کتاب صوتی دورکم

آنتونی گیدنز، نویسنده‌ و جامعه‌شناس نام‌آشنای انگلیسی، در کتاب صوتی دورکم به آرا و عقاید امیل دورکم، نظریه‌پرداز فرانسوی و معمار علم جامعه‌شناسی، می‌پردازد و زندگی او را از نظر می‌گذراند. کتاب حاضر شما را با این نظریه‌پرداز مهم آشنا می‌کند، روش جامعه‌شناسی او را برای شما تشریح می‌نماید و آثار او را به‌تفصیل و به‌صورت موضوعی مورد بررسی قرار می‌دهد.

درباره‌ی کتاب صوتی دورکم

زندگی امیل دورکم (David Emile Durkheim)، بنیان‌گذار جامعه‌شناسی، در عصر بحرانی اروپا گذشت. دورکم در سال 1858 در فرانسه زاده شد و شکست فرانسه از پروس و همچنین کمون پاریس را به چشم دید. اگرچه نخستین کسی که لفظ جامعه‌شناسی را مطرح کرد، آگوست کنت (Auguste Comte) در قرن هجدهم بود، دورکم علم جامعه‌شناسی را از دیگر حوزه‌ها تفکیک کرد، به آن استقلال بخشید و به تدریس آن پرداخت. او بود که جامعه‌شناسی را به‌صورت یک علم درآورد و برای نخستین بار در دانشگاه سوربن آن را عنوان کرد.

کتاب صوتی دورکم (Durkheim) را آنتونی گیدنز (Anthony Giddens) جامعه‌شناس و نویسنده‌ی پرآوازه‌ی انگلیسی به رشته‌ی تحریر درآورده است. گیدنز که خود تحت تاثیر آرای دورکم قرار دارد، کتاب صوتی دورکم را در هفت فصل نوشته است. او در این کتاب تمامی آثار دورکم را از نظر می‌گذراند. فصل اول شرح مختصری از سیر عقاید او به دست می‌دهد و زندگینامه‌ی او را از نظر می‌گذراند. فصل دوم به سراغ اولین اثر او، تقسیم کار اجتماعی، می‌رود. در فصل سوم به کتاب خودکشی می‌پردازد. موضوعی که بیش از ده سال دورکم را به خود مشغول نگه داشت و بیانی جدید به این مسئله‌ی اجتماعی بخشید. فصل چهارم کتاب صوتی دورکم به موضوع دولت و سیاست می‌پردازد و سرنخ‌های این موضوع را در آثار مختلف او پی می‌گیرد. نویسنده در فصل پنجم به اخلاق پرداخته است و دیدگاه دورکم درباره‌ی این مفهوم عنوان می‌کند. دین موضوع فصل ششم است و به ارتباط میان دین و جامعه می‌پردازد که از همان متون اولیه ذهن دورکم را به خود مشغول کرده بود. در نهایت، فصل هفتم نیز به انتقاد از تفکرات دورکم می‌پردازد و چهار کتاب مهم او را که عبارت‌اند از: درباره‌ی تقسیم کار اجتماعی، قواعد روش جامعه‌شناسی، خودکشی و صورت‌های ابتدایی حیات دینی، به بوته‌ی نقد می‌گذارد.

جریان مطالعات دورکم صورت انتقادی و مبارزه‌جویانه‌ای دارد. از جمله موضوعاتی که او در آثارش مطرح می‌کند معنای پیدایش فردگرایی در جامعه‌ی مدرن و گذار از جامعه‌ی سنتی یا مکانیکی به‌سوی جامعه‌ی نوین یا ارگانیک است. او تلاش می‌کرد از فردگراییِ فایده‌گرایی که برآمده از اقتصاد سیاسی کلاسیک است، فاصله بگیرد و میان این دو مفهوم تمایز بگذارد. از نظر او جامعه را نمی‌توان به منافع خودپرستانه تقلیل داد و فردگرایی مجموعه‌ای از آرمان‌های اخلاقی است که با نفع فردی منتج به هرج و مرج مخالفت دارد و به همبستگی اجتماعی نظر دارد. خودکشی و دین نیز از دیگر موضوعات مهم مطالعات اوست که هر دو تاثیرات بسیار مهمی بر متفکرین بعد از خود به جا گذاشته‌اند.

امیل دورکم از فلسفه‌ی کانت تاثیر بسیاری پذیرفت و نوعی کانت‌گرایی جامعه‌شناختی را پی‌ریزی نمود. او بعدها‌ پس از آشنایی با آثار کارل مارکس، از سوسیالیسم نیز تاثیر پذیرفت و تفکرات سوسیالیستی را نیز در نظام فکری خود پیاده‌سازی کرد. سوسیالیسم مورد علاقه‌ی او فرسنگ‌ها از مارکسیسم انقلابی فاصله داشت. او به‌اصلاح سوسیالیستی متعقد بود. در نظر او تحولات عمیق با تکامل اجتماعی بلندمدت محقق می‌شود و دولت واسطه‌ی تحقق اصلاحات اجتماعی است.

بی‌طرفی و دوری از قضاوت متعصبانه، از پایه‌های روش جامعه‌شناسی دورکم به شمار می‌روند. از نظر او جامعه‌شناس پزشکی است که آسیب‌ها و تحرکات اجتماعی را زیر ذره‌بین می‌گذارد و همچون علائم بیماری مورد مطالعه قرار می‌دهد. او حتی به پدیده‌های اخلاقی نیز به چشم نظام‌های پدیده‌های طبیعی می‌نگریست و آن‌ها را به‌صورت علمی به بررسی می‌گذاشت.

کتاب صوتی دورکم را یوسف اباذری به فارسی ترجمه کرده و انتشارات خوارزمی در دسترس علاقه‌مندان به حوزه‌ی جامعه‌شناسی قرار داده است. نشر صوتی ماه آوا نیز نسخه‌ی صوتی کتاب را با گویندگی گشتاسب امجدی به انتشار رسانده است.

کتاب صوتی دورکم برای چه کسانی مناسب است؟

اگر دانشجوی جامعه‌شناسی هستید و یا به این رشته علاقه دارید، از کتاب صوتی دورکم نوشته‌ی آنتونی گیدنز بهره ببرید و با پدر علم جامعه‌شناسی بیشتر آشنا شوید.

در بخشی از کتاب صوتی دورکم می‌شنویم

گرچه بعضی از آرای این کتاب از عقاید سوسیالیست‌های اصلاح‌طلب یا به اصطلاح سوسیالیست‌های آکادمیک آلمان متاثر بود که دورکم در سال تحصیلش در آلمان با آن‌ها آشنا شده بود. سپس در نخستین درس‌هایی که درباره‌ی سوسیالیسم ایراد کرد، به طور مستقیم با تفکر سوسیالیستی رویارویی کرد. این درس‌ها به ریشه‌های سوسیالیسم جدید و به سن سیمون می‌پردازد. متاسفانه دورکم از اینجا پیشتر نرفت. دومین قسمت درس‌های وی که در آن می‌خواست به متفکرین دیگر از جمله لاسال، مارکس و انگلس بپردازد، تا اندازه‌ای به این علت که تمام نیروی خود را صرف سازمان دادن سالنامه‌ی جامعه‌شناسی کرد، تحقق نیافت. با این وجود در درس‌هایش راجع به سوسیالیسم به اندازه‌ی کافی مطلب وجود دارد که بتوان به اساس بینش وی نسبت به مارکسیسم پی برد.