کتاب ماده‌های فعل فارسی در متن سغدی بودایی p6

کاظم رحیمی در کتاب ماده‌های فعل فارسی در متن سغدی بودایی p6 سعی بر این دارد تا افعال خاص در متون سغدی (p6) را با ریشه‌های باستانی آن بررسی کند.

بررسی افعال سغدی به عنوان یکی از زبان‌های ایرانی شرقی می‌تواند به بررسی ریشه شناختی زبان‌های ایرانی و نیز زبان‌های هند و اروپایی کمک کند؛ چیزی که در زبان فارسی امروز کمتر به آن پرداخته می‌شود و شامل اختلاف نظرهای ریشه شناختی در برخی از فعل‌ها نیز است. بنابراین تنها کتاب موجود به زبان فارسی درباره‌ی بررسی ریشه شناختی واژه‌های سغدی، فرهنگ سغدی نوشته‌ی دکتر قریب خواهد بود.

به طور حتم کتاب‌های دیگری در زمینه‌ی ریشه شناختی زبان‌های میانه در گروه شرقی و غربی نوشته شده است که کاظم رحیمی در برخی مطالب دستوری این کتاب ولو اندک، از آن‌ها استفاده می‌کند. در خارج از کشور نیز بزرگانی چون جان چونگ و ایلیا گرشویچ به آن پرداخته‌اند.

مکتوبات زبان سغدی در دهه‌های نخستین سده‌ی بیستم میلادی از کوه مغ در تاجیکستان، تورفان در ترکستان چین و دون هوانگ چین به دست آمده‌اند و شامل سنگ نوشته‌ها، دست‌ نوشته‌ها‌ و سکه‌هایی ‌هستند که‌ از سده‌ی دوم تا دهم میلادی را در برمی‌گیرد.

در بخشی از کتاب ماده‌های فعل فارسی در متن سغدی بودایی p6 می‌خوانیم:

- در متن سغدی بودایی p6، ده نوع فعل در وجوه مختلف به کار رفته است.
- فعل مضارع از لحاظ آماری نسبت به افعال دیگر کاربرد بیشتری دارد و پنجاه و پنج بار به کار رفته است.
- فعل مضارع مجهول سوم شخص مفرد، دو بار به کار رفته است.
- پس از مضارع، فعل التزامی نیز سی و سه بار به کار رفته که یک بار به صورت مجهول سوم شخص مفرد آمده است.
- فعل‌های دیگر به ترتیب کاربرد بیشتر، عبارت‌اند از: تمنایی، ماضی افزونه‌دار، ساختار توانشی معلوم، ماضی اخباری لازم، مضارع استمراری، امری و آینده که با جدول به همراه شناسه، شخص، بسامد و سطر آن ذکر شده است.
- در فعل تمنایی و ماضی افزونه‌دار نیز یک بار کاربرد مجهول سوم شخص مفرد دیده می‌شود.
- در این میان، هر کدام از فعل‌های مضارع استمراری، امری، ماضی اخباری لازم و آینده، تنها یک بار به کار رفته است.