کتاب اوتوگی - زوشی: افسانه‌های اوسامو دازای

کتاب اوتوگی - زوشی نوشته‌ی اوسامو دازای مجموعه‌ای از داستان‌های کوتاه تخیلی و طنزآمیز است که ما را با فرهنگ عامه‌ی مردم ژاپن در قرن بیستم و قبل از بمباران اتمی هیروشیما و ناکازاکی، آشنا می‌کند. نویسنده‌ی این داستان‌ها سرگذشت و زندگی غیرعادی و عجیبی دارد که می‌توان رگه‌هایی از وضعیت و سرنوشت او را در میان داستان‌هایش نظاره کرد.

درباره‌ی کتاب اوتوگی - زوشی

بمب‌های آمریکایی همه‌چیز را ویران کرده‌اند. از مدرسه و شهر و کارخانه گرفته تا آپارتمان کوچک اوسامو دازای (Osamu Dazai) در توکیو. خانه‌ی اوسامو دازای دو بار ویران شد و شهر او نیز دیگر تفاوت چندانی با شهر اشباح میازاکی نداشت. همراه با هر بمب و موشکی که به قلب ژاپن برخورد می‌کرد، ادبیات و هنر بیش‌ از قبل مورد بی‌توجهی قرار می‌گرفت و دولت ژاپن نیز بیش‌ از پیش به حالت آماده‌باش نظامی درمی‌آمد و تمام این معضلات به قبل از فاجعه‌ی سیاه بشر تعلق دارد؛ فاجعه‌ی بمب اتم. اوسامو دازای در بهار سال 1945 کتاب اوتوگی زوشی (Otogizōshi) را نگاشته است؛ دقیقاً زمانی که آمریکا هرچه بمب داشت، بر سر مردم ژاپن ریخت.

دازای در میان همان بمب و موشک‌ها و در زمانی که خانواده‌اش را به شهر دیگری منتقل کرده و خود در توکیو مانده بود، مجموعه داستان‌های شیرین اوتوگی زوشی را که در کمال تعجب، رگه‌هایی از طنز در آن دیده می‌شود، روایت کرده است! هنگام خواندن قصه‌های شیرین و پرماجرای اوسامو دازای، تصورش را هم نمی‌کنید که نویسنده‌ی این کتاب شش بار خودکشی کرده، سه ماه بعد از اتمام این داستان‌ها، در فاصله‌ی 800 کیلومتری‌اش بمب اتم منفجر می‌شود و در نهایت هم به شکلی مشکوک که هنوز نمی‌دانیم خودکشی بوده یا قتل، کشته می‌شود!

زندگی افسانه‌ای اوسامو دازای

تاکنون پیرمردی را دیده‌اید که بر گونه‌ی چپش یک غده باشد؟ اوسامو دازای در یکی از داستان‌های کتاب اوتوگی‌زوشی، شما را به روستایی بسیار دورافتاده می‌برد تا با چنین مردی آشنا شوید. او پیرمردی مهربان، فقیر و خوش‌خلق است. با همه مهربانی می‌کند اما هیچ‌کس او را دوست ندارد و خانواده‌اش با او سرد و جدی رفتار می‌کنند. همسر پیرمرد به‌شدت جدی و سخت‌گیر است و پسرش نیز هرگز شراب نمی‌نوشد و بسیار بی‌روح و بی‌عاطفه است؛ اما پیرمرد عاشق آواز خواندن و رقصیدن و نوشیدن است.

خانواده‌ی پیرمرد از غده‌ای که بر روی سمت چپ صورت اوست، متنفرند، اما او آن غده را دوست دارد و آن را همچون نوه‌ی خود می‌پندارد. یکی از روزها که پیرمرد به جنگل رفته بود تا شاد باشد، باران شدیدی شروع به باریدن می‌کند. پیرمرد به درون یک درخت کهنسال توخالی می‌رود تا از بارشِ بی‌امان باران محفوظ بماند، اما همان موقع به خواب می‌رود و نیمه‌شب با صدای پایکوبی گروهی ناشناس از خواب بیدار می‌شود. خوشبختانه کتاب اوتوگی‌زوشی ترجمه‌ی حسین ساکیه ما را نیز به این جشن دعوت کرده است و دیوها را به ما نشان می‌دهد.

داستان اوتوگی زوشی و غده‌ی ربوده شده

پیرمرد که هنوز مستانه می‌رقصد، به میان مهمانی دیوها می‌رود و شادی این موجودات عجیب را به اوج می‌رساند. دیوها که تاکنون تا این حد شاد نبوده‌اند، از پیرمرد چیز باارزشی را گرو نگه می‌دارند تا او شب‌های بعد هم به جمعشان بیاید و آن‌ها غده‌ی روی گونه‌ی پیرمرد را به امانت می‌برند.

پیرمرد بدون غده‌ی خود به روستا برمی‌گردد و مردی که برخلاف او، ثروتمند و بدخلق است اما بر روی سمت راست گونه‌اش غده دارد، متوجه می‌شود دیوها می‌توانند این غده را بردارند؛ به همین دلیل به میان جنگل می‌رود؛ اما مجموعه داستان اوتوگی زوشی نشر رایبد اتفاقی عجیب را برای او تدارک دیده است؛ اتفاقی که قرار است به ما یاد بدهد هیچ‌وقت چیزی را به زور از دیوها نخواهیم و وقایع را به سرنوشت بسپاریم. اوسامو دازای در کتاب اوتوگی‌زوشی داستان‌های دیگری را نیز روایت کرده است؛ داستانی درباره‌ی گفت‌وگوی یک پسر با لاک‌پشت و نقد خودبرتربینی.

خرید کتاب اوتوگی زوشی شما را با داستان‌های طنزآمیزی روبه‌رو می‌کند که نویسنده‌ی آن‌ها شش بار خودکشی کرده. دو بار بی‌خانمان شده. فروپاشی امپراتوری ژاپن و اشغال کامل سرزمینش را به چشم خود دیده و هنگام بمباران اتمی، داستان کوتاه سورئال نوشته است!

کتاب اوتوگی - زوشی برای شما مناسب است اگر

• به داستان‌هایی که آن‌ها را مردمان رنج کشیده در میان شهرهای ویران‌شده نگاشته‌اند، علاقه‌مندید.
• دوست دارید با قلم و افکار نویسنده‌ای آشنا شوید که در هولناک‌ترین شرایط ممکن، افسانه‌های سرزمین خود را به داستان‌هایی ساده تبدیل کرده است.
• از خواندن داستان‌هایی که شما را با فرهنگ کهن و خیال‌انگیز ژاپن آشنا می‌کنند، لذت می‌برید.

در بخشی از کتاب اوتوگی - زوشی: افسانه‌های اوسامو دازای می‌خوانیم

مشکل شما مردهای فرهیخته اینه که انگار به شکاکیت‌تون می‌بالین. شکاکیت که خِرد نیست، جوونمرد! چیزیه پایین‌تر و حقیرتر، می‌شه گفت یه‌جور خِسَتِ فکریه. نشونه‌ش هم اینه که اسیرِ ترسِ ازدست‌دادن چیزی هستین. آروم باشین! کسی دنبال گرفتن دارایی‌ها‌تون نیست. امثال شما بلد نیستن مهربونی دیگران رو بی‌چشم‌داشت قبول کنن. ذهن‌تون همش درگیر اینه که در قبال اون چی باید انجام بدین. «مردهای فرهیخته»؟ چه خیال باطلی! «خسیسانِ تنگ‌نظر» بیشتر بهتون می‌خوره.»

«ببخشین؟ چه حرف‌های زننده‌ای! من به ساحل دریا می‌آم، درحالی‌که برادر و خواهر کوچکم با نهایت بی‌احترامی با من رفتار کردن، و حالا باید همون بی‌ادبی رو از لاک‌پشتی بشنوم که همین تازگی جونش رو نجات دادم! واقعاً کسایی که به نیاکان و سنت‌های قدیمی‌شون احترام نمی‌ذارن، زبون‌شون خیلی بی‌پروا می‌شه. فکر می‌کنم این یه‌جور یأس بی‌باکانه باشه. من دقیقاً می‌دونم منظورت از این یاوه‌گویی‌ها چیه.

شاید گفتنش از طرف من متواضعانه نباشه، ولی حتی ساده‌ترین عقل هم می‌فهمه که سرنوشت من برتره و رسالتی والاتر از امثال تو دارم. این چیزیه که از لحظۀ تولد رقم خورده و من در اون هیچ دخالتی نداشتم. تقدیر الهیه. ولی شما آدم‌ها همیشه دل‌چرکین و کینه‌توز هستین و با این استدلال‌های پیچیده، فقط سعی دارین سرنوشت من رو تا سطح پست خودتون پایین بکشین.