کتاب مثنوی معنوی دوزبانه - دفتر سوم

عرفان و تصوف زیرساخت تمدن ماست. آن‌چه امروز هستیم برآمده از ادبیات کهن و تاریخ است. کتاب مثنوی معنوی دوزبانه - دفتر سوم یکی از همین آثار است که کوشیده تا انسان‌ها را از گوشت و پوستشان فراتر ببرد و ایشان را به اصل خویش برساند. رینولد نیکلسون اشعار جلال‌الدین محمد بلخی را به زبان انگلیسی ترجمه کرده تا انسان‌های بیشتری بتوانند از آن‌ها بهره ببرند. این کتاب علاوه‌بر انگلیسی‌زبانان، برای فارسی‌زبانانی که می‌خواهند زبان انگلیسی را با کمک متن شاعرانه و عرفانی بیاموزند، مفید است.

درباره‌ی کتاب مثنوی معنوی دوزبانه - دفتر سوم

خوشبختانه عمق و زیبایی اشعار مولانا بیشتر از اینکه به فرم و زیبایی‌های زبانی وابسته باشند، به مفاهیم و مضامین عرفانی آن مرتبط هستند و خود مولانا نیز بارها این نکته را اقرار کرده که پایبندی به وزن و قافیه و «مفتعلن مفتعلن مفتعلن» او را خسته کرده است؛ اما او نیز همچون مردم امروزی که ناچارند به زبان بین‌المللی و معیار کشور خود مسلط شوند، خواه یا ناخواه ناچار بود که مفاهیم عارفانه‌اش را با استفاده از «شعر» بازگو کند؛ زیرا در دوره‌ی زیست مولانا، شعر در قیاس با متن، از قدرت انتقال و جذابیت بیشتری برخوردار بود. درحال‌حاضر نیز انتقال مفاهیم در جهان با زبان انگلیسی صورت می‌گیرد و مضامین عرفانی برای اینکه به گوش جهانیان برسند، به زبانی بین‌المللی نیاز دارند. رینولد نیکلسون (Reynold Nicholson) که خود از ایران‌شناسان و علاقه‌مندان به زبان فارسی بود، این مهم را برعهده گرفت و مثنوی معنوی مولانا را در طول چندین سال، به زبان فارسی ترجمه کرد.

کتاب مثنوی معنوی دوزبانه: دفتر سوم که یکی از حجیم‌ترین و پرمایه‌ترین دفترهای مثنوی است، دارای 4810 بیت است. داستان‌های عنوان شده در مثنوی معنوی به‌نوعی «بیانیه» مولانا هستند. او عقاید خود در زمینه‌ی فلسفه و عرفان را در مثنوی معنوی ابراز کرده و برای اینکه گیرایی و جذابیت این مفاهیم نیز حفظ شوند، آن‌ها را در قالب داستان‌هایی به‌هم‌پیوسته ارائه کرده است. اندیشه‌ها و آرای فلسفی مولانا به‌گونه‌ای بیان نشده‌اند که بدون تفسیر و واکاوی، نمی‌توان به مضمون آن‌ها دست یافت، اما به‌هرحال دریافتن معنای ظاهری و ترجمه‌ی بیت به بیت ابیات نیز تا حدی خواننده را با مقصود و منظور مولانا روبه‌رو می‌کند. رینولد نیکلسون نیز برای اینکه جلال‌الدین محمد بلخی را به خوانندگان غیرفارسی‌زبان خود بشناساند، کتاب مثنوی معنوی دوزبانه: دفتر سوم را به‌صورت کلمه‌به‌کلمه و بیت به بیت به زبان انگلیسی ترجمه کرده است. این کار طویل که در قرن بیستم انجام شد، بخش زیادی از عمر رینولد نیکلسون را به خود اختصاص داد و راهی شد برای آشنایی انگلیسی‌زبان‌ها با عرفان و مضامین صوفیانه.

کتاب مثنوی معنوی دوزبانه: دفتر سوم نیز همچون دفترهای چهارم، پنجم و ششم، با توصیف کرامت و شرافت حسام‌الدین چلبی آغاز شده و بعد با توصیف خلقت انسان و جان گرفتن او ادامه پیدا کرده است. رینولد نیکلسون نیز بیت: «چون مِزاج آدمی گِل‌خوار شد / زرد و بَدرنگ و سَقیم و خوار شد» را به‌صورت: «When it has become natural to a human being to eat clay, he grows pale and ill-complexioned and sickly and miserable» به زبان انگلیسی ترجمه کرده است. جلال‌الدین محمد بلخی (Maulana Jalalu-'d-din Muhammad Rumi) در کتاب مثنوی معنوی دوزبانه: دفتر سوم، قصه‌هایی درباره‌ی بزرگان مانند حضرت داود و حضرت موسی را عنوان کرده است. مهم نیست که این قصه‌ها تا چه اندازه از صحت تاریخی و واقعیت بیرونی برخوردارند، در ادبیات عرفانی تنها چیزی که حائز اهمیت است، اندیشه‌ی ژرف و مضمونی است که در طول داستان به القا می‌شوند.

کتاب مثنوی معنوی دوزبانه: دفتر سوم با ترجمه‌ی رینولد نیکلسون در نشر آرایه منتشر شده است.

کتاب مثنوی معنوی دوزبانه - دفتر سوم برای چه کسانی مناسب است؟

به درختان و سنگ‌ریزه‌های زیر پایتان نگاه کنید. باورتان می‌شود که تمام این‌ها نسبت به ما مدت‌زمان بیشتری را در این جهان سپری می‌کنند؟ در این زمان کوتاه که مشغول تمام کردن عمر خود هستیم، بهتر است سعی کنیم روح و روانمان را آرام و خرسند نگه‌داریم و بهترین طریق برای آرام شدن، وادی عرفان است. کتاب مثنوی معنوی دوزبانه: دفتر سوم به کسانی که به زبان فارسی مسلط نیستند، اما دوست دارند به عالم عرفان راه یابند، مناسب و خواندنی است.

در بخشی از کتاب مثنوی معنوی دوزبانه - دفتر سوم می‌خوانیم

نیست حاجت شُهْره گَشتن در گَزَند / بَر ضَمیرِ آتشینَت واقِف‌اند

It is not necessary to become celebrated for (doing) harm: they (who possess discernment) are acquainted with thy fiery (hellish) conscience.

نَفْسِ تو هر دَم برآرَد صد شَرار / که «ببینیدم، مَنَم زَ اصْحابِ نار

Thy fleshly soul every moment emits a hundred sparks, saying, “Behold me! I am of the people of the Fire.