کتاب ماتیلدا

کتاب ماتیلدا نوشته‌ی رولد دال یکی از محبوب‌ترین داستان‌های کودکانه‌ی دنیاست که با طنزی تند و شخصیت‌پردازی به‌یادماندنی، سال‌هاست نسل‌های مختلف را سرگرم کرده. این رمان پرفروش بین‌المللی درباره‌ی دختری باهوش و کتاب‌دوست است که در میان بزرگسالانی بی‌مسئولیت و خودخواه رشد می‌کند، اما با نیروی ذهن و تخیلش مسیر زندگی خود را تغییر می‌دهد.

درباره‌ی کتاب ماتیلدا

کتاب ماتیلدا (Matilda) نوشته‌ی رولد دال (Roald Dahl) نخستین‌بار در سال 1988 منتشر شد و خیلی زود به یکی از آثار کلاسیک ادبیات کودک تبدیل شد. داستان درباره‌ی دختربچه‌ای نابغه به نام ماتیلدا ورم‌وود است که از همان سال‌های ابتدایی زندگی‌اش نشان می‌دهد با دیگران تفاوت دارد. او در چهار سالگی کتاب‌های قطور می‌خواند، حساب‌های پیچیده را ذهنی حل می‌کند و به‌جای تماشای تلویزیون، ساعت‌ها در کتابخانه غرق مطالعه می‌شود.

اما خانواده‌ی ماتیلدا نه‌تنها این استعداد را نمی‌فهمند، بلکه او را دست‌کم می‌گیرند. پدرش مردی متقلب و خودخواه است و مادرش شیفته‌ی برنامه‌های تلویزیونی. در چنین فضایی، مدرسه برای ماتیلدا می‌تواند پناهگاهی تازه باشد، اما آنجا هم با مدیر سنگدل و زورگویی به نام خانم ترانچبول روبه‌رو می‌شود؛ شخصیتی که به یکی از به‌یادماندنی‌ترین ضدقهرمان‌های ادبیات کودک تبدیل شده است.

در مقابل این خشونت و بی‌عدالتی، معلمی مهربان به نام خانم هانی قرار دارد که استعداد و حساسیت ماتیلدا را می‌بیند و به او ایمان می‌آورد. رابطه‌ی میان این دو، یکی از لطیف‌ترین بخش‌های داستان است. در همین مسیر، ماتیلدا درمی‌یابد نیرویی خاص در وجودش نهفته است؛ نیرویی ذهنی که به او امکان می‌دهد در برابر ظلم بایستد و تعادل را به زندگی خود و دیگران بازگرداند.

طغیان علیه بی‌عدالتی در کتاب ماتیلدا

ماتیلدا فقط داستان یک کودک نابغه نیست؛ روایتی است درباره‌ی قدرت دانش، استقلال فکری و ایستادگی در برابر بی‌عدالتی. رولد دال با زبانی طنزآمیز و گاه اغراق‌شده، دنیایی می‌سازد که در آن بزرگسالان می‌توانند بی‌منطق و خودخواه باشند و کودکی کوچک، باهوش‌تر و اخلاقی‌تر از آن‌ها ظاهر شود.

یکی از ویژگی‌های مهم کتاب ماتیلدا، ترکیب طنز و انتقاد اجتماعی است. رولد دال بدون آنکه روایتش سنگین شود، به موضوع‌هایی مانند بی‌توجهی والدین، نظام آموزشی سخت‌گیر و اهمیت تشویق استعداد کودکان اشاره می‌کند. همین تعادل میان سرگرمی و معنا، کتاب را هم برای کودکان جذاب می‌کند و هم برای بزرگسالان خواندنی نگه می‌دارد.

با خرید کتاب ماتیلدا توسط انتشارات پرتقال، طعم داستانی شیرین و انگیزه‌بخش را خواهید چشید. داستانی که دری تازه به جهانی کودکانه، لطیف و سرشار از شادی و غم به رویتان می‌گشاید. گفتنی‌ست این رمان کلاسیک کودک توسط پریسا هاشمی طاهری به فارسی برگردانده شده است.

جوایز و افتخارات کتاب ماتیلدا

• برنده‌ی جایزه‌ی کتاب کودک خانه‌ی قرمز در سال 1989
• برنده‌ی جایزه‌ی Blue Peter کتاب در سال 2000
• رتبه‌ی 74 در فهرست 200 رمان برتر تاریخ در نظرسنجی The Big Read بی‌بی‌سی (2003)
• رتبه‌ی 30 در فهرست 100 رمان برتر کودک مجله‌ی اسکول لایبرری ژورنال (2012)
• قرارگرفته در فهرست «100 کتاب برتر نوجوان تمام دوران» مجله‌ی تایم
• فروش بیش از 17 میلیون نسخه در سراسر جهان
• رتبه‌ی 10 در فهرست «100 کتاب برتر کودک در تمام دوران» بی‌بی‌سی (2023)

در نکوداشت کتاب ماتیلدا

• ممکن است بزرگ‌ترها از اغراق‌ها و کاریکاتوری بودن شخصیت‌های کتاب ماتیلدا دل‌چرکین شوند، اما بچه‌ها با حس عدالت‌خواهی‌شان از دوگانه‌ی شر مطلق/خیر مطلق لذت می‌برند و طرفداران رولد دال از ریتم قصه‌گویی معرکه آن. (پابلیشرز ویکلی)

اقتباس‌های سینمایی و فرهنگی از کتاب ماتیلدا

• فیلم ماتیلدا محصول سال 1996 با کارگردانی دنی دیوتو که جایزه معتبر «یانگ استار» را برای مارا ویلسون، بازیگر نقش ماتیلدا به ارمغان آورد.
• دنیس کلی در سال 2010 تئاتری موزیکال با اقتباس مستقیم از کتاب ماتیلدا را روی صحنه برد که جایزه «تونی» و جایزه تئاتر دایره منتقدان انگلستان را برای او به همراه داشت.

کتاب ماتیلدا برای شما مناسب است اگر

• به داستان‌های کودکانه با شخصیت‌های قوی و متفاوت علاقه دارید.
• به دنبال یکی از بهترین کتاب‌های ادبیات کلاسیک کودک هستید.
• از روایت‌های طنزآمیز با چاشنی انتقاد اجتماعی لذت می‌برید.
• دوست دارید کودکتان با اهمیت کتاب‌خوانی و قدرت ذهن آشنا شود.
• برای کودکان رده‌ی سنی 9 تا 12 سال و همچنین نوجوانان به‌دنبال داستانی سرگرم‌کننده و الهام‌بخش هستید.

در بخشی از کتاب ماتیلدا می‌خوانیم

لوندر رو کرد به ماتیلدا و گفت: «چه‌جوری از این کارها قسر در می‌ره؟ مطمئنم بچه‌ها می‌رن خونه و ماجرا رو برای پدر و مادرهاشون تعریف می‌کنن. شک ندارم اگه برم خونه و به بابام بگم خانم مدیر موهام رو گرفته و پرتم کرده اون طرف حصار حیاط، الم‌شنگه‌ای به پا می‌کنه که نگو و نپرس.»

ماتیلدا گفت: «نه این کار رو نمی‌کنه. بهت می‌گم چرا. اصلاً حرفت رو باور نمی‌کنه.»

«معلومه که باور می‌کنه.»

ماتیلدا گفت: «نمی‌کنه. دلیلش هم واضحه داستانی که تعریف می‌کنی اون قدر مسخره‌ست که اصلاً باورکردنی نیست. راز بزرگ خانم ترانچبول همینه.»