معرفی و دانلود کتاب مشروعیت در حکومت‌های ایرانی تبار طاهریان تا آل بویه

معرفی کتاب مشروعیت در حکومت‌های ایرانی تبار طاهریان تا آل بویه

کتاب مشروعیت در حکومت‌های ایرانی تبار طاهریان تا آل بویه به بررسی زاویه‌ی نگاه نخستین حکومت‌ها در ایران پس از اسلام به مسئله‌ی مشروعیت می‌پردازد. عبدالله ساجدی و هوشنگ خسروبیگی در این کتاب پژوهشی، چهار نظام حکومتی طاهریان، صفاریان، سامانیان و آل بویه را مبنا قرار می‌دهند و به مسئله‌ی التزام برخورداری از نوعی مقبولیت اجتماعی برای تحکیم قدرت حاکمان توجه نشان می‌دهند.

درباره‌ی کتاب مشروعیت در حکومت‌های ایرانی تبار طاهریان تا آل بویه

اغلب چنین پنداشته می‌شود که انتظار مقبولیت دولت در نگاه مردم، چیز تازه‌ای است که صرفا در سده‌های اخیر و در دوران مدرنیته در نظام‌های نظری سیاسی ظهور یافته است؛ انبوهی از مردم امروز این‌گونه می‌انگارند که تنها در روزگار جدید است که دولت‌ها پیوسته در پی اثبات حقانیت و شایستگی خود برمی‌آیند و به‌نوعی بر خود می‌دانند که سزاواری خویش را آشکار سازند. اما مطالعه‌ی متون کهن و آثار به‌جامانده از گذشته پیام‌آور حدیثی دیگر است.

عبدالله ساجدی و هوشنگ خسروبیگی در کتاب مشروعیت در حکومت‌های ایرانی تبار طاهریان تا آل بویه، تلاش دارند از زوایای اثبات مشروعیت شاهان گذشته‌ی ایران نسبت به حکومت خود، پرده بردارند.

از فره‌ی کیانی تا مشروعیت سلطانی

از خلال مطالعه‌ی متون دینی ایرانی چون اوستا، تا شاهنامه‌هایی که در مقاطع زمانی گوناگون در پیش و پس از اسلام نگاشته شده‌اند، با کلیدواژه‌ای پرتکرار مواجه می‌شویم که «فَرّه»اش نامیده‌اند. فره را، اگر بخواهیم خلاصه بگوییم، می‌توان موهبت و توانی دانست هم‌ارز با همان چیزی که در گفتمان اسلامی به آن مشروعیت می‌گویند. هرگز ممکن نبود در ایران، فردی به پادشاهی برسد و در این مقام دوام یابد بی‌آنکه برخورداری خویش از فره را به اثبات رساند. اما اینکه مفهوم یادشده پس از اسلام چگونه خود را با زمانه همساز ساخت، اصلی‌ترین دغدغه‌ی کتاب مشروعیت در حکومت‌های ایرانی تبار طاهریان تا آل بویه است.

کتاب مشروعیت در حکومت‌های ایرانی تبار طاهریان تا آل بویه در حقیقت بخش نخست از پژوهشی است دوجلدی که هوشنگ خسروبیگی و عبدالله ساجدی، ضمن التفات به نوشته‌های مورخین و سروده‌های شاعران دیرین این سرزمین، به تحریر درآورده‌اند. در جلد نخست از این کاوش، اولین حکومت‌های ایرانی که پس از چند دهه وقفه و گسست زمانی نسبت به ساسانیان روی کار آمدند، و در جلد دوم، دودمان‌های ترک‌تباری که از پی حکومت‌های اولیه بر سریر قدرت نشستند موضوع تحقیق قرار گرفته است.

سه شکل حکومتی در ایرانِ پسااسلامی

به‌طور کلی می‌توان پژوهش ساجدی و خسروبیگی را در سه بازه‌ی زمانی و سه گونه‌ی حکومتی بخش نمود. نخست، حکومت‌هایی چون طاهریان و سامانیان‌اند که بر تخت نشستند. این دو دستگاه حکومتی، مشروعیت و قدرت خویش را مستقیما از خلیفه‌ی عباسی می‌گرفتند و پیوسته در مسیری همسو با بغداد به پیش می‌رفتند.

نوع دوم، نظام‌هایی چون صفاریان و آل بویه است که از همان آغاز وقعی نمی‌نهادند به مشروعیت‌یابی و تایید شدن از سوی دستگاه خلیفه. و اما نوع سوم، ترکان بودند که با نفوذ و تفوق نظامی و سیاسی خود، آینده‌ای دیگرگونه برای ایرانیان، و هم اعراب، رقم زدند. دانلود کتاب مشروعیت در حکومت‌های ایرانی تبار طاهریان تا آل بویه شما را با دو نوع نخست از این حکومت‌ها آشنا می‌گرداند.

مسلما پس از تفکیکی که نسبت به رویکرد امیران و شاهان ایرانی در سده‌های نخست دوران اسلامی به‌عمل آمد، از پیش روشن می‌گردد که زاویه‌ی نگاه هر یک از این حکومت‌ها به مسئله‌ی مشروعیت، و نیز روش اتخاذشده جهت حصول این مشروعیت در نزد هر یک از آنان از دیگری متفاوت بوده است.

میان اینکه مشروعیت امیر ایرانی در گرو تائید شدنش توسط خلیفه‌ی عرب بوده باشد، یا فردی که خود را از تبار شاهنشاهان پیشااسلامی می‌دانست، با مثلا سلطانی که از طریق تحکیم و تحمیل قدرت نظامی در پی تثبیت جایگاه بود، تفاوت‌ها از زمین است تا به آسمان. مطالعه‌ی کتاب مشروعیت در حکومت‌های ایرانی تبار طاهریان تا آل بویه یک بررسی تفکیکی از هر یک از این نگرگاه‌ها را در اختیار خواننده قرار می‌دهد.

انتشارات ندای تاریخ که اهتمامی همیشگی نسبت به شناخت تاریخ ایران دارد، آن هم نه تاریخ به‌سان داستان‌هایی نقل‌شده جهت فخرفروشی بیهوده نسبت به گذشته، بلکه تاریخ را چون آموزگاری می‌داند برای مواجهه‌ی مناسب و صحیح با آینده، چاپ و نشر این کتاب را بر عهده گرفته است. برای خرید کتاب مشروعیت در حکومت‌های ایرانی تبار طاهریان تا آل بویه که به قلم عبدالله ساجدی و هوشنگ خسروبیگی نوشته شده است می‌توانید از طریق همین صفحه و در کتابراه اقدام نمایید.

کتاب مشروعیت در حکومت‌های ایرانی تبار طاهریان تا آل بویه برای شما مناسب است اگر

• به تاریخ سیاسی ایران علاقه‌مندید.
• رویکردی جامعه‌شناختی هنگام مطالعه‌ی گذشته‌ی سرزمین‌مان ایران برای شما اهمیت دارد.
• چگونگی شکل‌گیری و قدرت گرفتن نخستین حکومت‌های ایرانی پس از وقفه‌ای که با حمله‌ی اعراب ایجاد شد برای شما جذاب است.

در بخشی از کتاب مشروعیت در حکومت‌های ایرانی تبار طاهریان تا آل بویه می‌خوانیم

گروهی دیگر مشروعیت بر مبنای قانونی را با توجیه عقلانی اعمال سلطه و اطاعت یکی می‌دانند.به این معنا که اعمال قدرت و سلطه از سوی حاکم باید توجیه عقلانی و منطقی داشته باشدو در چارچوب عقل مدارانه و قانونی قابل تعریف باشد. آنان حکومت قانون را مبنای جز عقل برای آن نمی‌شناسند.این عقلانیت ناشی از باور به قانونیت، قواعدی است که زندگی اجتماعی و سیاسی را میسر می‌کند. به تعبیر ماکس وبر مشروعیت به شیوه‌ عقلانی عبارت است از باور به قوانین و قواعد جامعه‌ مدنی و اقتدار ناشی از چنین قواعدی مبنای اعمال دیوانسالاری‌های نوین و عقلانی است و نظم نوین سیاسی از خلال مشروعیت دیوانسالاری ظاهر می‌شود و دولت دیوانسالار مشروعیت خود را از طریق فرآیند تصمیم‌گیری عقلانی تحصیل می‌کند.

یا بعضی دیگر قانونی بودن را با حقانیت حکومت برابر می‌گیرند. در این تعریف مشروعیت به معنای حق داشتن و مجاز بودن است. به این معنی که از نوع مجوز حق حاکمیت در جامعه بحث می‌شود. اگر چه حق دارای معانی متعددی است،اما در این جا معنای حقانیت، عبارت است از مجموعه‌ امتیازات و قدرت‌هایی قانونی که به طور مشخص برای فرد یا گروهی، اعتبار می‌شود.

اما آنچنانکه رایج است بر اساس دیدگاه قانونی مشروعیت، هر حکومتی را که مردم به آن رضایت دهند حکومتی مشروع می‌باشد و در غیر این صورت حکومتی نامشروع است. نظریه مشروعیت مردمی ‌مبتنی بر اصل «حق تعیین سرنوشت» است که آحاد مردم باید از آن برخوردار باشند، بنابراین هیچ‌گاه برای حکومت جنبه قدسی و الهی قائل نیست. این نظریه هر چند در دموکراسی‌هاییونان باستان ریشه دارد اما مجدداً در قرن 16م توسط هوگو گروسیوس و در قرن 18م توسط اصحاب قرارداد اجتماعی مطرح گردید.

فهرست مطالب کتاب

مقدمه
فصل اول: تعریف مفاهیم
مفهوم مشروعیت
حاکمیت و مشروعیت
مشروعیت و اقتدار
جایگاه مشروعیت
مشروعیت اولیه و مشروعیت ثانویه
نظریه‌های مشروعیت
استیلاء و غلبه
سنت
کاریزما بودن (فرهمند)
مشروعیت قانونی
مشروعیت الهی و دینی
مقبولیت عمومی (رعیت‌پروری)
مؤلفه‌های مشروعیت
فصل دوم: مشروعیّت در حکومت‌های ایرانی‌تبار
استیلا
دین و دستگاه خلافت عباسی
توانمندی نهادی
میراث کهن
تبار وسلسله نسب
وراثت (فرّشاهی)
فرهنگ ایرانی
رعیت‌پروری
فصل سوم: طاهریان و مسئله مشروعیت
طاهریان دین و دستگاه خلافت عباسی
طاهریان تجدیدگرحیات سیاسی
رعیت‌پروری طاهریان
عدالت‌پروری طاهریان
طاهریان؛ تکیه‌گاه دهقانی وتوجه به اهل خرد
فصل چهارم: صفاریان و مسئله مشروعیت
صفاریان و مبنای استیلایی قدرت
صفاریان و مسلک عیاری
صفاریان و میراث کهن
صفاریان و رعیت‌پروری
فصل پنجم: سامانیان و مسئله مشروعیت
سامانیان؛ پیشینۀ خاندانی و دهقانی
پیشینه‌ خاندانی
پیشینه دهقانی
سامانیان و میراث کهن
میراث فرهنگی و زبان پارسی
دیوانسالاری
وزراء
سامانیان؛ دین و دستگاه خلافت عباسی
سامانیان؛ رعیت‌پروری
سامانیان؛ روحیه‌ تسامح و تساهل
فصل ششم: آل‌بویه و مسئله مشروعیت
آل‌بویه و مبنای استیلایی
آل‌بویه؛ دین و دستگاه خلافت عباسی
مدارای مذهبی
عصبیت قومی و سنّت کدخدایی
رعیت‌پروری
میراث کهن
منابع و مآخذ
اعلام