بله
کتاب واکاوی ساختار قراردادهای نوین نفتی در عرصه بین الملل نوشته‌ی فیروزه شاه حیدری، به بررسی انواع قراردادهای خرید و فروش بین المللی نفت و گاز که به صورت الکترونیکی منعقد می‌شوند، پرداخته است.
در اواخر قرن 19 پیشرفت صنعتی کشورهای عربی با نیاز رو به رشد منابع قراردادی همراه بود. اکتشاف نفت سبب شد تا خیلی از کشورها در خارج از مرزهای جغرافیایی خود به دنبال این طلای سیاه باشند. از همین رو انگلیسی‌ها در جنوب ایران دست به تلاش‌هایی زدند که در آخر به حفر چاه و استخراج تجاری نفت در کشور منجر شد.
افزایش تقاضا برای سوخت و ارزانی حمل و نقل راحت نفت موجب افزایش استخراج آن شد. در نتیجه ایران به عنوان اولین تولید کننده نفت در خاورمیانه به کسب درآمد ارزی از این ماده دست یافت و به این ترتیب جایگاه نفت در اقتصاد ایران روز به روز بیشتر شد. ایران با داشتن 9% ذخایر نفت جهان و تقریبا 18% ذخایر گاز جهان مقام چهارم در نفت و مقام دوم در گاز را به خود اختصاص داده است.
در بخشی از کتاب واکاوی ساختار قراردادهای نوین نفتی در عرصه بین الملل می‌خوانیم:
امروزه همچنان به منظوره بهره‌برداری از منابع نفتی، قراردادهایی ما بین کشورهای صاحب نفت و شرکت‌های نفتی منعقد می‌شود، قراردادهای مرسوم در بخش بالادستی صنعت نفت عمدتا در طول زمان دچار تحولات و تغییراتی شده‌اند. به طور کلی تاریخ این قراردادها را می‌توان به سه دوره تقسیم‌بندی کرد.
دوره اول – عصر قراردادهای امتیازی است که در آن شرکت‌های بین‌المللی نفتی به واسطه قراردادهای امتیازی در نقاط مختلف دنیا بخش نفت کشورها را در دست می‌گرفتند. در این دوره قبل از جنگ جهانی دوم. صنعت نفت در طور دهه‌های متناوب توسط تعدادی از شرکت‌های چند ملیتی که به صورت افقی ادغام شده بودند و شامل شرکت‌های اگزان، موبیل، سوکال، تکسکو، بی پی، و گلف می‌شدند، وبه نام هفت خواهران شهرت داشتند اداره می‌شد. این شرکت‌ها تقریبا 85% کل تولید جهانی را در دست داشتند و در کشورهای خاورمیانه، شمال افریقا، آسیا و آفریقای جنوبی که هزینه اکتشاف و بهره‌برداری پایین بود، سرمایه‌گذاری می‌کردند. (حاجی میرزایی 1385-6)
