کتاب پژوهش در زبان و رسانه‌های اجتماعی

روث پیج، دیوید بارتون، یوهان دابلیو آنگر و میشل زاپاویگنا در کتاب پژوهش در زبان و رسانه‌های اجتماعی، راهنمایی جامع برای آن دسته از محققان حوزه‌ی زبان‌شناسی و ارتباطات تدوین کرده‌اند که می‌خواهند شبکه‌های اجتماعی را موضوع مطالعه‌ی خود قرار دهند. آن‌ها با پرداختن به مباحثی مانند اخلاق پژوهش و روش‌های پژوهش کیفی و کمی، یکی از بهترین منابع دانشجویی برای ورود به مبحث تحلیل زبان در رسانه‌های اجتماعی را تدوین کرده‌اند.

درباره‌ی کتاب پژوهش در زبان و رسانه‌های اجتماعی

در دنیایی زندگی می‌کنیم که رسانه‌های اجتماعی به بخشی جدایی‌ناپذیر از حیات روزانه‌ی مردم آن تبدیل شده است. زبان هم در این تغییرات شکل جدیدی به خودش گرفته است. ما از ایموجی‌ها و هشتگ‌ها استفاده می‌کنیم، پست یا استوری می‌گذاریم. با انواع میم‌ها منظورمان را به شکل خلاقانه بیان می‌کنیم و شاهد پدیده‌هایی مانند «فیک نیوز» یا «هیت اسپیچ» هستیم. برای پژوهشگران حوزه‌ی ارتباطات و زبان، شبکه‌های اجتماعی حکم دنیایی را دارد که منتظر کشف شدن است!

از همین رو روث پیج (Ruth Page)، دیوید بارتون (David Barton)، یوهان دابلیو آنگر (Johann Wolfgang Unger) و میشل زاپاویگنا (Michele Zappavigna) در کتاب پژوهش در زبان و رسانه‌های اجتماعی (Researching Language and Social Media: A Student Guide) راهنمایی جامع نوشته‌اند که روش پژوهش علمی زبان در رسانه‌های اجتماعی را آموزش می‌دهد.

پژوهش در زبان و رسانه‌های اجتماعی: از ایده تا اجرا

روث پیج، دیوید بارتون، یوهان دابلیو آنگر، میشل زاپاویگنا راهنمایی ساده و در عین حال حرفه‌ای تدوین کرده‌اند تا دانشجویان و پژوهشگران را در مراحل مختلف راهنمایی کنند: در ابتدا مفاهیمی مانند چیستی رسانه‌های اجتماعی و نظرات زبانشناسان درباره‌ی آن‌ها را توضیح می‌دهند و پس از آن به مسائل مهم اخلاقی در پژوهش‌های اینترنتی (مانند حریم خصوصی و رضایت کاربران) می‌پردازند.

روش‌های پژوهش در دو دسته‌ی رویکردهای کیفی مانند تحلیل گفتمان، تحلیل چندوجهی و تحلیل مکالمه و رویکردهای کمی مانند زبان‌شناسی پیکره‌ای و جمع آوری داده‌های بزرگ از پلتفرم‌ها، از موضوعاتی است که نویسندگان کتاب پژوهش در زبان و رسانه‌های اجتماعی، مدنظر قرار داده‌اند. این اثر پژوهشی با ترجمه‌ی آذین شهریاری فرد در مجموعه‌ی زبان شناسی اجتماعی نشر نویسه پارسی به چاپ رسیده است.

نکوداشت‌های کتاب پژوهش در زبان و رسانه‌های اجتماعی

• پژوهش در زبان و رسانه‌های اجتماعی، اولین کتاب در نوع خودش است: این کتاب درسیِ مقدماتی برای کسانی ضروری است که چگونگی عملکرد زبان، سوادآموزی، نوشتن و گفتمان را - نه‌تنها در درون یک بافت رسانه اجتماعی، بلکه به‌صورت مقابله‌ای بین چند بافت شبکه اجتماعی - مطالعه می‌کنند. به‌عنوان یک پژوهشگر اینترنتی و متخصص سواد دیجیتالی، این کتابی است که منتظرش بودم. من قصد دارم در تحقیقات خودم از این کتاب استفاده کنم و آن را به‌عنوان یک منبع اصلی در دوره‌های پژوهشی کارشناسی و کارشناسی ارشد در سال‌های آینده به کار ببرم. (آلیس دِر، دانشگاه ایالتی آریزونا، ایالت متحده آمریکا)
• پژوهش در زبان و رسانه‌های اجتماعی، زبانِ رسانه‌های اجتماعی را به شکلی بسیار ساده و اصولی معرفی می‌کند. خواندن این کتاب که ساختاری روشن و مثال‌های کاربردی فراوانی دارد، برای دانشجوهایی که مایل به پژوهش در زمینه‌ی گفتمان رایانه‌بنیاد هستند بسیار حیاتی است. این کتاب بسیار توصیه می‌شود! (کریستین هافمن، دانشگاه آوگسبورگ، آلمان)
• علاقه‌ی روزمره‌ی ما به رسانه‌های اجتماعی به این معنی است که ژانرهای مختلف زبان که در پلتفرم‌های متفاوت (مانند فیس‌بوک و ایکس) استفاده می‌شوند، درخور مطالعات بیشتر هستند. نویسندگان این کتاب با استفاده از مجموعه‌ای از روش‌ها (از مردم‌نگاشتی گرفته تا زبان‌شناسی پیکره‌ای) نشان دادند که چگونه می‌توان این کار را انجام داد. خوانندگان از طرح‌های فصل موجز، مطالعه‌های موردی مرتبط، پرسش‌های تحقیقاتی بیشتر و مراجع کتاب‌شناسی به‌روز کتاب پژوهش در زبان و رسانه‌های اجتماعی بهره خواهند برد. (وینسنت بی. وای. اوی، دانشگاه ملی سنگاپور)

کتاب پژوهش در زبان و رسانه‌های اجتماعی برای شما مناسب است اگر

• دانشجو یا پژوهشگر رشته‌های زبان شناسی، علوم اجتماعی و ارتباطات هستید و می‌خواهید در حوزه‌ی زبان شناسی اجتماعی تحقیق کنید.
• به زبان شناسی اجتماعی، تحلیل گفتمان و زبان شناسی پیکره‌ای علاقه‌مندید.
• می‌خواهید اصول پژوهش با داده‌های کیفی شبکه‌های اجتماعی را فرا بگیرید.

در بخشی از کتاب پژوهش در زبان و رسانه‌های اجتماعی می‌خوانیم

چالش اصلی برای من این بود که کاربران پست‌ها را ارسال می‌کردند، و سپس ویدئو‌ها را حذف می‌کردند. هر زمان دراما رخ می‌داد، مجموعه‌داده‌ای غنی به وجود می‌آمد و هنگامی که کاربران ویدئوهای توهین‌آمیز خود را پاک کرده و مجدداً ویدئوهای محافظه‌کارانه‌تری بارگذاری می‌کردند، فوراً ناپدید می‌شد. مجموعه‌داده‌های من شامل خلأهای جالب بسیاری بود از بحث‌های کاربران دربارۀ ویدئوهایی که ارسال و حذف شده بودند، که روایتی کاملاً نو ایجاد می‌کرد دربارۀ تعاملاتی که در گذشته داشتند. هرچه بیشتر انجمن را مشاهده کردم، بیشتر متوجه شدم که بازیابی همۀ مجموعه ویدئوهای مربوط به قسمت‌های دراما، اگر غیرممکن نباشد، بسیار دشوار است.

برای حل این مشکل، تحلیل خود را مبتنی کردم بر آنچه ممکن بود اتفاق افتاده یا نیفتاده باشد، آن هم بر اساس گزارش‌های بسیار جانبدارانۀ کاربران. من دراما را بحث‌ها و داستان‌هایی در نظر گرفتم که بارها بازگو می‌شوند و هر فرد آن را بر اساس برداشت خود از رویداد تغییر می‌دهد. به‌جای تلاش برای درک آنچه در هر قسمت از دراما اتفاق افتاده است، تحلیل من دربارۀ نحوۀ جای‌گیری افراد در یک انجمن و استفاده از دراما به‌عنوان ابزاری برای صحبت دربارۀ جهان اجتماعی بود. این پروژه کمتر دربارۀ بازیابی «حقیقت»، و بیشتر دربارۀ درک کاربران از حقیقت شد.

اگرچه ویدئوهای یوتیوب دارای محتوایی با حق نسخه‌برداری هستند، با توجه به مقررات و قوانین حق نشر، هنگامی که ویدئوها حذف می‌شوند، پژوهشگران انتخاب دشواری دربارۀ نحوۀ برخورد با محتوا دارند. آن‌ها می‌توانند با استفاده از نرم‌افزارهایی که شرایط خدمات یوتیوب را نقض می‌کنند، ویدئوها را دانلود کنند یا فقط ویدئوهایی را تحلیل کنند که در زمان ترانویسی به‌صورت برخط در دسترس هستند. من تصمیم گرفتم ویدئوها و نظراتی که برخط هستند را انتخاب و ترانویسی کنم، درنتیجه برای تحلیل به سراغ ویدئوهای باثبات‌تر رفتم که بیشتر از یک سال برخط بودند. اگرچه من برخی از ویدئوهای بحث‌برانگیز که پاک شده بود را از دست دادم، اما این اطمینان را داشتم که در هنگام تحلیل و ترانویسی، فیلم‌های انتخابی من پاک نخواهند شد.