کتاب کنفوسیوس: از آغاز تا پایان

معرفی کتاب کنفوسیوس: از آغاز تا پایان

کتاب کنفوسیوس نوشته‌ی گروه نویسندگان هارلی هیستوری، به معرفی مختصر و مفید زندگی، آموزه‌ها و دیدگاه‌های کنفوسیوس، اندیشمند و سیاستمدار بزرگ چین باستان می‌پردازد. بیش از دو هزار و پانصد سال از روزگار کنفوسیوس می‌گذرد، اما آموزه‌های اخلاقی و فلسفی او همچنان زنده و اثرگذارند و رد آن‌ها را می‌توان در اندیشه و آثار بسیاری از فیلسوفان و متفکران شرق و غرب دنبال کرد. مطالعه‌ی این اثر می‌تواند مقدمه‌ای مناسب برای ورود به دنیای فلسفه شرق و آیین کنفوسیوسی باشد.

درباره‌ی کتاب کنفوسیوس

نام فلسفه با یونان باستان گره خورده است؛ اما نباید فراموش کرد که در همان دوره‌ی تاریخی در چین باستان، اصولی برای زندگی و اخلاق اجتماعی پایه‌گذاری شد که تا امروز بر اندیشمندان این حوزه تأثیر می‌گذارد. بنیان‌گذار این اصول، کنفوسیوس، آموزگار، اندیشمند و سیاستمدار دربار امپراتوری ژو بود؛ مردی که با گردآوری نظرات فرزانگان پیش از خود، نظامی فلسفی را بنیان گذاشت که تا عصر حاضر در زندگی مردمان چین نقشی پررنگ ایفا می‌کند.

کتاب کنفوسیوس: از آغاز تا پایان (Confucius: A Life from Beginning to End) نوشته‌ی گروهی از نویسندگان است و در شش فصل، به جنبه‌های مختلف زندگی و اندیشه‌ی کنفوسیوس و تأثیر او بر اندیشه و اخلاق در دوره‌های بعد پرداخته است. این کتاب از مجموعه آثاری است که موسسه هارلی هیستوری (Hourly History) برای آشنایی مختصر و مفید با افراد مهم و تأثیرگذار در تاریخ منتشر کرده است.

کنفوسیوس که بود؟ از فلسفه شرق تا آیین کنفوسیوسی

در کتاب کنفوسیوس، تا آنجا که اطلاعات تاریخی در دسترس بوده، سیر وقایع زندگی او بررسی شده و دوره‌های مختلف حیاتش، موضوع چند فصل از کتاب شده است. کنفوسیوس در خانواده‌ای فقیر به دنیا آمد، اما با هوش و استعدادی که از خود نشان داد، خیلی زود دانش‌های رایج زمانه‌اش را یاد گرفت و توانست به دربار پادشاهان دودمان ژو وارد شود. او سعی کرد به عنوان یک سیاستمدار، اصول فکری و اخلاقی خود را در دربار رواج دهد، اما با مخالفت‌های شدیدی روبه‌رو شد و تصمیم گرفت مهاجرت کند و به دور از سیاست، به آموزش اندیشه‌هایش بپردازد.

نظام فلسفی کنفوسیوس با این اصل آغاز می‌شود که رشد جامعه وابسته به رشد اخلاقی افراد است. او بر همدلی با دیگران و رفتار محترمانه تأکید دارد. در کتاب کنفوسیوس، همچنین به رابطه‌ی میان فرزند با والدین و حفظ احترام پدر و مادر اشاره شده است. رفتار و آیین مناسب و خودسازی نیز از دیگر اصول فکری کنفوسیوس هستند. در فصل ششم این کتاب فلسفه شرق و اندیشه‌های نو بر پایه‌ی نظرات کنفوسیوس نیز بررسی شده است.

فصل‌های کتاب کنفوسیوس با کلمات قصاری از وی آغاز می‌شوند. همچنین برای آگاهی از سیر زندگی کنفوسیوس در یک نگاه، خط زمانی زندگی او در پایان کتاب گنجانده شده است. این اثر با ترجمه‌ی سعیده سیدعباسی منتشر شده و از سری کتاب‌های مختصر و مفید انتشارات سبزان است.

نکوداشت‌های کتاب کنفوسیوس

• من با تردید سراغ این کتاب رفتم، اما پس از خواندن آن، می‌خواستم باز هم بیشتر راجع به کنفوسیوس بدانم. من این کتاب را به عنوان مقدمه‌ای بر آموزه‌های شرقی اکیداً توصیه می‌کنم. (کاربر گودریدز)

کتاب کنفوسیوس برای شما مناسب است اگر

• به عنوان دانشجوی فلسفه، قصد دارید با ریشه‌های فلسفه شرق آشنا شوید.
• به مطالب فلسفه و اخلاق علاقه‌مندید و می‌خواهید با بزرگان این رشته‌ها آشنا شوید.
• به افکار، عقاید و زندگینامه کنفوسیوس علاقه‌مندید و می‌خواهید با مهم‌ترین آموزه‌های اخلاقی و فلسفی این متفکر بزرگ چینی آشنا شوید.

در بخشی از کتاب کنفوسیوس: از آغاز تا پایان می‌خوانیم

کُنفوسیوس در جوانی برای کمک به معاشِ مادرش کارهایی مانند دفترداری، گاوداری و دبیری انجام داد. در دهۀ سوم عمر، آموزگاری را آغاز کرد و نخستین کسی در چین شد که می‌خواست آموزش را در دسترس همه بگذارد. چیرگی او بر «آیین»، «موسیقی»، «تیراندازی با کمان»، «راندن ارّابه»، «خوشنویسی» و «حساب»، و همچنین آشنایی‌اش با سنت‌های «شعر» و «تاریخ»، پشتوانۀ کار تدریس او بود.

فلسفۀ آموزشی کُنفوسیوس بر خودپروری استوار بود؛ مسیری که آن را برای همۀ انسان‌ها ممکن می‌دانست و زندگی خودش گواه همین باور بود. او مکتب‌هایی را که بر فهم طبیعی یا شهود تکیه می‌کردند نمی‌پسندید و استدلال می‌کرد فهم واقعی تنها با مطالعه‌ای طولانی و دقیق به دست می‌آید. در کنار آموختن، تأمل را نیز ضروری می‌دانست و می‌گفت: «کسی که می‌آموزد و نمی‌اندیشد، گم می‌شود؛ و کسی که می‌اندیشد و نمی‌آموزد، به خطری بزرگ می‌افتد.»

پیش از کوشش‌های کُنفوسیوس برای تبدیل آموزگاری به یک پیشه و شیوۀ زندگی، خانواده‌ها معمولاً برای پسران خود معلمِ خصوصی می‌گرفتند تا هنرهای لازم را به آنان بیاموزند، و کارگزاران دولت نیز شیوه‌های تدریس را به زیردستان انتقال می‌دادند. کُنفوسیوس برخلاف این رسم، همۀ عمرش را آگاهانه وقف آموزش کرد تا جامعه را به‌طور مثبت دگرگون کند. از نظر او، دانش بخشی جدایی‌ناپذیر از پرورش منش بود؛ بنابراین، باید برای همه در دسترس باشد تا مردم به نیک‌مردانِ مسئول بدل شوند.

آرمان تربیتی او پرورش شریف‌مردانی بود که با وقار رفتار می‌کنند، درست سخن می‌گویند و در هر کار، درست‌کرداری و پاک‌نهادی نشان می‌دهند. در نتیجه، در شیوۀ آموزشی او فقط موضوع درس اهمیت نداشت؛ مایۀ اخلاقیِ شاگرد نیز محور بود. او کتاب سرودها را مهم‌ترین متن برای تربیت اخلاقی می‌دانست و می‌گفت سروده‌های آن هم زیبا هستند و هم نیک؛ از همین رو، این کتاب همیشه نخستین متنِ برنامۀ درسی او بود.

فهرست مطالب کتاب

مقدمه‌ی ناشر
پیشگفتار
فصل اول: اوایل زندگی کنفوسیوس
فصل دوم: زندگی سیاسی کنفوسیوس
فصل سوم: دوران تبعید کنفوسیوس
فصل چهارم: رشد یک فلسفه
فصل پنجم: اخلاقِ کنفوسیوس
فصل ششم: نسل جدید: نئوکنفوسیوسیسم
نتیجه‌گیری
خط زمانی زندگی کنفوسیوس