کتاب عناصر معماری خصمانه در فضای شهری

کتاب عناصر معماری خصمانه در فضای شهری ازجمله آثار حوزه‌ی طراحی و معماری شهری است که به قلم محمدرضا مفیدی به نگارش درآمده است. نویسنده در این کتاب با رویکردی تخصصی و جزئی‌نگر به معرفی و بررسی عناصر متنوع این نوع از معماری می‌پردازد و مخاطب خود را با زوایای مختلف آن آشنا می‌کند.

درباره‌ی کتاب عناصر معماری خصمانه در فضای شهری

در تمام دنیا طراحی‌های شهری و معماری بر پایه‌ی اهداف خاصی اجرا می‌شوند و این هدف اغلب بر هدایت رفتار شهروندان متمرکز است. معماری خصمانه نمونه‌ای از طراحی نوین در عرصه‌ی معماری است که کاربرد مؤثری در طراحی عناصر و فضاسازی شهری دارد. محمدرضا مفیدی در کتاب عناصر معماری خصمانه در فضای شهری تلاش می‌کند تا به شکل ویژه‌ای به این حوزه بپردازد.

معماری خصمانه (Hostile Architecture) که از آن با نام‌های دیگری مثل معماری طرد کننده یا طراحی شهری دفاعی نیز یاد می‌شود، با استفاده از عناصر محیطی، رفتار شهروندان را هدایت و یا حتی گاهی محدود می‌کند و اغلب به این منظور اجرا می‌شوند که شهروندان را از یک عمل خاص بازدارند. درواقع، طراحان برای پیشگیری از آسیب به اموال عمومی، ایجاد محدودیت برای ورود اسکیت‌بازان یا موتورسواران به فضاهای مختص عابران پیاده و یا ممانعت به عمل آوردن از اتراق افراد بی‌خانمان در محیط شهری این نوع از معماری را طراحی و اجرا می‌کنند.

عناصر معماری خصمانه به شکل‌های مختلفی به اجرا می‌رسند؛ طراحی طاقچه‌های شیب‌دار برای جلوگیری از نشستن افراد، نصب میله‌های منحنی در قسمت ورودی پارک‌ها به‌عنوان مانعی برای ورود موتورسواران، نورپردازی‌های شدید در زیرگذرها برای ایجاد امنیت افراد و پیشگیری از وقوع جرم و جنایت، نصب میله روی صندلی‌های پارک به‌منظور جلوگیری از خوابیدن افراد بی‌خانمان نمونه‌هایی از این نوع طراحی به شمار می‌آیند.

محمدرضا مفیدی که سال‌های بسیاری را در حوزه‌ی معماری و شهرسازی به پژوهش و تدریس پرداخته است، در کتاب عناصر معماری خصمانه در فضای شهری با نگاهی تخصصی انواع این عناصر متنوع را مورد بررسی قرار داده است تا مخاطبان خود را به طور کامل با زیروبم این نوع از معماری آشنا سازد. گفتنی‌ست که این اثر کاربردی با تلاش انتشارات مهر وطن در دسترس مخاطبان علاقه‌مند قرار گرفته است.

کتاب عناصر معماری خصمانه در فضای شهری برای چه کسانی مناسب است؟

دانشجویان و پژوهشگران عرصه‌ی معماری، همین‌طور علاقه‌مندان به معماری مدرن و یا افراد فعال در زمینه‌ی طراحی شهری می‌توانند از اطلاعات ارائه شده در این اثر بسیار بهره ببرند.

در بخشی از کتاب عناصر معماری خصمانه در فضای شهری می‌خوانیم

از نظر جین جیکوبز ترس از تعدی و آزار در محیط‌های شهری وجود دارد. اگر مردم به علت نامساعد بودن یا ترس از یک مکان، از آن استفاده نکنند، محیط‌های عمومی از انتفاع خارج می‌شوند. جیکوبز در سال 1961 روی عملی جهت تامین نظارت و نیز تعریفی منطقه‌ای که منجر به تمایز بین فضاهای خصوصی و عمومی شود، برای پیشگیری از جرم تاکید کرد. در نظریه‌ی جیکوبز شرط یک همسایگی موفق آن بود که شخص باید در خیابان و بین غریبه‌ها، احساس ایمنی و امنیت شخصی کند. وی این طور عنوان می‌کرد که علاوه‌بر تلاش پلیس، امنیت عمومی در شهر حاصل یک شبکه‌ی پیچیده از معیارها و کنترل‌های اختیاری درباره پیاده‌روها و کاربری‌های مجاور می‌باشد. در این نظریه عنوان شد که خیابان‌های یک شهر باید قسمت اعظم نظارت و کنترل برغریبه‌ها را انجام دهد، چرا که خیابان محلی است که غریبه‌ها آمد و شد می‌کنند. وظیفه خیابان‌ها صرفا دفاع از شهر در برابر غریبه‌های یغماگر نمی‌باشد، بلکه باید از غریبه‌های محترم و طرفدار آرامشی که آن خیابان‌ها را جهت تضمین امنیت خود انتخاب می‌کند، نیز حمایت کند.