بله
کتاب هنر معاصر در عصر جهانی شدن نوشته‌ی رابرت سی مورگان، پنج جستار درباره‌ی وضعیتی است که در آن هنر بیش از هر زمان دیگری دیده می‌شود، اما استقلالش را راحت‌تر از دست می‌دهد. نمایشگاه‌های بین‌المللی، بازارهای بزرگ و رسانه‌های دیجیتال مرزها را کنار زده‌اند؛ بااین‌حال، همین جریان جهانی ممکن است هنرمند را وادار کند مطابق خواسته‌ی سرمایه و بازار اثر تولید کند.
درباره‌ی کتاب هنر معاصر در عصر جهانی شدن
این کتاب شامل مجموعه‌ای کوتاه از پنج مقاله با نام‌های «هنر معاصر در عصر جهانی شدن»، «پایان جهان هنر»، «وضعیت کیچ»، «انسان‌زدایی و فراانسان» و «دستپاچه در برابر عقل» است. این عنوان‌ها نشان می‌دهند که نویسنده فقط درباره‌ی تغییر سبک‌ها یا پیدایش جنبش‌های هنری تازه حرف نمی‌زند؛ مسئله‌ی او رابطه‌ی هنر با اقتصاد، فناوری، هویت و قدرت است.
در کتاب هنر معاصر در عصر جهانی شدن رابرت سی مورگان، اثر هنری کالایی دیده می‌شود که برای ورود به شبکه‌ی جهانی باید توجه مجموعه‌داران، گالری‌ها و نهادهای فرهنگی را جلب کند. خطر از جایی آغاز می‌شود که ارزش اقتصادی، معیار اصلی ارزش‌گذاری هنر شود. در این وضعیت، هنرمند ممکن است به‌جای دنبال‌کردن ضرورت درونی اثر، چیزی را بسازد که بهتر نمایش داده می‌شود و آسان‌تر به فروش می‌رسد.
جهانی‌شدن چه بلایی بر هویت هنرمند می‌آورد؟
رابرت سی مورگان به موقعیت هنرمندان مهاجر و تبعیدی توجه ویژه‌ای دارد. چنین هنرمندی میان فرهنگ زادگاه، جامعه‌ی میزبان و انتظارات بازار جهانی ایستاده است. بازار معمولاً از او هویتی مشخص و قابل‌عرضه می‌خواهد؛ هویتی که گاهی تجربه‌ی پیچیده‌ی مهاجرت را به چند نشانه‌ی آشنا و مصرف‌پذیر تقلیل می‌دهد.
این مسئله با مفهوم «کیچ» پیوند می‌خورد. کیچ فقط اثری عامه‌پسند یا احساساتی نیست؛ محصولی است که بدون ایجاد پرسش یا مقاومت، سریع مصرف می‌شود. جهانی‌شدن مسیر گردش چنین آثاری را هموارتر کرده است. نتیجه، جهانی پر از تصویر است که الزاماً به معنای گسترش تجربه‌ی هنری نیست.
پایان جهان هنر به چه معناست؟
کتاب هنر معاصر در عصر جهانی شدن نشر چشمه نمی‌گوید هنر در آستانه‌ی نابودی است و دیگر چیزی به نام آفرینش هنری وجود ندارد، بلکه یک هشدار جدی می‌دهد که جهان هنر زمانی به پایان خود نزدیک می‌شود که نهادها، تبلیغات و منطق بازار جای گفت‌وگوی واقعی با اثر را بگیرند. فناوری نیز این بحران را پیچیده‌تر می‌کند: انسان امکانات تازه‌ای برای تولید تصویر به دست می‌آورد، اما هم‌زمان خطر دورشدن از بدن، تجربه‌ی ملموس و ارتباط انسانی بیشتر می‌شود.
گلنار یارمحمد این مجموعه را به فارسی ترجمه کرده و نشر چشمه آن را در اختیار مخاطبان فارسی‌زبان قرار داده است. خرید کتاب هنر معاصر در عصر جهانی شدن برای خواننده‌ای مناسب است که می‌خواهد پشت ظاهر پرزرق‌وبرق نمایشگاه‌ها و بازار جهانی هنر را ببیند و درباره‌ی نسبت میان خلاقیت، سرمایه و هویت جدی‌تر فکر کند.
کتاب هنر معاصر در عصر جهانی شدن برای شما مناسب است اگر
- به نقد هنر معاصر و اقتصاد هنر علاقه دارید.
- تأثیر جهانی‌شدن بر فرهنگ و هویت را دنبال می‌کنید.
- درباره‌ی کیچ، هنر مهاجرت و نقش نهادهای هنری مطالعه می‌کنید.
- جستارهای کوتاه اما بحث‌برانگیز را می‌پسندید.
در بخشی از کتاب هنر معاصر در عصر جهانی شدن: مجموعه مقالات می‌خوانیم
فرهنگ پست‌مدرن قانون است، نمایش قابل پیش‌بینی است، چرخه‌ی سرگرمی و انگیختگی است با تمامی وجوه پیش‌بینی‌پذیری، که هنرمندان باید هم آن را بپذیرند و هم در نهایت رد کنند. هنرمندان هم انتقال می‌دهند و هم مقاومت می‌کنند، و قابلیت آن را دارند که هم مرکز‌گریز و هم مرکزپذیر باشند. موضوع هنرمند بودن تلاش برای یافتن جایگاه خود در فرهنگ پست‌مدرن است و نیازمند داشتن درکی خودجوش از واقعیت، درکی که در برابر فقدان عزت نفس بایستد. هویت هنرمند منوط به ابزار بحث‌وجدل کاربردی است، نه برنامه‌ریزی دسته‌بندی‌شده.
چالش هنرمند تازه کردن رایحه‌ی هنر است، تا بدین وسیله انتقال انگیزه‌ی خلاق دوباره کشف شود. برخلاف جنبه‌های آرمانگرایانه‌ی مدرنیسم، هنرمندان امروز می‌توانند نه در فضای وهم‌آلود و منزوی مکتب‌گرایی، بلکه در اجتماعی از هنرمندانی که مصمم‌اند فرضیات بر ساخته‌ی فرهنگ پست‌مدرن را زیر سؤال ببرند، از لحاظ سیاسی و اجتماعی مشارکت کنند. در هنرمند بودن بُعدی اخلاقی در مفهوم اسپینوزایی آن نهفته است، بُعدی که شامل توجه به واضحات، و اجتناب از دستورهای اخلاقی است، که اقتصاد اجتماعی مالیاتچی و منزه‌طلب صادر می‌کند.
برای هنرمند خودانگیخته، شک جانشین منفی‌بافی در هنر می‌شود. شکاک بودن یعنی داشتن فاصله‌ی زیباشناسانه‌ی لازم با فعالیت هنری. منفی‌بافی [در مقابل]، یعنی گسستگی کامل از تجربه‌ی فردی در کار هنر. در مورد دوم، هنر به سیستم بدبینانه‌ای از نمایش‌های سیاسی تبدیل می‌شود. بدبینی، برتری را در هنری می‌بیند که هرگز با تأثیرات خود در رابطه با محتوا روبه‌رو نشود. این برتری اغلب خود را در هیئت تکبر و امتناع، و نمایش‌های بی‌فکر اغراق‌شده نشان می‌دهد.
