کتاب کینو - آگورا: میزانژو و میزانژست

کتاب کینو - آگورا: میزانژو و میزانژست نوشته‌ی سرگئی آیزنشتاین، متنی بنیادین درباره‌ی نسبت میان میزانسن، کنش، ژست، زیرمتن و ترکیب‌بندی در سینماست. این کتاب، که در قالب مجموعه‌ی کینو آگورا منتشر شده، خواننده را با یکی از واپسین تاملات نظری آیزنشتاین روبه‌رو می‌کند؛ اثری که در ژانویه‌ی 1948، تنها چند هفته پیش از مرگ او نوشته شد و ناتمام ماند.

درباره‌ی کتاب کینو - آگورا: میزانژو و میزانژست

سرگئی آیزنشتاین (Sergei Eisenstein) در کتاب کینو - آگورا: میزانژو و میزانژست (Mise en Jeu and Mise en Geste)، میزانسن را نه صرفا چیدمان بازیگران و اشیا در قاب، بلکه نظامی از معنا می‌داند؛ نظامی که باید انگیزه‌های درونی شخصیت، تعارض‌های پنهان، زیرمتن صحنه و منطق عاطفی روایت را به کنش‌هایی قابل تماشا بدل کند. او سه مفهوم میزانژو، میزانژست و میزان‌کادر را از دل مفهوم کلی میزانسن جدا می‌کند.

در کتاب میزانژو و میزانژست، سرگئی آیزنشتاین میزانژو را انتقال رابطه‌ی انگیزه‌ها به زنجیره‌ای از کنش‌های ملموس تعریف می‌کند و به همین شکل، میزانژست را تبدیل شخصیت و وضعیت روانی به حرکت و ژست و میزان‌کادر را به بازآفرینی اثر شاعرانه‌ی متن از طریق ترکیب‌بندی نما معنی می‌کند.

آیزنشتاین و میزانسن، زیرمتن و منطق پنهان صحنه

کتاب کینو - آگورا: میزانژو و میزانژست سرگئی آیزنشتاین با دقتی کم‌نظیر نشان می‌دهد که چگونه یک حرکت ساده، یک قفل شدن در، یک نگاه، یک مکث یا تماس دست با تیغه‌ی چاقو می‌تواند حامل لایه‌هایی از معنا باشد. او برای توضیح این مسئله، از آثار ادبی هنرمندان بزرگی مثل داستایفسکی، چخوف، بالزاک، استانیسلاوسکی بهره می‌برد و با تحلیل عمیق و موشکافانه‌ی بخشی از رمان ابله، تلاش می‌کند تا مخاطب را به درکی عمیق از مفاهیم مطرح شده برساند.

مطالعه‌ی کتاب میزانژو و میزانژست نشر لگا به شما این فرصت را می‌دهد که با خواندن یکی از کتاب‌های سرگئی آیزنشتاین، با ذهن نظریه‌پردازی که سینما را نه فقط هنر تصویر، بلکه هنر سازمان‌دهی معنا در زمان و مکان می‌دانست، آشنا شوید.

از رزمناو پوتمکین تا زبان پنهان ژست‌ها

فیلم‌های سرگئی آیزنشتاین، به‌ویژه رزمناو پوتمکین، معمولاً با نظریه‌ی مونتاژ شناخته می‌شوند، اما این کتاب نشان می‌دهد که اندیشه‌ی او محدود به برش و تدوین نبود. آیزنشتاین به همان اندازه که به برخورد نماها فکر می‌کرد، به بدن بازیگر، جهت حرکت، نسبت نگاه و قاب، و خوانایی درونی صحنه نیز حساس بود.

با خرید کتاب کینو - آگورا: میزانژو و میزانژست با اثری رو‌به‌رو می‌شوید که آیزنشتاین در آن می‌کوشد میزانسن را از مجموعه‌ای پراکنده از تصمیم‌های اجرایی بیرون بکشد و آن را به متنی خوانا، دقیق و وابسته به ایده‌ی مرکزی اثر تبدیل کند. این اثر کتابی ساده‌خوان نیست، اما برای مخاطبی که با حوصله آن را دنبال کند، دریچه‌ای به جهان اندیشه‌ی یکی از بزرگ‌ترین فیلم‌سازان و نظریه‌پردازان تاریخ سینما می‌گشاید.

کتاب میزانژو و میزانژست توسط حسام نصیری به فارسی ترجمه شده و نشر لگا آن را در ایران منتشر کرده است.

کتاب کینو - آگورا: میزانژو و میزانژست برای شما مناسب است اگر

• به نظریه‌ی سینما، میزانسن و تحلیل فرم علاقه دارید.
• می‌خواهید با یکی از نوشته‌های مهم و کمترشناخته‌شده‌ی سرگئی آیزنشتاین آشنا شوید.
• فیلم‌های سرگئی آیزنشتاین، به‌ویژه رزمناو پوتمکین، برایتان اهمیت نظری و تاریخی دارند.
• دانشجوی سینما، کارگردانی، بازیگری، نقد فیلم یا مطالعات هنری هستید.
• می‌خواهید بفهمید چگونه یک ژست، نگاه، مکث یا حرکت ساده می‌تواند حامل معنای پنهان صحنه باشد.
• مجموعه‌ی کینو آگورا را دنبال می‌کنید و به کتاب‌های کوتاه، تخصصی و فشرده در حوزه‌ی مطالعات سینمایی علاقه دارید.

در بخشی از کتاب کینو - آگورا: میزانژو و میزانژست می‌خوانیم

این واقعیت که همین پدیده باید __ ورای محتوای روان‌شناختی بازیگر و در نتیجه ورای محتوای کنش‌هایش __ به کلیتی از بیانِ (یا تحققِ) تجسمی، مکانی، و شنیداری، یعنی به کلیت کنش و همچنین تمامی عناصر تولید همچون یک کل گسترش یابد، اساساً در این مکاتب فکری نادیده گرفته می‌شود.

درمجموع، این همان چیزی است که در زندگیِ واقعی رخ می‌دهد __ زمانی که ما عمل می‌کنیم. مشکل زمانی پدید می‌آید که کنش یا نیت خودانگیخته باید با انگیزه __ توجیه __ آراسته شود.

ممکن است این امر به‌طور حاضر و آماده در محیطی تجربی مشاهده شود.

ترفند بسیار سادۀ هیپنوتیزمی وجود دارد.

در حین هیپنوتیزم به سوژه دستور داده می‌شود، در زمانی مشخص، عملی خاص را بعداز آنکه به هوش می‌آید انجام دهد.

او پس‌از بیدارشدن دقیقاً در زمان تعیین‌شده این کار را انجام خواهد داد.

من چنین تجربه‌ای را در شهر مینسک به یاد می‌آورم.

خانم جوانی به خواب مصنوعی رفته بود. به او دستور داده شد که پنجره را دقیقاً هفده دقیقه بعداز بیدارشدن باز کند.

او آن کار را انجام داد.

هیچ جادویی در کار نبود.

تنها تفاوتی کمّی در کار است. چراکه ازطریق هیپنوتیزم فرد قادر به خنثی‌کردن آن لایه‌های آگاهی‌ست، آن گره‌ها یا بخش‌هایی از مغز که واکنش خودکار را تنظیم می‌کند (اقدام متقابل را برمی‌انگیزاند، به تعویق می‌اندازند، و بسیج می‌کند)، یعنی هرآنچه در برابر اجرای خودکار و بی‌قیدوشرط دستورات بیرونی مقاومت می‌کند.