کتاب مجموعه مقالات نخستین همایش ملی عصب‌ - روان‌شناسی زبان

کتاب مجموعه مقالات نخستین همایش ملی عصب‌ - روان‌شناسی زبان نوشته‌ی شهلا رقیب دوست و فرشته مومنی، به بررسی مباحث زبان‌شناسی از طریق مطالعات میان رشتگی بالینی می‌پردازد.

امروزه رشته‌ی جدید عصب روان‌شناسی زبان به عنوان میان رشته‌ای که زبان‌شناسی را از منظرهای عصب‌شناختی، روان‌شناختی و شناختی به جنبه‌ی مطالعات بالینی وصل می‌کند، یکی از پویاترین و گسترده‌ترین زمینه‌های مطالعات زبان‌شناختی محسوب می‌شود.

بعد از برگزاری اولین هم‌اندیشی عصب‌شناسی زبان در سال 1390 که استقبال فراوانی از آن شد، جهت معرفی جنبه‌های بیشتری از این دست پژوهش‌ها و بهره‌گیری هر چه فزون‌تر از یافته‌های پژوهشگران کشور در این شاخه‌ی چندگانه، انجمن زبان‌شناسی ایران نخستین همایش عصب - روان‌شناسی زبان را در تاریخ هجدهم اردیبهشت 1393 برپا نمود.

مدت زمان کوتاه برگزاری این همایش، تنها سخنرانی برای بخشی از این یافته‌ها را امکان‌پذیر کرد؛ به همین دلیل هشت مقاله به صورت سخنرانی استخراج شد که همراه با شمار دیگری از مقالات ارزشمند در این اثر، به ترتیب حروف الفبای نام نویسندگان مسئول منتشر شده است.

در بخشی از کتاب مجموعه مقالات نخستین همایش ملی عصب‌ - روان‌شناسی زبان می‌خوانیم:

درک کلام، از مباحثی است که زبانشناسان زیادی به فرایند چگونگی آن علاقه داشته و تحقیقات زیادی درباره این موضوع انجام داده‌اند. زبان تمثیلی به عنوان نمونه‌ای از کلام که در گفتار روزمره بسیار استفاده می‌شود هدف تحقیق بسیاری از پژوهشگران قرار گرفته است و بسیاری درصدد هستند که چگونگی درک آن را توسط ذهن دریابند. فرضیات زیادی نیز در مورد درک زبان تمثیلی وجود دارد، از آن جمله نظریه واحدی (فودور، 1983) و نظریه دسترسی مستقیم (بیتز (1999)؛ بیتز و مک وینی (1989)؛ مک وینی (1987)) است.

در نظریه واحدی اعتقاد بر این است که برای درک معنای عبارت تمثیلی، ابتدا ذهن به معنای تحت‌اللفظی دست می‌یابد و اگر این معنا، معنای مورد نظر نبود، معنای تمثیلی بررسی می‌شود. در نظریه دسترسی مستقیم اعتقاد بر این است که از همان ابتدا به دلیل تأثیر بافت، ذهن به سوی معنای تمثیلی می‌رود. بیشتر تحقیقات انجام شده در این زمینه، تحقیقات بر روی این دو نظریه بوده است، اما نتایج به دست آمده به طرز عجیبی متناقض یکدیگر است. اخیراً نظریه جدیدی مطرح شده است که ادعا بر این است که این نظریه، یافته‌های متناقض نظریات پیشین را توجیه می‌کند (نظریه برجستگی تدریجی (گیورا، 1997)). در این نظریه اعتقاد بر این است که برای درک زبان تمثیلی، ابتدا معنایی فعال می‌شود که آشناتر، پر بسامدتر، متداول‌تر یا نمونه اولیه‌تر است.