کتاب سقراط باز: الگویی برای حیات فلسفی

کتاب سقراط باز اثر اگنس کالارد به ما کمک می‌کند تا فلسفه را صرفا به‌عنوان یک دانش انتزاعی ندانیم و از ایده‌ها و روش‌های اندیشه‌ورزی فیلسوفانی چون سقراط در زندگی روزمره‌ی خود نیز بهره‌مند شویم. این کتاب که جزو آثار منتخب ویراستاران در بخش نقد کتاب روزنامه‌ی نیویورک‌تایمز است، به ما کمک می‌کند تا با کنجکاوی به پدیده‌ها و طبیعت بنگریم و درنهایت، هدف و معنای زندگی را که انسان هزاران سال در پی یافتن آن بوده است، پیدا کنیم.

درباره‌ی کتاب سقراط باز

فلاسفه، از دوران یونان باستان گرفته تا همین حالا، در پی این نبودند که علمی کاملاً انتزاعی و ناکارآمد را به‌وجود آورند. فیلسوفان همیشه در تلاش بودند تا با ایده‌ها و راهنمایی‌های خود، زندگی بشر را بهبود بخشند و او را به سوی توسعه‌ی فردی و کمال سوق دهند. انسان همیشه در پی رسیدن به معنای زندگی است و می‌کوشد تا غایت خود را بیابد. این چالش مربوط به جهان امروز نیست. شخص سقراط که در کتاب سقراط باز (Open Socrates: The Case for a Philosophical Life) با ایده‌ها و روش اندیشه‌ورزی او آشنا می‌شویم نیز در جست‌وجوی حقیقت زندگی بود.

اگنس کالارد (Agnes Callard) در کتاب سقراط باز به ما نشان می‌دهد فلسفه و زندگی روزمره بسیار به یکدیگر مرتبط هستند و سبک زندگی ما که وابسته به عوامل گوناگونی همچون سیاست‌های دولت‌ها، دین، وضعیت اقتصادی و... است، در واقع به تبعیت از مکتب فلسفی خاصی است؛ حتی اگر خودمان هیچ‌چیز از آن مکتب فلسفی ندانیم و به‌صورت ناخودآگاه از آن پیروی کنیم.

اگنس کالارد و هنر پرسشگری سقراطی

تولستوی - نویسنده‌ی ادبیات کلاسیک روسیه - یکی از افرادی است که اعتقاد دارد نباید درباره‌ی چیستی زندگی بیندیشیم، زیرا به این نتیجه می‌رسیم که همه‌چیز پوچ و بی‌معناست و همان بهتر که بمیریم؛ اما نظر اگنس کالارد کاملاً در تضاد با تولستوی است. این نویسنده با استفاده از روش سقراطی (شیوه‌ی پرسش و پاسخ مداوم) در پی رسیدن به جواب‌های گوناگون برای چیستی زندگی است و معتقد است که این روش، الگویی دقیق و عالی برای برقراری ارتباط بین انسان‌هاست.

کتاب سقراط باز اثر اگنس کالارد به ما نشان می‌دهد که بسیاری از اعتقادات و حتی آرمان‌های ما، واقعاً مختص به خود ما نیستند. بسیاری از این باورها به دلیل عادت‌ها، تمایلات جنسی، غریزه، کلیشه‌ها یا هنجارهای اجتماعی شکل گرفته‌اند و نمی‌توانیم این موارد را بخشی از وجود خود بدانیم؛ به همین دلیل، اگنس کالارد کوشیده است تا ما را وادار کند درباره‌ی همه‌ی باورهای خود بازاندیشی کنیم. در شیوه و نظام اندیشه‌ورزی سقراط، پرسش‌گری، کاوش و آزمون و خطا از فضیلت‌های انسان به شمار می‌آید و بشر باید درباره‌ی همه‌چیز بسیار کنجکاو باشد.

چگونه معنای زندگی خود را پیدا کنیم؟

اگنس کالارد در کتاب سقراط باز ترجمه‌ی محسن بهلولی فسخودی، ما را تشویق می‌کند تا فلسفه را به زندگی روزمره‌ی خود وارد کنیم. با وجود اینکه بیش از دو هزار سال از مرگ سقراط می‌گذرد، شیوه‌ی اندیشیدن این فیلسوف و کنکاش او در پدیده‌ها همچنان باید راهنما و الگوی انسان معاصر باشد. بشر امروزی باید ذهنیت فلسفی داشته باشد و به‌سادگی از ماهیت عناصر نگذرد تا بتواند خوشبختی را در میان پدیده‌ها بیابد.

با خرید کتاب سقراط باز انتشارات سیوان، راهکارها و ایده‌هایی را خواهید خواند که از طریق آن‌ها می‌توانید درباره‌ی پدیده‌های گوناگون پرسش‌گری کنید و برای این پرسش‌ها به پاسخ برسید؛ این شیوه که روش اندیشه‌ی سقراطی نام دارد، بهترین راه برای کشف معنای زندگی است.

نکوداشت‌های کتاب سقراط باز اثر اگنس کالارد

• سقراط همواره تأکید می‌کرد که آگاهی او به نادانی‌اش محدود است؛ به همین جهت اگنس کالارد در این کتاب ما را به یک سفر فکری فرا می‌خواند تا با کمک کتاب سقراط باز وسعت نادانی خود را بپذیریم و در مسیر اندیشیدن گام بگذاریم. (نیویورک‌تایمز)
• کتاب سقراط باز هشیارکننده و درخشان است که نشان می‌دهد سقراط نه وعده‌ی درمانی فوری برای مشکلات زندگی را به ما هدیه می‌دهد و نه راهکارهایی ساده و سطحی برای زیستن ارائه می‌کند. از نگاه اگنس کالارد، رسیدن به «فروتنی در برابر نادانی خویش» مسیری طولانی، دشوار و پرپیچ‌وخم است؛ اما نکته‌ی مهم این است که این مسیر را به‌تنهایی طی نمی‌کنیم، بلکه با گفت‌وگو و همراهی یکدیگر در آن پیش می‌رویم. (گاردین)

کتاب سقراط باز برای شما مناسب است اگر

• می‌خواهید با اندیشه‌های سقراط و فلسفه یونان آشنا شوید.
• به دنبال کتاب‌های فلسفی برای شروع فلسفه هستید و می‌کوشید تا زندگی خود را با توصیه‌های اندیشمندانی چون سقراط برای به سعادت رسیدن، منطبق کنید.
• در جست‌وجوی کتاب‌هایی درباره معنای زندگی هستید تا کمی از سرگشتی و حس ملال خود در زندگی کم کنید.

در بخشی از کتاب سقراط باز: الگویی برای حیات فلسفی می‌خوانیم

حرکت سقراطی‌سازی در بطن عقل‌گرایی سقراطی قرار دارد. سقراط ادعا کرد که هر یک از فضایل سنتیِ عدالت، شجاعت، اعتدال و دینداری باید با دانش، برابر دانسته شوند. فضیلت عینِ دانش است، که یعنی، چیزی نیست جز دانش.

سقراط فکر می‌کرد اگر شما دانشِ اینکه چه باید کرد را داشته باشید، برای درست عمل کردن نیاز ندارید به هیچ چیزی بیرونی نسبت به آن تکیه کنید، نه فضایلِ متعدد، نه «قدرت اراده»، نه شانسِ بهره‌مندی از یک خلق‌وخوی طبیعیِ سازگار. در فهمِ سنتی از فضایل، لازم است تا شجاعت فرد را برانگیزد کاری را انجام دهد که، حتی وقتی معلوم است «کار درست برای انجام دادن» است، بااین‌حال انجامش دشوار است؛ به همین ترتیب، فضیلتِ اعتدال چگونگیِ پرهیزِ شما از زیاده‌روی در لذت‌های بدنی است که می‌دانید مضر هستند.

این تصویر سنتی، فضایل را چیزی فراتر و مازاد بر دانش دربارۀ چه باید کرد نشان می‌دهد، درحالی‌که در تصویر سقراطی، تنها دانش وجود دارد. هنگامی که سقراط اصرار می‌ورزد که هیچ‌کس هرگز برخلاف دانشِ خود از آنچه باید انجام دهد عمل نمی‌کند، این گاهی به عنوان «انکار ضعف اراده» توصیف می‌شود، اما دقیق‌تر است اگر بگوییم سقراط در حالِ سقراطی‌سازیِ ضعف اراده است. ضعف اراده واقعاً همان جهل است.