کتاب اعتقاد عطاردی

در کتاب اعتقاد عطاردی اثر صادق نیک پور سعی شده به اختصار شواهدی از نگرش و اعتقاد عطاردی در فرهنگ و ادبیات فارسی و فلسفه و عرفان اسلامی مطرح گردند.

در اعتقاد عطاردی این باور وجود داشت که نویسندگان و دبیران قدرت شرف نفاذ دارند و قلم هر نگارنده نافذ در هر امری است و تمام فرامینش نافذ و مؤثر در جامعه و تمام جهان هستی است.

غیر از یونانیان و رومیان که عطارد را به آن‌ها و اساطیرشان نسبت می‌دهند در دوران باستان حتی هندیان و تبتی‌ها و برمه‌ای‌ها نیز از مفاهیم مشابه عطارد استفاده نمودند و نام‌های روزهایشان و اختصاص دادن خصوصیات سیارات در آن‌ها هم مشابه است.

این اعتقاد را در مصریان باستان هم دیدیم، لذا منحصر نمودن اعتقاد عطاردی به یونانیان و یا رومیان و حتی آن‌ها را منشأ و مولد این نگرش و اعتقاد دانستن اشتباه و خطاست. هم‌چنین هم اکنون نام روزها و اعتقاد حکومت سیارات بر آن‌ها حتی در ژاپن هم مشابه اعتقاد مصریان باستان و دیگر مناطق باستانی است که عمری حدود هزار سال دارد.

اعتقاد و باور عطاردی نه به عنوان یک دین و یا مذهب که یک روش و راه در زندگی باستانیان بود و در بسیاری از ادیان و فرهنگ‌ها مورد پذیرش واقع گردید و بر آن استدلال نمودند و مهر تأیید زدند. اعتقاد عطاردی به قدرت نوشتن و نافذ بودن در امور توسط نویسنده و نگارنده می‌پردازد و شرایطی برای آن مطرح می‌کند و به طور عمده از دیدگاه نجوم باستانی آن را تحلیل می‌کند.

ادبیات فارسی سرشار از اشارات و کنایه‌ها و گاه هم بیان مستقیم به این اعتقاد عطاردی است. این اعتقاد را در آثار ابن سینا، سهروردی و ملاصدرا به عنوان فلاسفه بزرگ اسلامی و یا آثار شیخ بهایی ملاهادی سبزواری به وضوح می‌بینیم.

حسب اعتقاد عطاردی مبتنی بر نافذ بودن عطارد در تاریخ اداری سیاسی کشور هم مشاغل مرتبط به وجود آمدند و شیوه‌های خاص نگارش برای نافذ بودن فرامین امرا و حکام طراحی شد مانند «مهر شرف نفاذ» در حکومت صفویه و یا سمت «طغراکش» یا «طغرانویس» در حکومت‌های غزنویان و سامانیان تا تیموریان و بسیار موارد دیگر در دوران زندیه و افشاریه و قاجاریه که در اعتقاد عطاردی شکل گرفتند و اجرایی شدند.

در بخشی از کتاب اعتقاد عطاردی (Mercurial Belief) می‌خوانید:

در نجوم قدیم معتقد بودند که بیت هر سیاره برجی است که بدو منسوب است و هر یک از نیرین را برجی و خمسه را هر یک دو بیت است. بیت در واقع خانه کوکبی، برج یا بروجی است که قوت حال کوکب در آن برج یا برج‌ها باشد. خانه عطارد را که برج جوزا و سنبله است «پاتو» نامند. جوزا یا دو پیکر برج سوم از بروج فلکی که آن را توامان نیز گویند یکی از دو خانه عطارد است این برج به صورت دو کودک برهنه است که پی همدیگر در آمده‌اند و این جوزا صورت جبار است. دو پیکر نام دیگر آن است.