کتاب گنجینه اقوام ایران: اقوام شمال، مازندران، گیلان و گلستان

کتاب گنجینه اقوام ایران: اقوام شمال، مازندران، گیلان و گلستان نوشته‌ی محسن رستمی و سعید سیدی، پس از تشریح مختصری از تاریخچه به تبیین روحیات، فرهنگ‌ها، نقاط دیدنی و گردشگری مناطق مورد سکونت مردم استان‌های شمالی ایران می‌پردازد.

شمال ایران یا مطابق گفته‌ی مردم سایر نواحی ایران، به سه‌ استان مازندران، گیلان و گلستان در حاشیه‌ی دریای خزر تقسیم می‌شود. این منطقه طبیعت گوناگونی شامل ساحل دریا، جنگل، کوهپایه، جلگه، نواحی کوهستانی سرد و مناطق نیمه خشک دارد.

در بخشی از کتاب گنجینه اقوام ایران: اقوام شمال، مازندران، گیلان و گلستان می‌خوانیم:

بر عکس آنچه که در مناطق کویری ایران در ساخت کوچه‌های تنگ و دیوارهای بلند ساختمان‌ها مشاهده می‌شود، هنوز هم در گیلان خانه‌ها با دیوارهای کوتاه به چشم می‌خورند. دلیل این امر این است که مناطق کویری همواره در معرض هجوم بیگانگان بوده‌اند و به امنیت توجه زیادی داشتند.

در سرزمین‌های حاصل‌خیز به دلیل وجود حس امنیت رفتارهای مردم زمینی‌تر و ساده‌تر می‌باشد و با اغماض و چشم‌پوشی بیشتری همراه است. مردم گیلان مال‌اندوز نیستند. آن‌ها هرگز این احساس را که ممکن است فردا قحطی شود و چیزی برای خوردن نداشته باشند را تجربه نکرده‌اند.