کتاب ساعت بی‌عقربه

در جامعه‌ای که مرزهای نژادی ریشه عمیق تاریخی دارند، با صدور فرمان ادغام نژادی چه رخ می‌دهد؟ کتاب ساعت بی‌عقربه آخرین رمان کارسون مک کالرز، روایتی است تکان‌دهنده از مردم شهری کوچک در ایالت جورجیای آمریکا که با ضرورت بازنگری و تأمل در عقاید خود در زمینه نژاد، طبقات اجتماعی و عدالت روبه‌رو می‌شوند.

درباره کتاب ساعت بی‌عقربه

درگیری‌ میان انسان‌ها بر سر مسائل نژادی، طبقاتی، ملیت و مانند آن‌ها سابقه‌ تاریخی طولانی دارد. حتی امروز و با وجود تمامی پیشرفت‌های فرهنگی و اجتماعی، هر روز ابعاد تازه‌ای از چنین نزاع‌هایی در نقاط مختلف جهان دیده می‌شود. به همین دلیل است که مطالعه آثاری مانند کتاب ساعت بی‌عقربه (Clock without Hands) که در قالب داستان به چنین مواردی می‌پردازند، اهمیت دارد.

شخصیت‌های کتاب ساعت بی‌عقربه خود را در موقعیتی می‌یابند که آن‌ها را وادار به نگاه به گذشته و عقاید خود می‌کند. جی. تی. مالون داروخانه‌دار شهر متوجه ابتلای خود به سرطان خون می‌شود و چند ماه بیشتر زنده نخواهد ماند. قاضی کلین در رویای احیای برده‌داری در نظام رسمی آمریکا است. در همین حال، نوه او، جستر، به شرمن که یتیم و سیاه‌پوست است علاقه‌مند شده و همین علاقه او را به تفکر درباره بی‌عدالتی نژادی واداشته است. شرمن با چشمان آبی به دنبال خانواده‌ای است که او را بر سر راه گذاشته‌اند و به‌دلیل استعدادش برای قاضی کلین کار می‌کند.

تجربه زیست شخصیت‌های کتاب ساعت بی‌عقربه محصور در نوعی انزوای اخلاقی، احساس استیصال و جستجو برای یافتن هویت خود است. این شخصیت‌ها به نوعی نماینده فکری تمامی جامعه جنوب آمریکا هستند.

در سرتاسر این کتاب که آخرین اثر کارسون مک کالرز (Carson McCullers) محسوب می‌شود، درک، شوخ‌طبعی و ظرافت فکری نویسنده مشهود است. او با همراه کردن خواننده با خود در روایتی از دید شخصیت‌های گوناگون کتاب ساعت بی‌عقربه به ریشه‌های مسائل نژادی و تردیدهای اخلاقی سفیدپوستان در این شهر کوچک پرداخته است. به باور نویسنده، داستان او درباره واکنش‌ها و مسئولیت‌های انسان در برابر زندگی خود است.

بااین‌حال، تردیدهای به‌تصویر کشیده شده در روایت تصمیم‌گیری و قضاوت را برای خواننده کتاب نیز دشوار می‌کنند. روایت اصلی از چند روایت فرعی تشکیل شده است که همگی در نهایت به هم می‌رسند. اما عمق روایت داستان در درگیری‌های ذهنی شخصیت‌های آن است که کتاب را از یک داستان صرفاً اخلاقی متمایز می‌کند. شما در این اثر با پیچیدگی برخورد انسان با پیشینه خود و ارزش‌های به‌ارث‌برده‌اش روبه‌رو می‌شوید. و همین عبور از سطح اتفاقات و تصمیم‌های روزمره آن‌چیزی است که خواندن کتاب حاضر را ارزشمند می‌سازد.

نکوداشت‌های کتاب ساعت بی‌عقربه

- اثری عالی از کارسون مک‌ کالرز. گزنده و قابل تأمل. (لارین هادسون)
- رمانی زیبا و تکان‌دهنده مانند آثار دیگر کارسون مک کالرز. (جفری و. کارابان)
- مک کالرز با چنان همدلی و شناختی قلبِ آدمی را زیر ذره‌بین گذاشته‌است که هیچ نویسندۀ دیگری به گرد پایش نمی‌رسد. (تنسی ویلیامز)

کتاب ساعت بی‌عقربه برای چه کسانی مناسب است؟

علاقه‌مندان به تاریخ درگیری‌های نژادی در آمریکا و همچنین علاقه‌مندان به تأمل درباره ارزش‌های جامعه از کتاب ساعت بی‌عقربه لذت خواهند برد.

با کارسون مک کالرز بیشتر آشنا شویم

شهرت کارسون مک‌ کالرز به نوشتن درباره تأملات درونی انسان‌های تنها است. او در سال 1917 در ایالت جورجیای آمریکا به دنیا آمد و در دانشگاه‌های کلمبیا و نیویورک تحصیل کرد.

رمان‌ها و داستان‌های او غرایب زندگی در جنوب آمریکا را به‌تصویر می‌کشند و علاوه بر موضوعات اجتماعی و نژادی به موضوعاتی مانند روابط انسانی، ناسازگاری میان عاشق و معشوق و نیاز عمیق انسان به ارتباط با دیگران می‌پردازند. او به شخصیت‌های داستان‌های خود بسیار علاقه‌ داشت و در جایی گفته بود: «من با شخصیت‌هایی که می‌سازم زندگی می‌کنم و این تحمل تنهایی ذاتی زندگی را برایم ساده‌تر کرده است.»

کارسون مک‌ کالرز در زندگی پنجاه‌ساله خود از مشکلات جسمی زیادی رنج می‌برد و شاید به همین دلیل است که بسیاری از شخصیت‌های داستانی او دچار دردها و مشکلات جسمی و روحی هستند که مسیر زندگی آن‌ها را پیچیده می‌سازند.

این نویسنده سرانجام در سال 1967 و پس از تحمل طولانی بیماری و فلج شدن بخشی از بدن خود از دنیا رفت. از دیگر آثار او که به فارسی ترجمه شده است می‌توان به کتاب‌های «آواز کافه غم‌بار»، «نابغه» و «در جست‌وجوی یک پیوندة اشاره کرد.

در بخشی از متن کتاب ساعت بی‌عقربه می‌خوانیم

موقع شام، بعد از آن‌که مالون از خوردن خوراک مرغش هم سر باز زد، مهمانی سرزده از راه رسید. قاضی کلین ناگهان وارد اتاق بیمار شد. از شدت خشم رگ‌های شقیقه‌اش بیرون زده بود. «اومدم کمی میلتاون بگیرم جی. تی.؛ اخبار رادیو رو شنیدی؟»

بعد به مالون نگاه کرد و از این‌که ناگهان و با آن سرعت لاغر و ضعیف شده بود یکه خورد. اندوه در حال جدال با خشم قاضی پیر بود. با صدایی که ناگهان متواضع شده بود گفت: «من رو ببخش جی. تی. عزیزم.» بعد صدایش بالاتر رفت: «ولی شنیدی؟» مارتا پرسید: «چی شده جناب قاضی؟ چی رو شنیدیم؟»

قاضی، که از شدت خشم حرف‌های بی‌سروته می‌زد و آب دهانش بیرون می‌پرید، گفت که دیوان عالی تصمیم گرفته مدارس را ادغام کند. مارتا جا خورد و مات‌ومبهوت و بی‌آنکه درست درک کند چه اتفاقی افتاده فقط گفت: «خب، آها.»

قاضی فریادزنان گفت: «راه‌هایی هست که بتونیم جلوش رو بگیریم. هیچ‌وقت همچین اتفاقی نمی‌افته. ما مبارزه می‌کنیم. تمام جنوبی‌ها تا پای جون مبارزه می‌کنن. تا پای مرگ. نوشتن قانون یه چیزه و اجرا کردنش یه چیز دیگه.

ماشین دم در منتظرمه؛ می‌رم ایستگاه رادیو تا سخنرانی کنم. مردم رو بسیج می‌کنم. می‌خوام موجز و ساده باهاشون حرف بزنم. شورانگیز، باشکوه و درعین‌حال دیوانه‌وار، می‌فهمی چی می‌گم؟ یه چیزی مثل: “هشتاد و هفت سال پیش...” توی راه رادیو یه چیزی آماده می‌کنم. یادت نره گوش بدی. یه سخنرانی تاریخی می‌شه و برای تو هم خوبه جی. تی. عزیز.»