کتاب نقد و حقیقت یکی از آثار مهم رولان بارت دربارهی ماهیت نقد، خوانش و تفسیر ادبی است. بارت در این کتاب به تقابل میان نقد سنتی و نقد نو میپردازد و جایگاه ناقد را در مواجهه با متن ادبی از منظری تازه بررسی میکند. این اثر همچنین به مسئلهی چندمعنایی متن و امکان خوانشهای متفاوت از یک اثر توجه دارد و به هرمنوتیک نزدیک میشود.
دربارهی کتاب نقد و حقیقت
ناقد هنگام مواجهه با یک اثر ادبی دقیقاً چه کاری انجام میدهد؟ رولان بارت در کتاب نقد و حقیقت به این پرسش کلیدی در نقد ادبی میپردازد. او تلقی سنتی را از ناقد بهعنوان داوری که باید معنای قطعی و حقیقت نهایی اثر را کشف کند، به چالش میکشد و نقد را نوعی زبان دربارهی زبان میداند. از این منظر، نقد قرار نیست معنایی پنهان و نهایی را از متن بیرون بکشد، بلکه خود نوعی خوانش و تفسیر است.
بارت که از چهرههای تأثیرگذار در شکلگیری و گسترش نقد نو در فرانسه بود، در این کتاب به نقد شیوههای سنتی نقد ادبی میپردازد و از رویکردهای تازه در مطالعهی متن دفاع میکند. او در این اثر، رابطهی میان نویسنده، اثر، خواننده و منتقد را بررسی میکند و بر نقش زبان و ساختار متن در شکلگیری معنا تأکید دارد.
بارت با به چالش کشیدن این دیدگاه که معنای اثر را میتوان صرفاً بر اساس زندگی و نیت نویسنده تعیین کرد، راه را برای خوانشهای متنوعتر و رویکردهای جدید به نقد ادبی هموار میکند.

نقد نو در برابر نقد سنتی
کتاب نقد و حقیقت رولان بارت در دو بخش اصلی تنظیم شده است. بخش نخست به موضوعاتی مانند نقد حقیقتنما، ابژکتیویته، سلیقه، وضوح و بینمادی میپردازد و پیشفرضهای نقد ادبی مدرن و نقد سنتی را در برابر یکدیگر قرار میدهد. بخش دوم مباحثی چون بحران حاشیهنویسی، زبان چندلایه، دانش ادبیات، نقد و خواندن را مطرح میکند.
در اصل بارت کتابش را در واکنش به مناقشهاش با ریمون پیکار، از چهرههای برجستهی نقد ادبی سنتی در فرانسه، نوشته است. این کتاب که در سال 1966 برای نخستین بار منتشر شد، یکی از آثار مهم بارت در حوزهی نقد و نظریهی ادبی به شمار میرود که به یکی از جدالهای مهم ادبی قرن بیستم دربارهی کارکرد و ماهیت نقد میپردازد.
شیرین دخت صدیقیان کتاب نقد و حقیقت را ترجمه کرده و مقدمهای بر آن افزوده که به جایگاه کتابهای رولان بارت در جریانهای مختلف نقد میپردازد و نسبت دیدگاههای او را با ساختارگرایی، نشانهشناسی و نظریههای ادبی معاصر توضیح میدهد.
این اثر رولان بارت تصویری از مناقشهی نقد ادبی سنتی و مدرن در قرن بیستم ارائه و نشان میدهد چگونه مفاهیمی مانند معنا، تفسیر و خواندن در نظریههای ادبی جدید بازتعریف شدند. با این اوصاف خرید کتاب نقد و حقیقت نشر مرکز میتواند نقطهی شروعی برای شناخت بهتر دیدگاههای بارت و مطالعهی عمیقتر نقد معاصر باشد و شما را با مباحث بنیادین نقد ادبی و تغییر نگاه به رابطهی میان متن، نویسنده و خواننده آشنا کند.
کتاب نقد و حقیقت برای شما مناسب است اگر
- به نقد ادبی و مباحث مربوط به خوانش و تفسیر متون علاقهمندید.
- میخواهید با مبانی و پرسشهای نقد ادبی مدرن و نقد نو آشنا شوید.
- به مطالعهی نظریههای ادبی و دیدگاههای رولان بارت علاقه دارید.
در بخشی از کتاب نقد و حقیقت میخوانیم
ارسطو فن گفتار را بر اساس وجود گونهاى «حقیقتنمایى» پایه گذاشت. این حقیقتنمایى به کمک سنت، سخنان حکیمان، دیدگاه اکثریت، نگرش جارى و غیره در ذهن انسانها جا افتاده است. آن چیزى در یک اثر یا سخن حقیقتنما است که با هیچیک از اقتدارهاى آن در تناقض نباشد. حقیقتنمایى در نهایت نه بستگى دارد به آن چه وجود داشته (که مربوط است به تاریخ) و نه به آن چه مىباید باشد (که مربوط است به علم)، بلکه تنها مربوط به آن چیزى است که افکار عمومى ممکن مىشمارد و این چیز چه بسا به کلى متفاوت با واقعیت تاریخى یا امکان علمى باشد. ارسطو بر اساس این استدلال گونهاى زیبایىشناسى مردمپسند را پایهریزى مىکند. اگر امروز این زیبایىشناسى را در مورد آثار عوامپسند به کار بگیریم شاید دریابیم که همین مفهوم حقیقتنمایى در دوران کنونى احیا شده است. زیرا این گونه آثار هرگز آنچه را که افکار عمومى ممکن مىداند، هر قدر هم از دیدگاه تاریخى و علمى ناممکن باشد، زیر پا نمىگذارند.
نقد قدیمى بىشباهت با آن چه که از یک نقد عامیانه انتظار مىرود نیست؛ هر چند که جامعه ما کمتر از فیلم، رمان و ترانه مصرفکننده مقالههاى نقد است. نقد قدیمى در قلمرو فرهنگ جامعه داراى افکار عمومى خاص خود است و بر صفحههاى ادبى چند روزنامه مهم چیرگى دارد و خود را درون منطق خردورزانهاى جا مىدهد که در آن نمىتوان مخالف حکم سنّت، سخنان حکیمان، دیدگاه رایج و غیره بود. کوتاهسخن آن که گونهاى نقد حقیقتنما وجود دارد.
این حقیقتنمایى امروز دیگر با اعلام اصول خود را نمىشناساند و از آن جا که خودبهخودى است، برکنار از هرگونه اسلوبى باقی مىماند. زیرا اسلوب برعکس، برخورد تردیدآمیزى است با عنصر حادثه و طبیعت. آنها تنها هنگام حیرت و ناخشنودى در برابر «جنونزدگى» هاى نقد نو دست به دامان اسلوب مىشوند. از دید آنان همه چیز در نقد نو «گنگ»، «بىمعنى»، «گمراهکننده»، «بیمارگونه»، «لجام گسیخته» و «گیجکننده» است.
بله























