کتاب حضور چین در آفریقا

کتاب حضور چین در آفریقا نوشته رابرت آی. روتبرگ، به رابطه اقتصادی و خارجی کشور چین با کشورهای قاره آفریقا می‌پردازد و سیاست‌های چین در برابر این کشورها را بررسی می‌کند.

قاره آفریقا در چند دهه اخیر شاهد کمک‌ها و سرمایه‌گذاری‌های فراوان مستقیم فرامنطقه‌ای بوده است. در میان سرمایه‌گذاران خارجی در آفریقا، چین نه تنها لقب بزرگ‌ترین سرمایه‌گذار آفریقا را به خود اختصاص داده بلکه طلایه‌دار بزرگ‌ترین سرمایه‌گذار کشورهای نوظهور نیز است.

رابرت آی. روتبرگ (Robert I. Rotberg) یکی از عمده‌ترین دلایل این امر را در اصول حاکم بر کمک‌ها و سرمایه‌گذاری‌های چین در این قاره از جمله عدم تحمیل شرایط خاص خاص برای اعطای وام، توسعه روابط خارجی، اعزام نیروی کارگری به بازارهای آفریقایی و تأمین سرمایه برای کشورهای آفریقایی می‌داند.

در کنار اصول چهارگانه فوق، چین در سیاست خارجی‌اش نیز به پنج اصل همزیستی مسالمت‌آمیز یعنی احترام متقابل به حاکمیت و تمامیت ارضی کشورها، عدم تجاوز، عدم مداخله در امور دیگران، برابری و نفع متقابل و همزیستی مسالمت‌آمیز با سایر کشورها را در دستور کار خود قرار داده است و از این رهگذر ضمن دستیابی به صلح و ثبات منطقه‌ای و جهانی، از هر گونه تنش با همسایگان و قدرت‌های مهم پرهیز می‌کند.

در بخشی از کتاب حضور چین در آفریقا (China into Africa: trade, aid and influence) می‌خوانیم:

طی چند سال گذشته، تقاضاهای چین، هندوستان و سایر کشورهای در حال توسعه برای خرید بیشتر نفت، گاز طبیعی و دیگر منابع از جمله عوامل اصلی افزایش قیمت جهانی انرژی و سایر کالاها بوده است، هرچند عوامل دیگری نیز در این امر سهیم بوده‌اند. جست‌وجوی گسترده شرکت‌های انرژی چین برای یافتن منابع نفت و گاز در افریقا، امریکای لاتین، خاورمیانه و آسیای مرکزی نگرانی‌هایی در مورد عرضه انرژی جهان در آینده به وجود آورده است.

حضور شدید پکن در این عرصه و فعالیت روزافزون آن در افریقا پرسش‌های مهمی درباره ماهیت حضور چین در این قاره و یا به بیان دیگر چه کسی، به چه چیزی و چگونه دست می‌یابد مطرح می‌کند. به اعتقاد منتقدان چین به دنبال سیاست‌های سوداگرانه در این منطقه برای کسب منافع صرفاً اقتصادی است و توجهی به اثرات این سیاست بر انسان‌ها یا محیط‌زیست ندارد. آنها استدلال می‌کنند که دولت سودان به دلیل حمایت چین، همچنان به نسل‌کشی در منطقه دارفور ادامه می‌دهد و از این طریق رژیم موگابه ضمن حفظ بقای خود به نقض حقوق بشر در این کشور می‌پردازد.