کتاب گریز

تصاویری دقیق و ریزبینانه از فقر، نژادپرستی، زندگی کارگران، زنان و سیاه‌پوستان در کتاب گریز ترسیم شده است. این کتاب که در گروه داستان‌های واقع‌گرای اجتماعی طبقه‌بندی می‌شود، شامل چهار داستان کوتاه از جان اشتاین بک است که در آن‌ها زندگی مردم آمریکا به نمایش در می‌آید.

درباره‌ی کتاب گریز

زندگی مردم آمریکا در دهه‌های آغازین قرن بیستم با رکود بزرگ اقتصادی، مبارزات نژادپرستی و زندگی کارگران مزارع پنبه عجین است. جان اشتاین بک (John Steinbeck) یکی از نویسندگان آمریکایی است که در این دوران زیسته و در آثارش صدای رنج کشیدن مردم فقیر آمریکا را به گوش همگان می‌رساند. کتاب گریز (John Steinbeck's Fiction: The Aesthetics of the Road Taken) یکی از آثار اوست که در آن زندگی‌های کارگری و تلاش برای بقا نمایش داده می‌شود.

کتاب گریز شامل 4 داستان کوتاه می‌شود. این چهار داستان گل‌های داوودی، صبحانه، مجری خودسر قانون و گریز نام دارند که زندگی‌های کارگری را به نمایش می‌گذارند. جان اشتاین بک در داستان گل‌های داوودی داستان نادیده گرفته‌شدن احساسات و علایق یک زن در جامعه‌ای مردسالار را به تصویر می‌کشد. در داستان صبحانه، زندگی کارگران مزارع پنبه در دوران رکود اقتصادی را به نمایش می‌گذارد. در داستان مجری خودسر قانون، اعدام بدون محاکمه‌ی یک سیاه‌پوست به دست مردمی خشمگین و در داستان گریز، فرار پسری را مجسم می‌کند که مرتکب قتل شده است. ترکیبی از امید و ناامیدی، خوش‌بینی و رنج، خشونت و توحش، نژادپرستی و جامعه‌ی مردسالار در نوشته‌های جان اشتاین بک نمود می‌یابد. همچنین وی یکی از نویسندگانی است که تصاویر دقیقی از زنان جامعه‌ی خود ترسیم می‌کند و احساسات و عواطف سرکوب‌شده‌ی ایشان را به‌دقت موشکافی می‌کند.

جان اشتاین بک که نویسنده‌ای واقع‌گرا و ناتورالیست است، در داستان‌های خود عناصر و لوازم زندگی مردم طبقه‌ی متوسط و فرودست جامعه را با جزئیات توصیف می‌کند. سبک نویسنده در مجموعه داستان گریز هم به همین صورت است. توصیفات موبه‌مو و جزئی وی از طبیعت نیز یکی دیگر از ویژگی‌های داستان‌های این کتاب است. توصیف مردی سوار بر اسب، در دشتی پهناور و بی‌انتها و عقابی که بر فراز دشت پرواز می‌کند، تصویری آشنا و پرتکرار در آثار هنری آمریکای پیش از جنگ دوم جهانی است که می‌تواند معرف حال و هوا و فضایی باشد که داستان کتاب گریز در آن اتفاق می‌افتد.

مجموعه داستان کوتاه گریز شاید همانند خوشه‌های خشم یا موش‌ها و آدم‌ها، معروف‌ترین و سرشناس‌ترین کتاب جان اشتاین بک، برنده‌ی جوایز ادبی نشده باشد؛ اما به نوبه‌ی خود برش کوچکی از زندگی مردم آمریکا را در نیمه‌ی اول قرن بیستم ترسیم می‌کند. ضمناً در انتهای کتاب گریز، مترجم سخنانی از جان اشتاین بک را برگزیده و در بخشی جداگانه آورده که برای آشنایی بیشتر خوانندگان با نگاه این نویسنده مفید است. داستان‌های کتاب گریز در مجموعه‌های دیگری از جان اشتاین بک نیز گرد آمده‌اند. این مجموعه با ترجمه‌ی الهام صیفی در انتشارات ارغوان مهر منتشر شده است.

کتاب گریز برای چه کسانی مناسب است؟

تمام کسانی که به مطالعه‌ی آثار جان اشتاین بک علاقه دارند، یا کسانی که تمایل دارند درباره‌ی زندگی مردم آمریکا در نیمه‌ی اول قرن بیستم مطالعه و پژوهش کنند، می‌توانند از کتاب گریز بهره‌مند شوند.

در بخشی از کتاب گریز می‌خوانیم

در وسط جمعیت یک نفر بسته‌ای روزنامه‌ی لوله شده را آتش زد. مایک می‌دید که شعله‌ی آتش چگونه دور پاهای جنازه‌ی عریان آویزان از نارون می‌پیچد و شعله‌ور می‌شود. این‌که جنازه‌ی سیاه‌پوستان پس از مرگ‌شان آبی متمایل به خاکستری می‌شود، برایش عجیب بود. روزنامه‌ی شعله‌ور چهره‌ی مردانی‌که سرشان را بالا گرفته بودند، روشن می‌کرد. آرام و بی‌حرکت بودند و نگاه‌شان را از مرد حلقه‌آویز برنمی‌داشتند.
مایک نمی‌دانست‌که چه کسی قصد سوزاندن جنازه را دارد، اما از کار او دلخور بود. به طرف مردی که در کنارش ایستاده و کمی در تاریکی فرو رفته بود برگشت و گفت: «کارخوبی نمی‌کنند.»
مرد بدون این‌که پاسخ بدهد از آنجا دور شد.
مشعلی‌که با روزنامه درست کرده بودند، خاموش شده و پارک در ظلمات و تاریکی شب فرو رفت. اما بلافاصله بسته‌ی دیگری به آتش کشیده شد و شعله‌ها تا پاهای جنازه‌ی معلق رسید. مایک به طرف مرد دیگری که نظاره‌گر این صحنه بود، برگشت و دوباره تکرار کرد: «کار خوبی نمی‌کنند. او حالا مرده، دیگر نمی‌توانند به او آزاری برسانند.»
مرد دوم صدای خرناس مانندی از خود درآورد؛ اما نگاهش را از کاغذ مشتعل نگرفت. گفت: «کارخوبی می‌کنند. اینکار در هزینه‌های شهر صرفه‌جویی می‌شود. این طوری هیچ وکیل موذی و آب زیرکاهی هم نمی‌تواند در کارمان دخالت کند.»