کتاب مثنوی معنوی دوزبانه - دفتر چهارم

عالم عرفان برآمده از جان انسان است و این مولانا بود که این جهان را به مرتبه‌ای والا و ممتاز رساند و خود را به پیروزمندترین عارف و شاعر تمام قرون تبدیل کرد. کتاب مثنوی معنوی دوزبانه - دفتر چهارم، از ژرف‌ترین دفترهای مثنوی است که مولانا جلال‌الدین محمد بلخی آن را آفریده و به همت رینولد نیکلسون به زبان انگلیسی ترجمه شده است. این کتاب به انگلیسی‌زبانان کمک می‌کند تا از اندیشه‌های عارفانه و زاهدانه‌ی مولانا بهره‌مند شوند و خود را در چشمه‌‌ی عرفان سیراب کنند.

درباره‌ی کتاب مثنوی معنوی دوزبانه - دفتر چهارم

عرفان و ادبیات عارفانه آرام‌بخش روح هستند؛ زیرا عظمت خلقت و روح انسان را بر ما نمایان می‌کنند و نشان می‌دهند که مشکلات کوچک در برابر عظمت آفرینش چندان بزرگ نیست و اگر بتوانیم خود را جزئی از خالق خود ببینیم، حس تنهایی و سرگشتگی رهایمان می‌کند و می‌توانیم آرامش و شادی را در درون خود جاری سازیم. مولانا که سرآمد عارفان جهان و کاشف دریچه‌های جدیدی از روح انسان به‌سوی هستی است، در شش دفتر مثنوی معنوی، اندیشه‌ها و آرای صوفیانه خود را بازگو کرده است. این اشعار که همگی به زبان فارسی و وام‌گرفته از احادیث و روایات عربی، سروده شده‌اند، برای غیرفارسی‌زبانان قابل‌فهم نیستند و اگر مترجمان و مصحح‌هایی همچون رینولد نیکلسون (Reynold Nicholson) پا به جهان نمی‌گذاشتند، جمع کثیری از مردم دنیا از دانستن آرای صوفیانه‌ی مولانا محروم می‌مانند. کتاب مثنوی معنوی دوزبانه - دفتر چهارم (The Mathnawi of Jalaluddin Rumi - book 4) برای انگلیسی‌زبانان تألیف شده و به ایشان کمک می‌کند تا از ژرف‌ترین و عمیق‌ترین مصادیق عرفانی بهره‌مند شوند.

در تمام دفاتر مثنوی ما با نام افرادی تأثیرگذار مواجه هستیم؛ کسانی همچون: حسام‌الدین چلبی که اگر او در زندگی مولانا حضور نداشت، جلال‌الدین محمد بلخی (Maulana Jalalu-'d-din Muhammad Rumi) هیچ‌گاه به سرودن مثنوی مشغول نمی‌شد و ما از این گنجینه‌ی عارفانه بی‌بهره می‌ماندیم. مولانا نیز به دلیل جایگاه و تغییر شگرفی که او در زندگی مولوی ایجاد کرده، نخستین ابیات از دفتر چهارم مثنوی را به تحسین و گرامی داشت او اختصاص داده. مولانا در آغاز دفتر چهارم سروده است: «ای ضیاءالحق حُسامُ‌الدّین! تُوِی / که گذشت از مَهْ به نورت مَثنوی». رینولد نیکلسون نیز این بیت را بدین شکل ترجمه کرده است: «O Ziyá’u ’l-Haqq (Radiance of God), Husámu’ddín, thou art he through whose light the Mathnawí hath surpassed the moon (in splendour).»

کتاب مثنوی معنوی دوزبانه: دفتر چهارم ۳۸۵۵ بیت دارد و مملو از داستان‌هایی است که به آرایه‌های تلمیح و تضمین آراسته و به انگلیسی ترجمه شده‌اند. این داستان‌ها ماجراهایی درباره‌ی حضرت عیسی (ع)، صوفی، دباغ و... را روایت می‌کنند و دارای معانی اولیه (معنای کلمات) و معانی ثانویه (مفهوم هر بیت) هستند. برای دریافتن معنای ثانویه، باید به دانش عرفانی و فلسفه مسلط باشیم. دریافتن این مفاهیم کار ساده‌ای نیست؛ به همین جهت رینولد نیکلسون در کتاب خود، به معنای اولیه‌ی اشعار بسنده کرده و هر بیت را با ترجمه‌ای روان و ساده برای مخاطبان انگلیسی‌زبان ارائه کرده است.

کتاب مثنوی معنوی دوزبانه - دفتر چهارم با ترجمه‌ی رینولد نیکلسون در انتشارات آرایه منتشر شده است.

کتاب مثنوی معنوی دوزبانه - دفتر چهارم برای چه کسانی مناسب است؟

عارفان بی‌شماری پس از مولانا آمدند و کوشیدند تا دریچه‌ای نو بر جهان عرفان بگشایند؛ اما نتیجه این شد که همچون ستارگانی بی‌فروغ پیرامون خورشید وجود مولانا سوسو زدند و خاموش شدند؛ اما اندیشه‌های مولانا بالید و از مرزها و قرن‌ها بگذشت. کتاب حاضر یکی از آثاری است که آرای صوفیانه مولانا را به زبان انگلیسی به جهانیان تقدیم کرده و به انگلیسی‌زبانان علاقه‌مند به مثنوی و فارسی‌زبانانی که دوست دارند تسلط خود بر زبان را بالا ببرند کمک می‌کند.

در بخشی از کتاب مثنوی معنوی دوزبانه - دفتر چهارم می‌خوانیم

بر همه زَهر و بَر او تِریاق بود / آن عَوان پیوندِ آن مُشتاق بود

He (the policeman) was poison to all (others), but to him (he was) the antidote: the policeman was the means of uniting that longing lover (with the object of his desire).

پس بَدِ مُطْلَق نباشد در جهان / بَد به نِسْبت باشد، این را هم بِدان

Hence there is no absolute evil in the world: evil is relative. Know this (truth) also.