کتاب صوتی گردش دسته جمعی کارکنان کارخانه اثر بریل بینبریج (برنده جایزه گاردین)

شنیدن کتاب صوتی گردش دسته جمعی کارکنان کارخانه، رمان نامزد جایزه‌ی بوکر از بریل بینبریج، یک نکته را یادآوری می‌کند: قلم این نویسنده‌ی بریتانیایی در آفرینش طنز تلخ معرکه است! در دل زندگی محنت‌بار دو دوست جوان، فِرِدا و برندا، وقایع تکراری بسیاری جریان دارد؛ سرنوشتی مشترک با دیگر کارگران کارخانه‌ی شراب‌سازی. اما تصمیمی غافلگیرکننده از سوی صاحبان کارخانه، شور و غوغای تازه‌ای در دل این دو زن برمی‌انگیزد: یک اردوی طبیعت‌گردی!

درباره‌ی کتاب صوتی گردش دسته جمعی کارکنان کارخانه

«به‌شدت خنده‌دار و وحشتناک!» این یکی از ده‌ها تعریف و تمجید مختلفی است که در وصف اثر داستانی بریل بینبریج گفته شده. کتاب صوتی گردش دسته جمعی کارکنان کارخانه، رمان تأثیرگذار این نویسنده‌ی اهل انگلستان، هم قابلیت آن را دارد که در دسته‌ی رمان‌های اجتماعی جای بگیرد و هم سزاوار آن است که آن را یک داستان طنز بنامند. حاصل این تلفیق ظریف که البته هر نویسنده‌ای از پس آفریدن آن برنمی‌آید، ژانری است که امروزه به عنوان کمدی سیاه اجتماعی می‌شناسیم.

همه‌ی آدم‌ها مثل هم نیستند، حتی صمیمی‌ترین رفیق‌های دنیا! تجربه‌ای که می‌تواند برای «فِرِدا» نویدبخش اتفاقات خوب آینده باشد، برای «برندا» موقعیتی تهدیدآمیز به حساب می‌آید و از دل همین تناقض، ماجراهای بسیار زیادی بر سر راه دو شخصیت اصلی این رمان انتقادی قرار می‌گیرد. در ادامه‌ی کتاب صوتی گردش دسته جمعی کارکنان کارخانه قرار است با خاص‌ترین روز از زندگی این دو کارگر جوان همراه شویم.

رمان گردش دسته جمعی کارکنان کارخانه: آرزوهای یک کارگر!

گذران زندگی برای فِرِدا و برندا درست مانند ورق زدن صفحات یک کتاب خالی است. همان‌قدر تکراری و مصیبت‌بار! آن‌ها هر روز راهی کارخانه می‌شوند تا نوشیدنی‌ها را داخل بطری بریزند و درب آن‌ها را محکم پلمپ کنند و این کار را تا جایی پیش ببرند که خورشید غروب کند.

می‌توان تصور کرد که برای چنین زندگی یک‌نواختی کوچک‌ترین اتفاقات، تحولی سیل‌آسا به حساب می‌آیند. اما چه اتفاقی قرار است برگه‌ی این دفتر تکراری را پاره کند؟ پاسخ در کتاب گردش دسته جمعی کارکنان کارخانه نشر بیدگل است.

الگوی تکراری روزهای برندا و فِرِدا فقط به برچسب زدن روی شیشه‌ها خلاصه نمی‌شود. به غیر از ساعاتی که دو زن در کارخانه هستند باقی وقت را در اتاقی کوچک و مشترک می‌گذرانند. فِرِدا با فکر و خیالات دور و دراز خود تنها می‌ماند و برندا که کم‌حرف‌تر و محتاط‌تر است نیز سعی می‌کند زندگی خود را به دور از حاشیه نگه دارد.

در چنین شرایطی شنیدن اعلامیه‌ی تازه‌ی کارخانه مثل سیلابی چرخه‌ی زندگی آن‌ها را برهم می‌زند: به زودی قرار است یک گردش یک‌روزه دسته‌جمعی در دل طبیعت با حضور کارگران کارخانه ترتیب داده شود.

بررسی رمان بریل بینبریج: وقتی کمدی تلخ می‌شود!

آثار بریل بینبریج در بین نویسنده‌هایی که شکاف‌های طبقاتی را به سخره می‌گیرند، طعم تند و تیزی دارد. این نویسنده‌ی بریتانیایی اغلب خط داستان را در فاصله‌ی جامعه‌ی کارگری انگلستان دنبال می‌کند و در بستر آن فضای وهم‌ناک قشر کارگر را به تصویر درمی‌آورد، فضایی جنون‌آسا که هدف از نمایش آن انتقاد به زیست سخت، خفه‌کننده و ترحم‌برانگیز افرادی روزمزد همچون فِرِدا و برندا است.

رفتار سوءاستفاده‌جویانه، استثمار و شرایط سخت کاری را می‌توان در هر گوشه‌ای از رمان پیدا کرد اما آنچه که این کتاب را در دسته‌ی خاص طنز تلخ قرار می‌دهد را باید جای دیگری جستجو کرد.

در جهانی که روی توازن و عدالت ساخته نشده، دروغ و فریب بخشی از سبک زندگی آدم‌هاست؛ حقایقی که اغلب آن‌ها را غم‌انگیز، آزاردهنده و انزجارآور می‌دانیم. اما در کتاب گردش دسته جمعی کارکنان کارخانه نشر صوتی لحن دیگر، ماجرا کمی متفاوت است هنر اصلی بریل بینبریج آن‌جاست که چنین فضای دل‌آشوب‌کننده‌ای را به موقعیت‌های طنز می‌کشاند. طنزی که فقط به قصد خنده ایجاد نشده.

با خرید کتاب صوتی گردش دسته جمعی کارکنان کارخانه و دنبال کردن این داستان طنز اجتماعی احتمالاً بارها با چنین حسی روبه‌رو خواهید شد: موقعیتی ناخوشایند که شما را به خنده می‌اندازد و خنده‌ای که با موقعیت ناخوشایند بعدی بر لب می‌ماسد. حاصل این الگوی متناوب همان طنزی است که به جای سرگرم کردن، در ذهن سؤالات تازه می‌آفریند. آن وقت است که می‌توان گفت بریل بینبریج به درستی در ردیف بهترین نویسندگان انگلیسی جای گرفته است.

شما این کتاب شنیداری را با تلاش نشر صوتی لحن دیگر و همکاری نشر بیدگل می‌شنوید. ترجمه‌ی اثر کاری از کاوه بلوری و گویندگی آن حاصل هنر فروغ حداد است.

جوایز و افتخارات کتاب گردش دسته جمعی کارکنان کارخانه

• نامزد جایزه‌ی بوکر سال 1974
• برنده‌ی جایزه‌ی ادبیات داستانی گاردین سال 1974

نکوداشت‌های کتاب گردش دسته جمعی کارکنان کارخانه

• این رمانی فوق‌العاده است؛ از ساختاری منسجم و حساب‌شده، شخصیت‌پردازی گسترده و غنی، فضاسازی زنده و پرطراوت و طنزی عمیق برخوردار است. (روزنامه‌ی تایمز)
• بریل بینبریج با مهارتی تمام‌عیار، داستان‌هایی خلق می‌کند که طنز عجیب‌وغریب آن‌ها لحظه‌به‌لحظه شدت می‌گیرد. او استادانه طنز را در دل موقعیت‌هایی می‌پراکند که در نگاه نخست هولناک و چندش‌آور به نظر می‌رسند. (هری بلمایرز، نویسنده و منتقد ادبی)

کتاب صوتی گردش دسته جمعی کارکنان کارخانه برای شما مناسب است اگر

• عاشق ژانر تراژدی کمدی هستید و از ترکیب حس خنده و اضطراب در دل یک داستان پرآشوب لذت می‌برید.
• به ادبیات داستانی بریتانیا و روایت‌های واقع‌گرایانه علاقه دارید و از دنبال‌کنندگان رمان‌های قرن بیستم هستید.
• از دنبال‌کنندگان ادبیات انتقادی هستید و رمان‌هایی که دغدغه‌ی اجتماعی دارند را می‌پسندید.

در بخشی از کتاب صوتی گردش دسته جمعی کارکنان کارخانه می‌شنویم

برندا دو بطری برندی برداشت و زیر لب غرلندی کرد: «وای خدا، اینا چقدر کثیفن!» تنها بود و به‌جز لوئیجی پیر که داشت بی‌وقفه مثل تسمه‌نقاله کار می‌کرد، کسی آنجا نبود. راسی با آقای پاگانوتی رفته بودند سیتی. کارگرها چپیده بودند توی اتاقک بتنی پشت ساختمان و ماریا روی تلی از کیسه نزدیک محل بارگیری نشسته بود و داشت ساندویچ‌های سالامی‌اش را می‌خورد.

برندا بطری‌ها را محکم بغل کرد و همین‌طور که نوچ‌نوچ می‌کرد، رفت توی دستشویی. چرخ‌خرید فردا پر از رخت‌چرک کنار دیوار بود. بطری‌ها را گذاشت روی زمین و شروع کرد به کشیدن کمد لباس آقای پاگانوتی که جلوی توالت اول بود. وقتی آن‌قدری فضا باز کرد تا بتواند به زور از لایه‌اش رد شود، چنگ انداخت، یکی از بطری‌ها را از گردن گرفت و تکیه داد به در و هل داد. گیر کرده بود. در آن فضای تنگ چرخید، به کمد تکیه داد و محکم با کف کفشش به در لگد زد. در ناگهان باز شد و تالاپی خورد به دیوار؛ صدا پیچید. برندی را گذاشت پشت کاسه‌ی توالت، در را بست و کمد را دوباره به زور کشاند سر جایش.

لرزان‌لرزان آن یکی را گذاشت تو‌شویی و با اسفنجش پاکش کرد. زیر لب گفت: «خدایا، دیگه توبه، دیگه توبه!» نقشه‌ی فردا بود؛ گفته بود بهتر است چند روزی خانه بماند، مثلاً خیر سرش عزادار بود. حالا که همه از این فقدان مطلع بودند، اگر کاری غیر از این می‌کرد، می‌گذاشتند به حساب سنگدلی‌اش، ولی فردا یقین داشت که پاگانوتی پیر خرفت یک پاپاسی هم بابت مرخصی کف دستش نمی‌گذارد، پس منطقی بود که جای دستمزد اشانتیونی از محصولات کارخانه بردارد.