کتاب شاهدخت ارمنی اثر ادگار جیمز بنکس از نشر خودنویس آبی

کتاب شاهدخت ارمنی اثر ادگار جیمز بنکس، روایتگر قصه‌ای از عشق دو جوان، در روزگار تبعیض، خشونت و بی‌عدالتی است. داستان در اواخر قرن نوزدهم و در روستایی به نام آق‌حصار، واقع در آناتولی آغاز می‌شود. آرمنوهی، دختر جوان یک خانواده‌ی شناخته‌شده‌ی ارمنی است و در کنار تاگ‌ور، روزهای خوشی را کنار هم می‌گذراند. تاگ‌ور در آرزوی پزشک شدن، راهی انگلستان می‌شود، اما دگرگونی اوضاع سیاسی امپراتوری عثمانی، جدایی موقت آن دو را به دوره‌ای طولانی بدل می‌کند.

درباره‌ی کتاب شاهدخت ارمنی

ادگار جیمز بنکس با رمان تاریخی عاشقانه‌ی شاهدخت ارمنی، ما را به ترکیه‌ی عثمانی می‌برد. جایی که قدرت‌طلبی و تعصبات مذهبی، زندگی مردم عادی را هر روز دشوارتر و سخت‌تر از قبل می‌کند. با بالا گرفتن تعصبات نژادی و تبعیض، زندگی ارمنیان بیش از بقیه‌ی گروه‌ها، تحت ظلم و سرکوب قرار می‌گیرد. صاحبان منصب و قدرت نیز به‌جای حمایت از مردم، از موقعیت خود برای پیشبرد منافع شخصی بهره می‌برند و افراد بی‌پناه راه چندانی برای رهایی از این وضعیت ندارند.

این شرایط، زندگی تاگ‌ور را نیز دستخوش تغییر می‌کند. او که برای تحصیل در رشته‌ی پزشکی و با حمایت مالی پدرش به انگلستان رفته است، پس از دو سال، هنگام بازگشت به قسطنطنیه، تنها به دلیل ارمنی بودنش مورد سوءظن ماموران عثمانی قرار می‌گیرد. با وجود داشتن گذرنامه‌ی معتبر، بازداشت می‌شود و در بازجویی‌ها با اتهام‌هایی بی‌اساس درباره‌ی فعالیت‌های سیاسی و ارتباط با کمیته‌های ارمنی روبه‌رو می‌شود.

تاگ‌ور پس از تحمل مدتی حبس در شرایطی طاقت‌فرسا، با ترفندی هوشمندانه، خود را از زندان نجات می‌دهد، اما هنگام بازگشت به خانه با صحنه‌ای هولناک روبه‌رو می‌شود؛ مهاجمان پدر و مادرش را به قتل رسانده و خانه‌شان را غارت کرده‌اند.

روایتی از عشق و وفاداری در تاریک‌ترین دوران‌ها

در آق‌حصار نیز اوضاع بهتر نیست. حمله‌ای سازمان‌یافته به ارمنیان و خانه‌هایشان، روستا را به صحنه‌ی کشتار و غارت بدل می‌کند و زندگی آرمِنوهی از هم می‌پاشد. او در جریان این آشوب به دست چاووش‌باشی، سربازی جاه‌طلب، ربوده می‌شود. مردی که قصد دارد او را به حرم سرای سلطان بفرستد و از این راه پاداشی درخور از دربار بگیرد. کتاب شاهدخت ارمنی از خلال سرگذشت شخصیت‌هایش، بخشی از تاریخ پررنج ارمنیان و روزگار دشوارشان را روایت می‌کند.

با وجود تمامی مشکلات، تاگ‌ور حاضر نیست آرمنوهی را به حال خود رها کند. او با وجود تمام رنج‌هایی که خود متحمل شده، برای یافتن و نجات محبوبش خطرهای بسیاری را به جان می‌خرد. آرمنوهی نیز با وجود اسارت و تهدید، امید خود را از دست نمی‌دهد. عشق و وفاداری این دو در میان تمام اتفاقات تلخ و دشواری‌هایی که پیش رویشان قد علم کرده‌اند، همچنان پابرجا می‌ماند.

خرید کتاب شاهدخت ارمنی شما را با اثری روبه‌رو می‌کند که فراتر از یک داستان عاشقانه، تصویری عینی از زندگی ارمنیان در امپراتوری عثمانی را به نمایش می‌گذارد. ادگار جیمز بنکس با توصیف زنده و دقیقی که از زندگی روستایی و روابط مردم دارد، فضای اجتماعی آن دوران را به شکلی ملموس بازسازی می‌کند. این رمان اجتماعی در کنار روایت عاشقانه‌ی خود، از خشونت و تبعیض و تاثیرشان بر زندگی انسان‌ها سخن می‌گوید. داویت میناسیان این اثر را به فارسی ترجمه کرده و نشر خودنویس آبی آن را منتشر کرده است.

کتاب شاهدخت ارمنی برای شما مناسب است اگر

• به داستان‌هایی درباره‌ی تبعیض نژادی و سرنوشت اقلیت‌های قومی علاقه دارید.
• رمان‌های تاریخی اجتماعی با محوریت مقاومت در برابر ظلم و امید به آزادی و رهایی را می‌پسندید.
• می‌خواهید درباره‌ی زندگی ارمنیان در امپراتوری عثمانی، رمانی تاریخی عاشقانه بخوانید.

در بخشی از کتاب شاهدخت ارمنی: داستانی از زندگی روستایی آناتولی می‌خوانیم

کشتی بخار که از مارسی حرکت کرده بود، در اسکلۀ گالاتا در نزدیکی گمرک پهلو گرفت. تاگ‌وُر کیف‌دستی‌اش را برداشت و از پلکان کشتی به پایین سرازیر شد. هنوز در سپیده‌دم صبح بود، و هرچند انتظار دیدن کسی را نداشت، با نگاهی کنجکاو چهره‌های انبوه جمعیت پایین را از نظر گذراند. برای آنکه معطل نشود، گذرنامه را گشوده در دست گرفت تا بازرسی شود. مأمور ترک، به همان شیوۀ همیشگی که با بیگانگانِ شیک‌پوش رفتاری مؤدبانه در پیش می‌گرفت، گذرنامه را وارسی کرد؛ سپس با اشاره‌ای به مأمور نظمیه‌ای که در نزدیکی ایستاده بود، تنها با گفتن یک واژه: «ارمنی!» مدرک را به او سپرد و به تاگ‌وُر دستور داد به دنبال آن مأمور برود.

تاگ‌وُر با شگفتی پرسید:

—آیا گذرنامه‌ام ایرادی دارد؟ مگر به درستی روادید نشده است؟

مأمور تنها شانه‌هایش را بالا انداخت و پاسبان خنده‌ای زمخت و تمسخرآمیز سر داد.

چاره‌ای جز این نبود که به دنبال مأمور به ساختمان کوچکی در نزدیکی ادارۀ گمرک برود. نگهبانی دمِ در ایستاده بود و در انتهای اتاق، سرپرست بازرسی گذرنامه‌ها پشت میز نشسته بود؛ پیرمردی چاق، ترش‌رو و بدعنق از ترکان عثمانی که با ورود تاگ‌وُر تنها نگاهی به او انداخت و بی‌آنکه دست از کار بکشد، با اشارۀ دست به او فهماند که بنشیند. اندکی بعد، مأمور دومی ارمنی دیگری را که جامه‌هایی ژنده و پاره بر تن داشت به درون آورد؛ یکی از همان تیره‌بختان و بینوایان قومش. اما به او نگفتند بنشیند.

یک ساعت گذشت.