بله
در این داستان جنایی از ابتدا قاتل را می‌شناسیم! لیلا سلیمانی در کتاب دایه تمام عیار، اول قاتل دو کودک را معرفی می‌کند: لوئیز، زنی میانسال که پرستار کودکان بوده است. بعد از آنکه خواننده را از بند تعلیق کلیشه‌ای داستان‌های جنایی رها می‌کند، او را به عمق وقایع قبل از جنایت می‌برد و لایه‌لایه، چراها و چگونگی‌ها را پاسخ می‌دهد. در نتیجه بیشتر با یک تریلر روانشناختی مواجهیم تا داستانی معمایی. این رمان خواندنی برنده‌ی جایزه‌ی گنکور سال 2016 بوده است.
درباره‌ی کتاب دایه تمام عیار
روایت یک جنایت در قالب رمان، بدون قواعد رمان‌های جنایی! روایتی صریح، بی‌پرده، سرد و خشک، درست مانند خود لوئیز، پرستار سابق و قاتل دو کودک خانواده‌ی ماسه. «پسربچه مُرده.»، این اولین جمله‌ای است که لیلا سلیمانی برای کتاب دایه تمام عیار نوشته است. پس از آن هم سریع، با جمله‌های کوتاه جزئیات دیگر صحنه‌ی قتل را شرح می‌دهد؛ جزئیات مرگ دلخراش دختر خانواده که برای زنده ماندن جنگیده و حتی تا رسیدن آمبولانس زنده مانده بود. او با تصویری که در همین بندهای آغازین داستان به خواننده می‌دهد، هزار سوال برمی‌انگیزد.
در صفحه‌ی دوم، قاتل را می‌بینیم! نه از صحنه‌ی جنایت فرار کرده، نه کارآگاهان خبره باید ماه‌ها دنبالش بگردند و نه پلیس مجبور است ده‌ها مظنون معرفی کند. همین‌جاست؛ پرستار بچه‌ها که در سال‌های گذشته از مادرشان نیز به آن‌ها نزدیک‌تر بوده است. چیزی در صفحه‌های بعدی تا پایان داستان اهمیت دارد، انگیزه‌ی قاتل بی‌رحم و مسیری است که تا ارتکاب این جنایت پیموده. آیا این مسیر، پرتنش و خشونت‌بار بوده؟ آیا رفتار خانم و آقای ماسه تحقیرآمیز بوده؟ آیا قاتل بر سر دستمزدش با آن‌ها اختلاف داشته؟ یا نویسنده دلیلی ساده‌تر برایمان می‌آورد؟
درک کامل ذهن یک جانی در رمانی از لیلا سلیمانی
لیلا سلیمانی نویسنده‌ی فرانسوی مراکشی است که از 17 سالگی برای تحصیل به پاریس رفته و پس از فارغ‌التحصیلی در رشته‌ی علوم سیاسی در فرانسه فعالیت‌های حرفه‌ای خود را ادامه داده است. او اکنون نماینده‌ی شخصی امانوئل مکرون برای ترویج زبان فرانسه و فعال حقوق زنان است. سلیمانی برای رمان‌هایش افتخاراتی چون جایزه‌ی گنکور، جایزه‌ی لامامونیا و جایزه‌ی سیمون دوبوار را کسب کرده است. کتاب دایه تمام عیار لیلا سلیمانی نیز بسیار مورد توجه منتقدان و مخاطبان قرار گرفته است.
نثر سلیمانی خشک، دقیق و صریح است. جملات کوتاه، فضاسازی سرد و بی‌عاطفه و بیان بی‌پرده‌ی جزئیاتِ خشن همگی نشانه‌ی علاقه‌ی او به ژانر نوآر و درام منتقدانه است. شخصیت‌پردازی‌های چندلایه، توجه به احساسات انسانی و نیازهای اصیل آن‌ها و نگه داشتن شخصیت‌ها در طیف خاکستری به او کمک می‌کند تا برخلاف فضای سردی که ساخته امکان همدلی حتی با آنتاگونیست تراژدی‌اش برای مخاطب ممکن باشد.
با خرید کتاب دایه‌ی تمام عیار و مطالعه‌ی آن احتمالا از میزان همدلی‌ای که با قاتل داستان پیدا می‌کنید تعجب خواهید کرد و این هنر لیلا سلیمانی در بیان واقعیت‌های انسانی حتی در روایتی هولناک، جنایتکارانه و نابخشودنی است. اینکه بتوانیم درک کنیم چطور موجودی شکننده و ترحم‌برانگیز به یک جانی وحشی تبدیل می‌شود که توان کشتن دو کودک بی‌گناه را پیدا می‌کند، کار دشواری است که ادبیات آن را برای ما تسهیل می‌کند. این اثر را از نشر جمهوری و با ترجمه‌ی زیبا گنجی بخوانید.
جوایز و افتخارات کتاب دایه تمام عیار
- برنده‌ی جایزه‌ی گنکور 2016
- یکی از 50 اثر برتر قرن بیست‌ویکم در ژانر جنایی نیویورک تایمز
- یکی از ده کتاب برتر نیویورک تایمز در سال 2018
- نامزد جایزه‌ی ادگار
- نامزد جایزه‌ی لس آنجلس تایمز
- برنده‌ی جایزه‌ی بهترین کتاب سال بریتیش بوک
- و...
نکوداشت‌های کتاب دایه تمام عیار
- رمان دایه تمام عیار فقط یک داستان عامه‌پسند نیست که از تیتر اخبار روز بیرون کشیده شده باشد؛ بلکه رمانی است شجاعانه درباره‌ی موضوعی تلخ و هولناک که مخاطب را قاطع و شفاف با حقیقت تکان‌دهنده‌ی این حادثه روبه‌رو می‌کند. قدرت قلم لیلا سلیمانی از همان جمله‌ی فراموش‌نشدنی شروع رمانش مشخص می‌شود: «پسربچه مُرده.»؛ بدون برانگیختگی شدید احساسات، بدون مواجهه‌ی هیجانی؛ تنها وحشتی ناب! (نیویورک تایمز)
- ظریف و شوکه‌کننده، سلیمانی هنری غیرقابل‌باور دارد. این اثر برنده‌ی معتبرترین جایزه‌ی ادبی فرانسه شد... و کاملا واضح است چرا داوران این‌چنین از خواندن این رمان متاثر شده‌اند. (مورین کوریگان، برنامه‌ی Fresh Air از شبکه‌ی NPR)
- داستانی کوتاه اما بُرنده چون خنجر... تا آخرین صفحه، کتاب را زمین نخواهید گذاشت. (پیپل)
اقتباس‌های سینمایی و فرهنگی کتاب دایه تمام عیار
- فیلم سینمایی Perfect Nanny به کارگردانی لوسی بورلتو، سال 2019.
- سریال تلویزیونی The Perfect Nanny با تهیه‌کنندگی شبکه‌ی HBO با بازی نیکول کیدمن و مایا ارسکین، در حال ساخت.
کتاب دایه تمام عیار برای شما مناسب است اگر
- به دنبال یک رمان جنایی بر اساس واقعیت می‌گردید.
- به کتاب‌های لیلا سلیمانی علاقه‌مندید.
- خواندن رمان‌هایی با فضای تلخ و سرد و اتفاقات هولناک برایتان جالب است.
- به داستان‌هایی که عمق روان شخصیت‌ها را می‌کاوند و با شفافیت به بیان حقیقت‌های درون انسان می‌پردازند علاقه دارید.
در بخشی از کتاب دایه تمام عیار می‌خوانیم
زمستان از راه می‌رسد و روزها تکراری‌اند. ماه نوامبر سرد و بارانی است. آن بیرون، پیاده‌روها پوشیده از یخ سیاه و کثیف شده‌اند. بیرون رفتن محال است. لوئیز می‌کوشد بچه‌ها را سرگرم کند. از خودش بازی‌هایی درمی‌آورد، آواز می‌خواند. آن‌ها با مقوا خانه می‌سازند. اما روز گویی تا ابد کش می‌آید. آدام تب کرده و یک لحظه هم ناله‌اش بند نمی‌آید. لوئیز او را در آغوش می‌گیرد، حدود یک ساعت او را تکان‌تکان می‌دهد تا خوابش ببرد. میلا هم که دور اتاق نشیمن می‌چرخد، دارد عصبی می‌شود.
لوئیز به او می‌گوید: «بیا این‌جا.» میلا نزدیک می‌شود و پرستار از توی کیف دستی‌اش، یک کیف آرایش سفید کوچک درمی‌آورد که میلا اغلب آرزویش را دارد. از دید میلا، لوئیز زیباترین زن دنیاست. او شبیه همان مهماندار بلوند، با یک عالمه آرایش است که در پرواز به نیس به او آب‌نبات تعارف کرده بود. حتی با اینکه لوئیز مدام در تکاپوست، ظرف می‌شوید و بدو‌بدو از مدرسه به خانه می‌آید، اما همیشه عالی به‌نظر می‌رسد. موهایش را با نهایت دقت پشت سرش جمع می‌کند. ریمل مشکی‌اش که دست‌کم سه لایه به مژه‌هایش می‌زند، به او نگاه یک عروسک شگفت‌زده را می‌دهد. اما دست‌هایش نرم و لطیفند و بوی گل‌ها را می‌دهند و لاک ناخن‌هایش که هرگز ور نمی‌آید و پوسته‌پوسته نمی‌شود.
گاهی لوئیز جلوی میلا ناخن‌هایش را لاک می‌زند و دخترک با چشم‌های بسته، بوی استون و لاک ارزان‌قیمتی که پرستار با حرکاتی فرز و بدون خطا به ناخن‌هایش می‌زند، استشمام می‌کند. محو تماشای لوئیز می‌شود وقتی که او دست‌هایش را در هوا تکان می‌دهد و ناخن‌هایش را فوت می‌کند.
