کتاب ریمون آرون و رولان بارت در نگاهی کوتاه: دفتر چهارم مجموعه اندیشه در بحران

شهریار زرشناس، نویسنده و روزنامه‌نگار ایرانی، به دلیل نقدهایش بر غرب مدرن، لیبرالیسم و علوم انسانی مدرن، شناخته می‌شود. او در کتاب ریمون آرون و رولان بارت در نگاهی کوتاه، نقدی تند و آتشین بر تفکرات دو اندیشمند معاصر ارائه داده و از این طریق علوم انسانی مدرن را نفی می‌کند. در بخش اول این کتاب، گزارشی از زندگی و آرای ریمون آرون ارائه شده و به مدافعه‌ی او از نظام لیبرال-سرمایه‌داری پرداخته می‌شود. در بخش دوم کتاب نیز، مکاتب فکری ساختارگرایی و پساساختارگرایی رولان بارت نقد شده است.

درباره‌ی کتاب ریمون آرون و رولان بارت در نگاهی کوتاه

شهریار زرشناس در کتاب ریمون آرون و رولان بارت در نگاهی کوتاه، تفکرات این اندیشمند را به چالش می‌کشد. این نویسنده و پژوهشگر ایرانی، آرون را به‌عنوان یکی از ایدئولوگ‌های لیبرالیسم و همکاران ناتوی فرهنگی معرفی کرده و او را یکی از مدافعان نظام سرمایه‌داری در دوران جنگ سرد می‌داند.

رولان بارت (Roland Barthes)، فیلسوف، منتقد ادبی، نظریه‌پرداز و نشانه‌شناس فرانسوی بود که در توسعه‌ی مکاتب نظری مانند ساختارگرایی، پساساختارگرایی، زبان‌شناسی و نشانه‌شناسی نقش مهمی را ایفا کرد. شهریار زرشناس در کتاب ریمون آرون و رولات بارت در نگاهی کوتاه، به نقد اندیشه‌های این فیلسوف پرداخته و بر این باور است که مکاتب فکری ساختارگرایی و پساساختارگرایی رولان بارت، در نهایت به نسبی‌گرایی و فروپاشی معنا منجر شده‌اند. شهریار زرشناس نظریه‌ی مرگ مؤلف رولان بارت را نقد کرده و بر این باور است که این نظریه، نقش سنت‌های فکری و ارزش‌های ثابت را تضعیف کرده و به‌نوعی بحران معنا در علوم انسانی دامن زده است. وی معتقد است که این دیدگاه‌ها در نهایت به سکولاریسم و تفکر مدرن غربی خدمت کرده‌اند.

کتاب ریمون آرون و رولان بارت در نگاهی کوتاه، دفتر چهارم از مجموعه اندیشه در بحران به قلم شهریار زرشناس است. هر دفتر از این مجموعه به نقد تفکرات یک یا چند اندیشمند معاصر اختصاص داده شده است. انتشارات سوره مهر، این مجموعه را منتشر کرده و در اختیار علاقه‌مندان قرار داده است.

کتاب ریمون آرون و رولان بارت در نگاهی کوتاه برای چه کسانی مناسب است؟

مطالعه‌ی این کتاب به تمامی علاقه‌مندان به نقد اندیشه‌های مدرن غربی، لیبرالیسم و ساختارگرایی پیشنهاد می‌شود. دانشجویان و پژوهشگران علوم انسانی که به تحلیل مکاتب فکری مدرن علاقه دارند نیز ممکن است نکات خوبی را از این کتاب دریافت کنند.

در بخشی از کتاب ریمون آرون و رولان بارت در نگاهی کوتاه: دفتر چهارم مجموعه اندیشه در بحران می‌خوانیم

در متن جنگ سرد میان بلوک غرب و بلوک شرق، جنگ نرم یا همان جنگ سرد فرهنگی عرصۀ بسیار بسیار مهم و تأثیرگذاری بوده است. ریمون آرون پس از ورود به فرانسه (در سپتامبر 1944) به همکاری فعال و گسترده‌ای با ناتوی فرهنگی روی آورد و نقش مهمی در خدمتگزاری برای بلوک کشورهای سرمایه‌داری لیبرال در جنگ سرد فرهنگی برعهده گرفت. آرون در مقام آکادمیسین، ژورنالیست، تئوریسین، رساله‌نویس و ایدئولوگ‌ لیبرال یکی از شخصیت‌های تأثیرگذار ناتوی فرهنگی بود.

وی پس از بازگشت به فرانسه برای یک دهه در مدرسۀ علوم سیاسی پاریس و مدرسۀ ملی علوم اداری به تدریس مشغول شد. او به عضویت انجمن فرانسوی علوم سیاسی درآمد. آرون که بیش از پیش به مباحث سیاسی علاقه‌مند شده بود، به فعالیت ژورنالیستی پرداخت. او در سال‌ها و دهه‌های جنگ سرد سرسختانه و پیگیرانه و همسو با راست‌گراترین محافل کاست حاکمان پنهان جهانی به نفع رژیم‌های لیبرال‌ سرمایه‌داری موضع‌گیری کرد. سوسیالیسم بوروکراتیک شوروی و کشورهای اقماری آن و امپریالیسم لیبرال‌ سرمایه‌دارانۀ ایالات متحدۀ امریکا و بلوک غرب در تعلق داشتن به ذات استکباری مدرنیته و غرب اومانیست با یکدیگر وحدت داشتند و رقابت خصمانۀ میان آن‌ها به تزاحم منافع میان رژیم‌های مستکبر و نزاع میان صور گوناگون ایدئولوژی‌های سکولار‌ اومانیست برمی‌گردد. درواقع، ایدئولوژی سوسیالیسم بوروکراتیک شوروی و منظومۀ ایدئولوژی‌های لیبرال‌ دموکراسی و رژیم‌های سیاسی‌ اقتصادی برآمده از آن‌ها و کل آنچه بلوک غرب و بلوک شرق نامیده می‌شد، انحای مختلف سوژه‌انگاری نفسانی و ظهور بشر در هیئت نفس اماره‌اند. بلوک غرب و بلوک شرق صورت‌هایی از ظهور سیاسی‌ اقتصادی عالم غرب مدرن (در مقطع زمانی پس از جنگ جهانی دوم تا 1991 بوده‌اند) و از این منظر در تضاد ماهوی و ذاتی با حق و عدالت و آزادی اصیل و فطرت انسان‌ها قرار داشته‌اند.