کتاب آبجی: سه‌گانه در چند مقام (برداشتی آزاد از آبجی خانم اثر صادق هدایت)

در کتاب آبجی: سه‌گانه در چند مقام (برداشتی آزاد از آبجی خانم اثر صادق هدایت) اثر فرهاد امینی مرز بین واقعیت و خیال فرو می‌ریزد. نویسنده‌ی این نمایشنامه با اقتباسی آزاد از داستان آبجی خانم صادق هدایت، تلخی قلم وی را با عناصری خیال‌انگیز پیوند می‌دهد تا صحنه‌ی نمایش را در فضایی رؤیاگونه به بازی بگیرد. داستان از شب عروسی ماهرخ آغاز می‌شود؛ شبی که حسادت آبجی خانم به خواهر زیبا و خوش‌اخلاقش، به نفرینی شوم تبدیل می‌شود و سرنوشت همه را تحت تأثیر قرار می‌دهد.

درباره‌ی کتاب آبجی: سه‌گانه در چند مقام (برداشتی آزاد از آبجی خانم اثر صادق هدایت)

کتاب آبجی یک نمایشنامه اقتباسی از داستان کوتاه آبجی خانم صادق هدایت است. داستان آبجی قصه‌ی دو خواهر را روایت می‌کند؛ یکی ماهرخ که دختری زیبا، سرزنده و خنده‌روست و دیگری خواهر بزرگ‌تر او، آبجی خانم. آبجی خانم را مردم شهر به زشتی و کج اخلاقی‌اش می‌شناسند و چون زشت است، خواستگاری ندارد. پس به دعا و نماز و روزه روی آورده تا اگر از خوشی‌های این دنیا بی‌بهره ماند، حداقل برای آن دنیا ثواب بخرد.

نمایشنامه آبجی فرهاد امینی از اواخر داستان آبجی خانم صادق هدایت و با عروسی ماهرخ شروع می‌شود. ماهرخ با خواستگار خود ازدواج کرده و مردم پشت سر آن‌ها بد می‌گویند؛ چرا که آبجی خانم در عروسی حضور نداشت. او خواهر بزرگ‌تر است و خانواده تصور می‌کنند ازدواج ماهرخ پیش از او می‌تواند بدشگون باشد. پس مادرشان کمر همت می‌بندد که هرطورشده بخت آبجی خانم را باز کند. شوهری هم که برایش زیر سر دارد، امان یخ‌فروش است؛ مردی که لکنت‌زبان دارد و از لحاظ ذهنی چندان توانمند نیست.

نمایشنامه آبجی: جست‌وجوی زیبایی در آینه‌ی زشتی

کم‌کم عناصر خیال‌انگیز داستان از اینجا در این نمایشنامه فانتزی ایرانی جان می‌گیرند. از ابتدای ماجرا ما با مرد ناشناسی مواجه هستیم که در تک‌گویی‌های عجیب خود ادعا می‌کند هزاران سال است زمین و زمان را به دنبال آبجی خانم گشته و حالا بالاخره او را پیدا کرده. از طرفی دیگر، آبجی خانم هم دست به دامن دعا و طلسم و جادو شده تا بتواند دل امان را نرم کرده و با او ازدواج کند. حال اما با ورود مرد مرموز به داستان، شهر دچار رخوتی شوم می‌شود و نوزادان مرده به دنیا می‌آیند. کلید حل این معما هم فقط در دستان آبجی خانم است.

فرهاد امینی در کتاب آبجی، داستان کوتاه صادق هدایت را بسط داده و عملاً پایان متفاوتی را برای آن متصور می‌شود. این کتاب جادوی افسانه‌ها و اسطوره‌های ایرانی را در داستان هدایت جاری کرده و اثری را خلق می‌کند که بین درام اجتماعی و فانتزی ایرانی پل می‌زند. علاوه بر این، کتاب پیش رو با تأکید بر باورهای خرافی مردم و همچنین مفاهیمی مانند انزوا، حسادت، تقابل زشتی و زیبایی و... جامعه‌ی سنتی ایرانی و فشارهای موجود بر زنان را از دریچه‌ای به تماشا می‌نشیند که چندان متعارف نیست؛ یعنی دریچه‌ی سوررئالیسم.

پیش از خرید کتاب آبجی اثر فرهاد امینی، پیشنهاد می‌کنیم ابتدا داستان کوتاه آبجی خانم صادق هدایت را بخوانید. از این طریق می‌توانید تصور درستی از شخصیت‌های داستان و همچنین تغییراتی که نویسنده به داستان هدایت داده است، پیدا کنید. کتاب آبجی سه‌گانه در چند مقام (برداشتی آزاد از آبجی خانم اثر صادق هدایت) را نشر قطره منتشر کرده و مطالعه‌ی آن را به طرف‌داران نمایشنامه‌های ایرانی پیشنهاد می‌کنیم.

کتاب آبجی: سه‌گانه در چند مقام (برداشتی آزاد از آبجی خانم اثر صادق هدایت) برای شما مناسب است اگر

• به مطالعه‌ی نمایشنامه فانتزی، به‌ویژه نمایشنامه‌های فانتزی ایرانی، علاقه دارید.
• داستان کوتاه آبجی خانم صادق هدایت را خوانده‌اید و دوست دارید ببینید چه پایان متفاوتی می‌توانست داشته باشد.
• از دوست‌داران ادبیات نمادین و اساطیری هستید و به افسانه‌های ایرانی و سبک قصه‌گویی سنتی علاقه دارید.

در بخشی از کتاب آبجی: سه‌گانه در چند مقام (برداشتی آزاد از آبجی خانم اثر صادق هدایت) می‌خوانیم

کثافت، کثافت گرفته این شهرو؛ ادبار برداشته بودونبودشو. ماه اون شب بهم همینو گفت، بعدم یه چیزایی گفت که گفتنی نیست! حالا درست خاطرم نیست خواب بود یا چی، هرچی بود واقعی بود، ماه بود، تو آب بود؛ خاک‌بر‌سرا! خیال می‌کنن ماه تو آسمونه! ماه عکسش تو آسمونه، خودش زیر آبه! خودم دیدمش؛ بهم گفت: آبجی، تو که زلفات این‌جور عین شبق سیاهه، تو که تار موهات تا نداره، پس چرا ان‌قدر غمت زیاده؟!

بیا پیش خودم، اینجا از همه‌جا بهتره... حالا پاریا می‌گن آبجی‌خانوم زشت بوده، خل هم شده! (ناگهان) زشت خودتی و هفت‌ جدوآبادت! مگه همه‌چی به قیافه‌س؟ دِ آخه یکی نیست بهشون بگه شماها شرم نمی‌کنین؟ نمی‌بینین عذاب الهی نزدیکه؟ کور شدین؟ کر شدین؟ ‌ای خاک‌ بر سرتون!... خیالتون همین دنیاست فقط؟ نیش مار غاشیه و روز صدهزار سال و عقرب جرار همه‌ش الکیه؟ (در خیالش امان را مخاطب قرار می‌دهد.) تو... تو یکی حیا نکردی؟

همین‌جوری سرتو انداختی پایین، با اون شتره‌شلخته اومدی تو آب‌انبار؟ مرتیکه‌ی زبون‌گیر! آخه می‌خوای خاک‌توسری کنی چرا اینجا؟ ‌ای تف به روت بیاد یخ‌فروش که منو! ‌ای بدبخت آبجی! تو یکی باید سرتو بذاری بمیری، اما خیالتون رسیده... بذارین بگذره این چارصبا، اون روز که بیاد، می‌فهمین کی از همه بهتره؛ هرکی‌هرکی که نیست، وقتی ماه می‌آد با آدم هم‌کلوم بشه، لابد یه کمالاتی داره دیگه! کسی که ماهو ببینه همه‌چی رو می‌شنوه!

خوبی آب‌انبار همینه دیگه، ماه توش منتظر آدم می‌مونه؛ آب آب‌انبار صافیه، سرده، لازم نیست یخ بذاره آدم، خودش خنک می‌شه! پاک می‌شه؛ گفته بود دو ساعت از طلوع ماه گذشته، تو آب صافی... الان هم یه دو ساعتی می‌شه ماه دراومده؛ لابد وقتشه، حالا همه‌ش کشکه؟ خب باشه، دیگه چه توفیری داره؟