کتاب صوتی خاطره‌ای از دو دوشنبه

کتاب صوتی خاطره‌ای از دو دوشنبه از مجموعه آهای بیرونی‌ها، دربردانده‌ی دو نمایشنامه‌ درخشان و تاثیرگذار از آرتور میلر و لوئیجی پیراندلو است.

نمایشنامه‌های بسیاری در طول تاریخ نوشته شده است اما نمایشنامه‌ای به محبوبیت می‌رسد که حرفی برای گفتن دارد. حرفی که انسانی و در عین حال شخصی باشد. قدرت و قوت نمایش تک‌پرده‌ای از اهمیت بسیاری برخوردار است. این دو نمایش موشکافانه، عمیق و پرقدرت می‌باشند و نویسندگان آن‌ها از بلوغ و پختگی کاملی برخوردار هستند.

آرتور میلر (Arthur Miller) در نمایش‌نامه خاطره‌ای از دو دوشنبه برشی عرضی از انسان‌ها را برای شما به تصویر می‌کشد که در روزمرگی‌ فلج کننده‌ی نیروی کار غیرماهر در انبار کالایی اسیر شده و یا به عبارتی به دام افتاده‌اند. در این نمایش میلر دغدغه‌ی معرفت اخلاقی کاراکترهای خود را دارد، درجه‌ی خودآگاهی‌شان و قدرتی که با عملی ساختن آرزوهای خود به دست خواهند آورد. پسری نوجوان در پی برون رفت از این رخوت و ترک آن به سوی دنیایی بهتر است. هدف او کشف و تجربه‌ی یک ایده است. کاراکترهای میلر هرکدام به نوعی آگاهی از بدبختی خود را نشان می‌دهند. از معصومیت تا تجربه، از خیر تا شر، از قربانی دست و پا بسته تا قهرمان خیره سر. این ماجرا در دوران رکود اقتصادی آمریکا اتفاق می‌افتد و درک روشن‌تری از پیچیدگی‌های واقعیت بشری را به نمایش می‌گذارد.

در نمایشنامه دوم با عنوان مردی با گلی در دهان، شما با ساختار داستان‌های کوتاه روبه‌رو می‌شوید. تمرکز پیراندلو (Luigi Pirandello) در این اثر بر تضاد درونی است. این از کاراکترهای آشنای اوست و قدرتش در تخیلات هوشمندانه و دقیق است. در تلاشی که برای تحمل آگاهی از مرگ نه چندان دور کاراکتر داستان با گذاشتن خود در نقش یا ماسک دیگران می‌کند. اما این تلاش با آگاهی از حضور همسرش که در پس صحنه می‌پلکد و می‌خواهد از روی هم دردی نقش و رنج او را از آن خود بداند و در آن شریک باشد، به شکلی دردناک مختل می‌شود.

لوئیجی پیراندلو یکی از مشهورترین نمایش‌نامه نویسان قرن 20 بود که به درون وجودی انسان‌ها علاقه‌ی شدیدی داشت و کاراکترهای داستانش را با گذاشتن در موقعیت‌های خیالی کاوش می‌کرد. به باور پیراندلو اگر واقعیت را به باغی تشبیه کنیم، انسان‌ها از پنجره‌های گوناگون که از زوایای مختلف به باغ باز می‌شود، به آن می‌نگرند و مشاهدات خود را ابراز می‌دارند، اما آن‌چه هرکدام از آن‌ها می‌گویند تمامی حقیقت نیست و تنها قسمتی از آن است و به دلیل تفاوت دید، بیان آن‌ها بسیار متفاوت و گاه متناقض خواهد بود.

آرتور میلر یکی از معروف‌ترین نمایش‌نامه‌نویسان قرن کنونی است که با نمایش‌نامه‌های گوناگون و ارزشمند خود دنیای نمایش‌نامه و تئاتر را مدیون خود کرده است. وی در تحول تئاتر مدرن نقشی به سزا دارد و از سبک رئالیستی منحصر به فردی برخوردار است. او در آثارش تصویری دقیق از جامعه‌ی معاصر و ارزش‌های رو به زوالش ارائه می‌دهد. بیش‌تر شخصیت‌های او قربانی نظام سرمایه‌داری هستند و با وجودی که داستان‌ها در آمریکا اتفاق می‌افتند، اما معضلاتی که مطرح می‌شوند به نوعی جهان شمول هستند.

در قسمتی از کتاب صوتی خاطره‌ای از دو دوشنبه می‌شنویم:

اگنس: لی لی چه طوره؟ بهتر شده؟
گاس: همش مریضه، اگنس. فکر کنم داره می‌میره.
اگنس: اوه، اینو نگو. پیش خدا دعا کن، گاس.
گاس: (به طور معمول) اگی با من بیا بریم آتلانتیک سیتی. (شروع به درآوردن پیراهن خود می‌کند.)
اگنس: (از او دور می‌شود.) اه، چه بویی می‌دی!
گاس: (با صدای بلند) بوی گند می‌دم، اگی!
اگنس: (گوش هایش را می‌گیرد، می‌خندد.) اوه، گاس تو خیلی آدم گندی هستی! (باعجله خارج می‌شود.)
گاس: (بلند می‌خندد، به حالت مسخره، و به طرف برت می‌چرخد.) چی کار داری می‌کنی؟ ساعت نه صبحه.
برت: مشغولم، (از روی نیمکت بلند می‌شود. ) تا حالا پنج تا از سفارشا رو آماده کردم. گاس، زنت واقعاً مریضه؟ (یک سفارش دیگر را از روی قلاب برمی دارد.)
گاس: نمی‌بینی جیم تا ساعت نه صبر می‌کنه! (به طرف جیم که مشغول بررسی سفارش هاست می‌رود و دستش را روی شانه‌ی او می‌گذارد.) ریموند لعنتی. شنیدی به من چی گفت؟
جیم: هیس، گاس، مهم نیست. شاید بهتر باشه یه زنگ به لی لی بزنی.
گاس: (بازوی جیم را می‌گیرد.) یه نوشیدنی می‌زنی؟
جیم: (سعی می‌کند خودش را خلاص کند.) نه گاس. بهتره مراقب رفتارمون باشیم. بجنب.
هی!
جیم: (رو به برت، درحالی که خارج می‌شود.) هنوز اون محورچرخا رو باز نکردی؟
گاس: (برگه‌ی سفارش را از دست جیم می‌گیرد. ) آدمی به سن تو واسه چی باید اون محورچرخا رو بلند کنه؟ (برگه‌ی سفارش جیم را به برت می‌دهد.) برت! اینا رو بگیر! اگه بذاری سنگینا رو اون برداره حالیت می‌کنم! یالا برو!
برت: همیشه سفارشای سنگین جیم رو من حاضر می‌کنم، گاس. (با برگه‌ی سفارشات خارج می‌شود.)
گاس: دختر خوبی بود، نه جیم؟
جیم: آره، خیلی خوب بود، خیلی خوب، گاس.
گاس: زیر قولم نمی‌زنم، جیم، نه؟
جیم: نه نمی‌زنی. به من که خوش گذشت. اما شاید باید یه زنگی به زنت بزنی. شاید چشم به راهت باشه. تو از شنبه تا حالا غیبت زده بود، گاس.
گاس: (دنبال یادآوری است.) دیروز ما کجا بودیم؟
جیم: فکر کنم رفته بودیم جزیره‌ی استاتِن، با کشتی، یادته؟ با دخترا؟ فکر کنم رو کشتی بودیم. پس باید رفته باشیم جزیره‌ی استاتِن. بهتره بهش زنگ بزنی.
گاس:‌ای بابا! اون هیچی نمی‌شنوه، جیم.
جیم: اما اگه تلفنش زنگ بزنه، گاس، می‌فهمه که حالت خوبه.
گاس: باشه، بهش زنگ می‌زنم.