کتاب سایه‌های خواب

کتاب سایه‌های خواب اثر صادق نیک پور به پدیدار شناسی خواب، شهود و تصاویر مشهود در آن‌ها شامل انواع مفاهیم خیال، رؤیا، مکاشفه، مواقعه و مقارنه و مقایسه‌ای تحلیلی بین دو اثر مونس العشاق سهروردی و کتاب سرخ یونگ پرداخته است که در واقع شرحی بر کتاب مونس العشاق سهروردی است.

هستی‌شناسی خیال، مثال، حضرات خمس و نیز معرفت‌شناسی آن‌ها از منظر سهروردی در فلسفه اشراق و یا شرح مفاهیم روانکاونه اصطلاحات یونگی در اینجا مد نظر نیست. از این منظر مونس العشاق سهروردی و نیز کتاب سرخ یونگ «خواب‌نامه» ای پر از تصاویر و سایه‌های رمزآلود است که زبانش، زبانِ بیداری متداول و عرفی نیست، بلکه زبانِ خواب و شهود است.

خواب همواره و در صریح‌ترین صورتش و با هر درجه وضوحی از سایه‌ها و ایماژهای مختلف متأثر از هر امری در نزد هر کس، باز هم رمزآلود و مِه‌آلود می‌باشد و نیازمند دانش‌های متعدد تأویل و درک روانکاونه و خواب‌گزاری در کنار درک پیچیدگی‌های فلسفی، تأثیر نظریه‌های شبه فلسفی، شناخت آرکی تایپ‌های مختلف، دانش اسطوره و تاریخ و بسیار دانش‌های دیگر است. خطا زمانی رخ می‌نماید که یک جانبه و فقط از یک منظر و متعصبانه به «سایه‌های خواب» (shades of dream) بنگریم و «زبانِ سایه‌های خواب» را معادل «زبانِ بیداری» بگیریم که خطایی عظیم در درک متون رمز آلود و پیچیده‌ای مانند مونس العشاق خواهد بود.

اینگونه مغالطهٔ خواب‌گزارانه در تفسیر و تأویل و شرح نویسی‌ها متعاقب خطای خلط حقیقت و مجاز در سایه‌های خواب و گاه ادغام آن‌ها با واقعیت و عدم تمیز واقعیت، حقیقت، مجاز از هم دیده شده است.

در نگرش تطبیقی مفاهیم مونس العشاق سهروردی با کتاب سرخ یونگ متوجه این همانی‌های متعدد در بیان وقایع خواب یونگ و شهود سهروردی می‌گردیم که نشانگر یگانگی نوع نگاه انسان در ماورای حواس معمول در ضمیر ناخودآگاه اجتماعی و فطری او است که نمونه‌هایی از آن و نه همه آن‌ها در سایه‌های خواب مذکور است.