کتاب سفر ناتمام: ایستگاه‌های مسیر مقاومت‌

کتاب سفر ناتمام خاطرات ابوعلاء منصور است. او مبارزی فلسطینی و سکولار است که سالیان سال برای آزادی کشور خود مبارزه‌ی مسلحانه انجام داده و مخاطبان خود را با جبهه‌های گوناگون مقاومت در راستای حفظ فلسطین همچون فتح، آزادی‌بخش و جبهۀ دموکرات که در داخل و خارج فلسطین مشغول مبارزه بودند، آشنا می‌کند.

درباره‌ی کتاب سفر ناتمام

«من النهر الی البحر»، «فلسطین عربیه» شعاری است که کودکان فلسطینی در خیابان‌های ویران و در میان خانه‌های فروریخته سر می‌دهند و به ماشین‌های زره‌پوش اسرائیل سنگ پرتاب می‌کنند. البته این تنها مقاومت و مبارزه‌ی فلسطینی‌ها نیست که اگر چنین بود، محال بود بتوانند موجودیت خود به‌عنوان فلسطینی و سرزمین خود را از اشغال کامل و نابودی حفظ کنند.

سلاح و تفنگی که برای آزادی، حفظ وطن و ایستادگی در برابر قاتلان شلیک کند، مقدس است و مبارزان فلسطینی دلیلی نمی‌بینند که با غاصب و قاتلان سازش کنند. کتاب سفر ناتمام خاطرات یک مبارز سکولار و چپ‌گراست. مردی به‌نام ابومنصور، محمد یوسف، طارق و...؛ او نام‌های بسیاری دارد و در هر جبهه‌ی مبارزه با نام متفاوتی شناخته می‌شود، اما ما او را به همان اسم ابوعلاء منصور خطاب می‌کنیم.

1965 و آغاز سفر ناتمام در فلسطین

جنگ آغاز شده است. دیگر وقتی بری حس شکست و ضعف وجود ندارد. هفده سال از «یوم نکبت» و روزی که اسرائیلی‌ها فلسطین را غصب کردند، گذشته است و فلسطینی‌ها چاره‌ای ندارند جز اینکه بجنگند و مبارزه کنند. از دو سال پیش «جبهه‌ی فتح» مبارزات خود را شروع کرده و با کمک گروه‌های دیگر، توانسته است پیروزی‌هایی به‌دست آورد. ابو علی ایاد، از رهبران «فتح» است و ابوعلاء منصور کسی است که از این مبارز کارکشته، مشی چریکی را فرا می‌گیرد. او و چندین جوان دیگر که گرایشات «مائوئیستی» داشتند، مبارزات خود را آغاز می‌کنند.

کتاب خاطرات سفر ناتمام نشر ستاک ما را به سال 1972 می‌برد؛ زمانی که ابوعلاء منصور توانست در عملیات موفقیت‌آمیز دو نظامی اسرائیلی را بکشد و سلاح‌های آن‌ها را مصادره کند. پس از مدتی، هویت ابوعلاء منصور و گروه او فاش می‌شود و می‌داند که اشد مجازات در انتظارش است. ناگزیر با دشواری غیرقابل تصوری، به اردن گریخت و توانست جان خود را برای ادامه‌ی مبارزه و انقلاب حفظ کند. در سال 1974 اسرائیلی‌ها او را شناسایی کردند و به 12 سال حبس محکوم کردند که با وساطت پاپ به چهار سال تخفیف یافت.

سفر ناتمام و مقاومت بی‌پایان

یکی از افرادی که با او در کتاب خاطرات سفر ناتمام آشنا می‌شویم، اسقف هیلاریون کابوجی است. زمانی که فلسطینی‌ها در کرانه‌ی باختری بی‌سلاح و بی‌دفاع گرفتار شده بودند و هیچ‌چیز برای مقابله با دشمنان تاریخی خود نداشتند، اسقف هیلاریون کابوجی با ماشین شخصی خود، از مسیر صعب‌العبور گذرگاه ناقوره، برای مبارزان فلسطینی سلاح برد.

ابوعلاء منصور زندگی خود پس از ورود به اردن را برای ما تعریف می‌کند. او حالا چریک شده است و طبیعتاً زندگی آرامی ندارد. زندان رفتن برای ابوعلاء منصور اتفاق عجیبی نیست. گاهی‌اوقات لبنان است و گاهی‌اوقات اردن. سروکارش به سوریه و عراق هم می‌افتد. برخلاف تصور بسیاری از افراد که سوریه را بخشی از کشورهای «حامی فلسطین» می‌دانند، ابوعلاء و چریک دیگری به‌نام حمدی، از خاطرات شکنجه‌های هولناکی که در سوریه آن‌ها را تجربه کرده‌اند، سخن می‌گویند.

کتاب سفر ناتمام برای ما اختلافات میان گروه‌های فلسطینی را نیز شرح می‌دهد؛ به‌طور مثال در سال 1976 کمیته به دو گروه 77 و 100 تقسیم شدند. گروه نخست مائوئیست و گروه دوم لنینیست بودند، اما خط‌مشی مبارزه برای آزادی وطن، نقطه‌ی مشترک میان آن‌ها بود. دانلود کتاب سفر ناتمام ترجمه‌ی محمدسعید دهیمی نژاد ما را با جزئیات مبارزات فلسطینی‌ها از دهه‌های قبل تا حدود 10 سال پیش، آشنا می‌کند. ابوعلاء منصور که محمد یوسف نیز از القاب مطرح اوست، به ما شیوه‌ی موفق مبارزه که فلسطینی‌ها حدود پنجاه و چند سال است آن را در پیش گرفته‌اند، نشان می‌دهد.

ما نام فلسطین را بسیار شنیده‌ایم و می‌دانیم که فلسطینی‌ها با اسرائیلی‌ها مشغول جنگ‌اند! اما بسیاری از ما نمی‌دانیم مبارزات اعراب فلسطین از کجا، چرا و چگونه آغاز شد و تفاوت نیروهای سکولار همچون فتح با اسلام‌گرایان در روش و ایدئولوژی چیست؟ خرید کتاب سفر ناتمام: ایستگاه‌های مسیر مقاومت‌ مخاطبان خود را به نخستین روزهای مبارزات مسلحانه‌ی فلسطینی‌ها می‌برد تا به بسیاری از پرسش‌ها و مجهولات پاسخ دهد و بخش‌های نادیده‌ی تاریخ فلسطین را روشن سازد.

کتاب سفر ناتمام برای شما مناسب است اگر

• چیزی درباره‌ی فلسطین نمی‌دانید، با تاریخ مبارزاتی این سرزمین که بسیاری از انقلابیون موفقِ کشورهای دیگر از شیوه‌ی مبارزه‌ی آن‌ها الهام گرفتند، آشنا نیستید و به دنبال منبعی موثق برای شناختن معترضان و مبارزان این سرزمین هستید.
• می‌خواهید درباره‌ی جنبش‌هایی همچون جنبش فتح و جبهه ملی آزادی‌بخش فلسطین که توانسته‌اند تا حدی به اهداف خود برسند و موفقیت‌هایی نسبی کسب کنند، آشنا کنند.
• به مطالعه‌ی تاریخ و وضعیت سیاسی خاورمیانه و کشورهایی همچون عراق، سوریه، لبنان، اردن و فلسطین علاقه‌مندید.

در بخشی از کتاب سفر ناتمام: ایستگاه‌های مسیر مقاومت‌ می‌خوانیم

آیا مبارزی که قدم در «پادگان الهامه15» در حومه دمشق می‌گذارد، می‌تواند ابوعلی ایاد16 را فراموش کند؟ رهبری که با رفتار انقلابی و انضباط خود به چریک‌ها درس انقلاب و مقاومت می‌آموخت. آن روزها، روزهای رؤیا و حماسه بود؛ حماسه‌هایی که غرور و عزت را به همراه داشتند.

وقتی به خاطراتم از دوران فعالیت در «کمیته سازمان ۷۷» و دوستی با هم‌رزمانم فکر می‌کنم، اشک در چشمانم جمع می‌شود. غرق در وظایف بودیم و ساعت کاری برایمان مفهومی نداشت. نه مرخصی می‌گرفتیم و نه انتظار پاداش داشتیم. انگیزه‌هایمان از رؤیاهای بزرگی که در سر داشتیم، سرچشمه می‌گرفت. بیشتر ما مجرد بودیم و کار گروهی به ما روحیه‌ای می‌داد که کارهای شخصی را در اولویت قرار ندهیم. این انگیزه برای فداکاری و ازخودگذشتگی شخصی، الگویی از رفاقت و همکاری را در میان ما ایجاد کرده بود.

در دهه‌های شصت و هفتاد میلادی، فضای انقلابی در جهان به شدت تحت تأثیر گرایش‌های چپ‌گرایانه قرار داشت. از انقلاب‌های چین، کره، کوبا و ویتنام گرفته تا دیگر نقاط جهان، همه از این ایدئولوژی تأثیر می‌گرفتند. انقلاب فلسطین نیز از این فضا دور نبود. در آن دوره، جریان ما در جنبش «فتح»، معروف به «جریان منیر شفیق» یا همان «مائوئیست‌ها»، از جوانان چپ‌گرای تحصیل‌کرده‌ای تشکیل شده بود که اکثر آن‌ها دانشجو بودند.

حمدی، یکی از برجسته‌ترین اعضای جنبش، در دوران چپ‌گرایی خود در نبردی با شبه‌نظامیان حزب گردان‌ها19 در منطقه برجاوی بیروت هدف گلوله قرار گرفت؛ گلوله‌ای که اگر فقط دو میلی‌متر به قلبش نزدیک‌تر بود، جانش را می‌گرفت. او درباره کشمکش درونی‌اش در آن لحظه می‌گوید: «در حالی که مرا روی برانکارد مرگ حمل می‌کردند، در کشاکشی عجیب بودم؛ آیا شهادتین بگویم یا نگویم؟ در نهایت، لجبازی پیروز شد و نگفتم.