کتاب توطئه: چرا چیزهایی را باور می‌کنیم که با عقل جور درنمی‌آیند

کتاب توطئه: چرا چیزهایی را باور می‌کنیم که با عقل جور درنمی‌آیند، منبعی پژوهشی برای آشنایی با دلایل گرایش انسا‌ن‌ها به پذیرش باورهای غیرمنطقی و تئوری توطئه است. مایکل شرمر، با بهره‌گیری از دانش‌های روان‌شناسی، جامعه‌شناسی، تاریخ و علوم شناختی به شما نشان می‌دهد که چگونه ذهن انسان حتی در هوشمندانه‌ترین حالتِ خود، مستعد پذیرش داستان‌هایی است که با شواهد هم‌خوانی ندارند.

درباره‌ی کتاب توطئه: چرا چیزهایی را باور می‌کنیم که با عقل جور درنمی‌آیند

کتاب توطئه: چرا چیزهایی را باور می‌کنیم که با عقل جور درنمی‌آیند (Conspiracy, Why The Rational Believe the Irrational)، منبعی تخصصی برای آشنایی با تئوری توطئه و روش‌های تشخیص آن است. مایکل شرمر (Micheal Shemmer)، ریشه‌های باور به تئوری‌های توطئه را در حوزه‌های تاریخ تکوینی بشر و روانشناسی بررسی کرده است.

بر اساس روانشناسی تکاملی، انسان‌های نخستین، همواره در معرض خطرهای گوناگونی از جانب طبیعت و دیگر انسان‌ها بودند. به همین منظور، سعی می‌کردند همیشه هشیاری خود را حفظ کنند و هر نشانه‌ای را به خطری بزرگ نسبت دهند. در نتیجه، از این منظر می‌توان گفت که توطئه‌گرایی نوعی سازگاری تکوین‌یافته برای مقابله با انواع تهدیدها است. کاهش اضطراب، عاملیت‌گرایی، سوگیری‌های شناختی، تفکر شهودی، تفکر غایت‌نگر و استدلال انگیزشی در کتاب توطئه، به عنوان دیگر دلیل‌های باور به تئوری توطئه برشمرده شده است.

نگاه مایکل شرمر به باورهایی که عقل را دور می‌زنند

مطالب کتاب توطئه: چرا چیزهایی را باور می‌کنیم که با عقل جور درنمی‌آیند با توضیحاتی درباره‌ی نقش توطئه در زندگی آغاز می‌شود. منظور از تئوری توطئه، باورهایی است که شکل‌گیری رویدادهای خاص و عموماً نامطلوب را نتیجه‌ی اقدام‌های پنهانی گروه‌های توطئه‌گران می‌دانند. فرض اصلی در تئوری توطئه بر آن است که رویدادها تصادفی نیستند و با طرح‌ریزیِ یک گروه توطئه‌گر خاص ایجاد شده‌اند.

انواع توطئه‌گرایی در ادامه‌ی کتاب توطئه، بررسی شده‌اند. در این زمینه می‌توان به توطئه‌گرایی نیابتی، توطئه‌گرایی قبیله‌ای و توطئه‌گرایی سازنده اشاره کرد. در بخش بعدی کتاب نظریه‌ی توطئه، دلیل باور مردم به تئوری‌های توطئه را می‌خوانید. انسان‌ها، ذهنی الگوساز دارند. به همین دلیل، زمانی که دنیای پر از بدبختی‌های تصادفی را می‌بینند، الگویی غیرواقعی را به‌عنوان دلیل این بدبختی‌ها در ذهن خود متصور می‌شوند.

در قسمت بعدی کتاب توطئه: چرا چیزهایی را باور می‌کنیم که با عقل جور درنمی‌آیند، تاریخچه‌ای مختصر از تئوری‌های توطئه و توطئه‌گرایان مطرح شده و روش‌های تشخیص توطئه‌ها تشریح می‌گردد. مایکل شرمر، توضیحات کاملی درباره‌ی تئوری‌های توطئه‌ی یازده سپتامبر و جان اِف کندی مطرح کرده تا کاملاً با شیوه‌های شناخت تئوری‌های توطئه آشنا شوید.

نمونه‌هایی آشکار از تئوری‌های توطئه

مطالب کتاب توطئه، با توضیحاتی درباره‌ی مرگبارترین توطئه‌ی تاریخ و جرقه‌ی آغاز جنگ جهانی اول ادامه پیدا می‌کند. بخش پایانی کتاب به گفت‌و‌گو با توطئه‌گرایان و احیای اعتماد به حقیقت اختصاص یافته است. شیوه‌ی صحبت کردن با توطئه‌گرایان را در این بخش یاد می‌گیرید و با روش‌های اعتماد به حقیقت آشنا می‌شوید.

با دانلود کتاب توطئه: چرا چیزهایی را باور می‌کنیم که با عقل جور درنمی‌آیند انتشارات مهرگان خرد راهکارهایی عملی برای مقابله با گسترش اطلاعات نادرست و تقویت تفکر عقلانی در اختیارتان قرار می‌گیرد و شما را به سوی درک عمیق‌تر و سازنده‌تری از چگونگی شکل‌گیری و انتشار باورهای غیرمنطقی هدایت می‌کند. ترجمه‌ی زهرا ایزدی خواندن کتاب حاضر را دل‌پذیر ساخته است.

کتاب توطئه: چرا چیزهایی را باور می‌کنیم که با عقل جور درنمی‌آیند برای شما مناسب است اگر

• درباره‌ی تئوری توطئه شنیده‌اید و می‌خواهید با روش‌های علمی و منطقیِ شناخت نظریه‌ی توطئه آشنا شوید.
• تمایل دارید نگاهی انتقادی‌تر به اخبار و اطلاعات داشته باشید.
• می‌خواهید روش گفت‌و‌گو و بحث با باورمندان به تئوری‌های توطئه را فرا بگیرید.
• به دنبال یک کتاب در حوزه‌ی روانشناسی اجتماعی می‌گردید.

در بخشی از کتاب توطئه: چرا چیزهایی را باور می‌کنیم که با عقل جور درنمی‌آیند می‌خوانیم

من در تمام دوران حرفه‌ای‌ام درحال مطالعهٔ توطئه‌ها و تئوری‌های توطئه بوده‌ام. من سیاستمداری را ملاقات کرده‌ام که به من گفت معتقد است «فلوراید زدن به آب بزرگ‌ترین کلاهبرداری است که تاکنون علیه مردم انجام شده است؛ زیرا نه‌تنها شهروندان را مسموم می‌کند، بلکه به شرکت‌های بزرگ نیز سود می‌رساند.» من با «حقیقت‌جویان یازده سپتامبر» برخورد داشته‌ام که اصرار داشتند حملهٔ القاعده درواقع توطئه‌ای داخلی به‌رهبری دولت جورج دبلیو بوش بوده است. من با افرادی برخورد داشته‌ام که مرا ساعت‌ها مهمان داستان‌های نفس‌گیرشان کرده‌اند دربارهٔ اینکه چه‌کسانی درحقیقت جان اف. کندی، رابرت اف. کندی، مارتین لوتر کینگ، جیمی هافا و شاه‌دخت دیانا را کشته‌اند و در پسِ دولت فدرال، نظم نوین جهانی، کمیسیون سه‌جانبه، شورای روابط خارجی، کمیتهٔ 300 و شوالیه‌های معبد چه جریان‌های شیطانی وجود دارد. با این حساب، اگر بخواهیم همهٔ توطئه‌پردازانی را که درحال دسیسه‌چینی برای تسلط بر جهان‌اند در یک جا جمع کنیم، به فضایی به بزرگی مدیسون اسکوئر گارن نیاز داریم!

معمایی که من در این کتاب سعی در حل آن دارم، چرایی باور مردم به تئوری‌های توطئه است؛ نه فقط تئوری‌هایی که تا حدی معقول و ممکن‌اند از جمله سیاستمداران یا شرکت‌های فاسدی که برای کسب امتیازهای غیراخلاقی یا غیرقانونی، دسیسه‌چینی می‌کنند بلکه تئوری‌هایی که شواهد چندانی آنها را پشتیبانی نمی‌کنند مانند طرح‌های بزرگ برای سلطهٔ جهانی از طریق توطئه‌های سیاسی یا اقتصادی، یا کنترل جمعیت جهان از طریق واکسیناسیون، یا دکل‌های فناوری نسل پنجم تلفن همراه (5 جی). من به‌ویژه به بررسی این مسئله علاقه‌مندم که چرا افراد باهوش، به دلایل ظاهراً منطقی، چیزهای آشکارا غلط را باور می‌کنند؛ به عبارت دیگر، من به بررسی «اثر توطئه» علاقه‌مندم.