسی نماید. این شیوه بسیار سخت است و نیاز به تمرکز و مهارت زیادی دارد. مخصوصاً در محیط‌های کلینیکی که شلوغ است یا مراجعه‌کنندگان بسیار زیاد هستند، پزشک باید با دقت بیمار را زیر نظر داشته باشد، با او صحبت کند و از روی علائم به بیماری پی ببرد. حساسیت دیگر این شیوه در این است که بیمار نباید هرگز نسبت به روند مصاحبه و ارزیابی دچار شبهه یا تردید شود. کوچک‌ترین احساس منفی‌ای باعث می‌شود کل پروسه‌ی ارزشیابی بیماری بی‌فایده و تکراری شود و روانپزشک نتواند به هیچ نکته مهمی دست یابد. بنابراین تراپیست باید بر روی لبه‌ی باریکی حرکت کند و دائماً مراقب به فرآیند مصاحبه باشد. کتاب مصاحبه و آزمون‌های روانی تألیف حسین کاویانی و اشرف سادات موسوی اثر قابل توجهی است که می‌کوشد این فرآیند ارزشیابی و بررسی را به‌روشنی توضیح دهد. این کتاب به روانپزشک نشان می‌دهد که چطور به کلام، ظاهر و رفتارهای بیمار توجه نشان دهد، او را معاینه کند و بر اساس نشانه‌های حاصله، بیماری او را تشخیص دهد.

حسین کاویانی و اشرف سادات موسوی کتاب مصاحبه و آزمون‌های روانی را به دو بخش تقسیم کرده‌اند: بخش اول که به آموزش فرآیند مصاحبه می‌پردازد، در حقیقت ترجمه‌ی یکی از منابع مهم و اساسی رشته‌ی روانشناسی، یعنی کتاب «Psychiatric Examination in Clinical Practice» نوشته‌ی جولیان پی. لِف (Julian P. Leff) و آنتونی دونالد ایساکس (Anthony Donald Isaacs) است. این دو مؤلف بخش اول کتابشان را به موضوع گرفتن شرح‌حال اختصاص داده و به خواننده یاد می‌دهند که چطور شرایط اولیه‌ی بیمار را تخمین برند. در فصل بعدی به پیشینه‌ی بیمار می‌پردازند و شیوه‌ی استخراج سوابق فردی بیماری و بیماری‌های گذشته‌ی او را توضیح می‌دهند. آن‌ها در قسمت بعدی، به سراغ حالت فعلی بیمار می‌روند و از این می‌گویند که چطور می‌توان از روی ظاهر مثل تناسب لباس‌ها، رنگ آن‌ها، حالت‌های راه رفتن بیمار، حرکات بدنش، نوع تکلم و... وضعیت روانی او را بررسی کرد. لف و ایساکس فصل دیگر کتابشان را به علائم بالینی اختصاص داده و از انواع توهم‌ها سخن می‌گویند. خواننده در این بخش با توهم‌های شنوایی کلامی و غیرکلامی، بینایی، چشایی، بویایی و بساوایی آشنا می‌شود و می‌فهمد که چطور آن‌ها را در بیمارش تشخیص دهد. پس‌ازآن نوبت به هذیان می‌رسد و شیوه‌ی استخراج علائم آن‌ها آموخته می‌شود. نویسندگان در فصل بعدی کتابشان، علائم روان‌نژندی و خلقی را پیش می‌کشند و در مورد نشانه‌هایی همچون افسردگی، بی‌خوابی، ناامیدی، اضطراب، وسواس، خودبزرگ‌بینی و توجه‌هراسی صحبت می‌کنند. فصل دیگر کتاب در مورد بیماری‌های دشواری است که روان‌پزشک گاهی با آن‌ها مواجه می‌شود. نویسندگان نحوه‌ی ارزشیابی این بیماران و تشخیص وضعیت آن‌ها را هم آموزش می‌دهند. در نهایت، فصل آخر بخش اول کتاب به کودکان می‌پردازد و نشانه‌های بیماری‌های روانی در آنان را توضیح می‌دهد.

حسین کاویانی و اشرف سادات موسوی، در بخش دوم کتاب مصاحبه و آزمون‌های روانی می‌کوشند چند آزمون روانی مهم و معتبر دنیا را معرفی نمایند؛ سنجش‌هایی مثل مقیاس اضطراب بک، مقیاس ناامیدی بک، پرسش‌نامه‌ی سما، پرسش‌نامه‌ی سلامتی عمومی، مقیاس پاناس، و آزمون ترسیم آدمک گودایناف. در کتاب لف و ایساکس به این آزمون‌ها اشاره‌هایی گذرا شده بود، اما کاویانی و موسوی در کتاب پیش رو شیوه‌ی پیاده‌سازی همه‌ی آن‌ها را به‌تفصیل تشریح می‌کنند.

کتاب مصاحبه و آزمون‌های روانی را انتشارات مهر کاویان به چاپ رسانده است.

کتاب مصاحبه و آزمون‌های روانی برای چه کسانی مناسب است؟

این کتاب به روانپزشکان، روانشناسان، دانشجویان این رشته‌ها و همه‌ی کسانی در حوزه‌ی سلامت روان فعالیت دارند، توصیه می‌شود.

با حسین کاویانی و اشرف سادات موسوی بیشتر آشنا شویم

حسین کاویانی (متولد 1338) روانشناس و استاد دانشگاه است. او دکترای روانشناسی بالینی خود را از دانشگاه لندن گرفت و پس از بازگشت به ایران، به عضویت هیئت‌علمی دانشکده‌ی پزشکی دانشگاه تهران درآمد. کاویانی در حوزه‌هایی همچون افسردگی و اضطراب، پسیکوفیزیولوژی بالینی و درمان شناختی-رفتاری تخصص دارد و پژوهش می‌کند. او کتاب «روانشناسی ایران در سه اپیزود» را تألیف و «درمان‌های شناختی-رفتاری» را ترجمه کرده است.

اشرف سادات موسوی، روانشناس و نویسنده است. او از دانشگاه تربیت مدرس در رشته‌ی روانشناسی فارغ‌التحصیل شده و در حوزه‌های روانشناسی اجتماعی، تکاملی، شخصیت و نوروسایکولوژی تحقیق می‌کند. «مشاوره قبل از ازدواج» و «خانواده‌درمانی» ازجمله آثار موسوی به شمار می‌روند.

در بخشی از کتاب مصاحبه و آزمون‌های روانی می‌خوانیم

ضروری است اعتقادات بیماران را با اطلاعات دردسترس آن‌ها و نیز با عقاید رایج در گروه فرهنگی‌شان مورد بررسی قرار دهیم. مثلا چنانچه فردی را در قرن شانزدهم در خیابانی، در لندن، متوقف می‌کردید و از او می‌پرسیدید: آیا انسان می‌تواند در هوا به پرواز درآید؟ او به شما می‌گفت: چنین چیزی امکان ندارد مگر به کمک جادوگری. اعتقاد به سحر و جادو در آن زمان بسیار شایع بود و بر این اساس چنین فردی را نمی‌شد با معیارهای زمانی و مکانی‌اش هذیان‌زده خواند. انسان‌های امروزی در مقابل این سوال، جواب خواهند داد البته که انسان می‌تواند پرواز کند و در صورت پافشاری شما با قاطعیت وجود سحر و جادو را رد می‌کنند. با این وجود، امروز هم در انگلستان لااقل سه گروه از مردم ممکن است به سحر و جادو معتقد باشند. گروه اول شامل افرادی از بومیان انگلیسی است که هنوز معتقد به جادوگری هستند و حتی در انجمن‌های خود، که به نام کاون‌ها خوانده می‌شود، آئین‌های جادوگری به جا می‌آورند.