کتاب فرماندهی و رهبری نظامی

نیک بخش حبیبی در کتاب فرماندهی و رهبری نظامی تلاش دارد تا با نگرشی علمی به شناخت وجه فرماندهی و رهبری از وجوه قدرت دفاعی بپردازد و ضمن تمایز شناسی آن راه را برای مطالعه و پژوهش بیشتر در این خصوص باز کند.

سربازان و نیروهای دفاعی و نظامی به عنوان عنصر اصلی رزم در نبردهای سطحی، اگر در ساختار فرماندهی خود تحت هدایت رهبری صالح و شایسته قرا گیرند، به طور عجیبی وظیفه شناس، قانع، مطیع و از همه مهم‌تر فداکار می‌شوند. راز موفقیت فرماندهان و رهبران بزرگ تاریخ ایران، از همین حقیقت سرچشمه می‌گیرد. اگر فرماندهان همچون رهبری پیامبران بتوانند اطاعت معنوی، پایداری و استقامت سربازان را با خود همراه کنند، به طور قطع، در هر جنگ و نبردی حتی در برابر دشمن فزون‌تر از خود پیروز خواهند شد.

شناخت حدود این دو مقام فرماندهی (رسمی) و رهبری (غیر رسمی) در ساختار دفاعی و نظامی کشور و میزان تاثیر آن‌ها در ایجاد انگیزه و امید بخشی نیروهای رزمی در یک جنگ سرنوشت ساز از چنان اهمیتی دارد که شایسته است سرنوشت جنگ‌های مهم را که با حیات و موجودیت یک ملت سر و کار دارد، با فرماندهی و رهبری در جنگ گره زد.

نیک بخش حبیبی در انتهای کتاب فرماندهی و رهبری نظامی نیز پس از مرور تدبیر اثربخش «یاماشیتا» به عنوان یکی از فرماندهان موفق جنگ جهانی دوم و شرح سرگذشت نافرجام وی، تلاش کرده تا هیچ گونه اظهار نظر یا واکنشی در دفاع یا رد نبوغ فرماندهی و رفتار نظامی وی و تطبیق این ویژگی‌ها با آرمان‌های خود به عمل نیاورد و ضمن احترام به فهم عمیق شما خواسته به عمد او را بدون پشتوانه در فضایی آکنده از ابهام رها سازد تا خود قضاوت کند که محیط و نتایج یک جنگ چگونه می‌تواند ارزش‌های عمیق یک فرمانده را در حیطه موقت ذهن دیگران و قضاوت تاریخ دچار خدشه کند.

در بخشی از کتاب فرماندهی و رهبری نظامی می‌خوانیم:

مارتین (2010) معتقد است که فرماندهی نظامی هنری است که می‌توان آن را از طریق مطالعه، مشاهده، بکارگیری و تجربه آموخت، کسب کرد و توسعه داد. هنر فرماندهی نظامی مستلزم رشد خصایل نیکوی شخصیتی، شناخت و بکارگیری اصول شناخته شده فرماندهی است تا فرمانده را در انجام ماموریت محوله موفق سازد. فرمانده باید با بکارگیری اصول و فنون فرماندهی به شکل مناسب و از طریق اقدامات، دستورات، فرامین، آیین نامه‌ها و دستورالعمل‌ها، مجموعه خود را رهبری و هدایت نماید. فرمانده باید به طور مستمر وضعیت فرماندهی خود را مورد ارزیابی قرار دهد، قدرت و توان خود را محاسبه و نقایص را برطرف سازد. هدف غایی فرمانده نظامی ایجاد و حفظ سازمان و تشکیلاتی است که در آن انجام صادقانه و از روی اراده ماموریت‌ها را بر عهده دارد (و در صورت فقدان فرامین، قادر به انجام اقدامات ابتکاری مناسب خواهد بود).

ایمری (2012) نیز بر این امر تاکید دارد که رهبر یا فرمانده نظامی مسئول تمامی عملکردها و اقدامات یگان و واحد خود و مسئول آموزش برای عملیات و مدیریت سازمان و واحد تحت امرخود می‌باشد. وی در مسئولیت اجرای ماموریت محوله به یگان و همچنین تامین آسایش، سلامتی و امنیت افرادش سهیم است. فرمانده باید به این واقعیت آگاه باشد که هدف نهایی او دستیابی به حداکثر کارایی رزمی است.