کتاب ساختار فناورانه صادرات کشور در افق چشم انداز

کتاب ساختار فناورانه صادرات کشور در افق چشم انداز، به بررسی چگونگی توسعه و ترویج صادرات و واردات و صادرات غیرنفتی ایران می‌پردازد و تلاش می‌کند چشم‌اندازی از اوضاع اقتصادی ایران در آینده ارائه دهد.

هدف از تدوین این کتاب، بررسی ساختار صادرات کالایی ایران و سیر پیشرفت تجارت خارجی کشور و نقش آن در منطقه و مقایسه با کشورهای سند چشم‌انداز، برنامه‌های حمایتی و توسعه‌ای بوده است.

کتاب حاضر ضمن بررسی ساختار تجارت ایران و کشورهای سند چشم‌انداز، به ارزیابی ساختار فناورانه صادرات ایران و کشورهای مذکور پرداخته است. در ادامه عوامل مؤثر در گسترش صادرات کالاهای با فناوری بالا با استفاده از مدل اقتصادسنجی در میان بیش از 50 کشور جهان برآورد شد. سپس حمایت‌ها و برنامه‌های توسعه صنایع مذکور در کشورهای فوق مورد ارزیابی و با سیاست‌های حمایتی ایران مقایسه گردید و در انتها ضمن جمع‌بندی و نتیجه‌گیری، پیشنهادهای توسعه صادرات صنایع با فناوری بالا در ایران ارائه شده است.

کتاب حاضر در شش فصل تهیه و تنظیم گردیده است. فصل اول به مبانی نظری، انواع طبقه‌بندی‌های مرسوم و پیشینه تحقیق می‌پردازد. فصل دوم وضعیت اقتصاد و تجارت کشورهای سند چشم‌انداز را در مقایسه با ایران مورد کنکاش قرار می‌دهد. فصل سوم نیز ساختار تجارت خارجی کشورهای مورد مطالعه را بررسی نموده و جهت‌گیری آن‌ها را به تصویر می‌کشد. بررسی عوامل مؤثر بر صادرات کالاهای با فناوری بالا در کشورهای جهان موضوع فصل چهارم کتاب است.

سیاست‌های تشویقی و حمایتی کشورهای سند چشم‌انداز در راستای توسعه کالاهای با فناوری بالا در فصل پنجم مورد بحث قرار گرفته است. در این فصل همچنین چشم‌انداز صادرات کشور و جهان و کشورهای سند چشم‌انداز (منتخبی از آن‌ها) بررسی شده است. در فصل پایانی نیز ضمن جمع‌بندی و نتیجه‌گیری، پیشنهادهایی نیز ارائه شده است.

در بخشی از کتاب ساختار فناورانه صادرات کشور در افق چشم انداز می‌خوانیم:

کشورهای صنعتی پیشرفته که تا قبل از دهه 60 میلادی، بزرگ‌ترین واردکنندگان مواد اولیه طبیعی بودند تقریباً از دهه 60 میلادی به بعد با شروع جریان تغییر نقشه اقتصاد جهانی بزرگ‌ترین صادرکننده مواد اولیه مصنوعی و مورد نیاز فعالیت‌های صنعتی شدند.

زمانی سهم کشورهای جهان سوم از بازار صادرات جهانی مواد اولیه بیش از 70 درصد بود اما بعد از پوست انداختن اقتصاد جهانی و تولد فناوری تولید مواد اولیه، سهم این کشورها از بازار جهانی صادرات مواد فوق به کمتر از ده درصد تقلیل یافت، به طوری که می‌توان گفت دیگر دوران داشتن مزیت نسبی به دلیل داشتن منابع طبیعی به سر آمده و به همین
دلیل است که چاره‌ای جز همراه شدن با تحولات فناورانه برای کشورهای جهان سومی باقی نمانده است. البته نفت به عنوان منبع طبیعی در اختیار کشورهای تولید و صادرکننده نفت هنوز توانسته است درآمد درصدی از جمعیت جهان را همچنان مثل قبل تأمین نماید.

هرچند جایگزین‌هایی (برق، باد، سوخت‌های گیاهی و... ) نیز برای آن یافته‌اند که هنوز هزینه تولید آن بالاتر از نفت است. به همین دلیل کشورهای صنعتی ترجیح می‌دهند از این انرژی نسبتاً ارزان قیمت کشورهای جهان سوم بهره ببرند.