کتاب تمدن و سرمایه‌داری (سده‌های پانزدهم تا هجدهم میلادی) - جلد اول: سنجش امکان‌های انضمامی در ساختارهای زندگی هر روزه

هدف اصلی کتاب تمدن و سرمایه‌داری (سده‌های پانزدهم تا هجدهم میلادی) - جلد اول این است که تمام جنبه‌های زندگی مادی را در این دوره‌ی زمانی که در عنوان کتاب به آن اشاره شده مشخص کند: کشاورزی، خوراک، پوشاک، مسکن، منابع انرژی، حمل‌ونقل و پول. فرنان برودل نقش هر یک از این عناصر را در فرهنگ، اقتصاد، حکومت، ساختارهای قدرت، تاریخ و... در بلندمدت نشان می‌دهد. او برای رسیدن به چنین هدف بلندپروازانه‌ای،‌ به مدت هفده سال همه‌ی داده‌های مرتبط با زندگی روزمره‌ی مردم را در کتاب‌ها، اسناد، آثار هنری و... جمع‌آوری کرده است.

درباره‌ی کتاب تمدن و سرمایه‌داری (سده‌های پانزدهم تا هجدهم میلادی) - جلد اول

آیا تا به حال به این فکر کرده‌اید که قهوه از کجا آمده است و مردم از چه زمانی شروع به نوشیدن آن کردند؟ یا چرا مردم به برده‌داری روی آوردند؟ یا به چه علتی مد هر ساله تغییر می‌کند و زنان بیشتر به آن اهمیت می‌دهند؟ یا چه زمانی مردم دیگر با دست غذا نخوردند و قاشق و چنگال وارد زندگی روزمره‌ی مردم شد؟ یا ذرت، سیب‌زمینی و شکلات چه اهمیتی در زندگی روزمره‌ی مردم اروپا داشتند؟ و احتمالاً سؤالات بسیار دیگر. چنین پرسش‌هایی به ذهن افراد بسیاری می‌رسد؛ اما تعداد کمی از آن‌ها به دنبال جوابشان می‌گردند. فرنان برودل (Fernand Braudel)، مورخ مشهور فرانسوی، در کتاب تمدن و سرمایه‌داری (سده‌های پانزدهم تا هجدهم میلادی) - جلد اول (Civilization & Capitalism, 15th-18th Century, Vol. I)، پاسخ این سؤالات را می‌یابد و از همه مهم‌تر، تاریخ و اقتصاد سراسر جهان را در سده‌های پانزدهم تا هجدهم میلادی، بررسی می‌کند.

فرنان برودل در سال 1923 و در سن 21 سالگی‌، روی رساله‌ی دکتری خود درباره‌ی سیاست‌های فیلیپ دوم در اسپانیا کار می‌کرد. او برای تأمین مخارج خود مجبور بود در دبیرستان‌های الجزایر و دانشگاه سائوپولو در برزیل تدریس کند. او در سال 1934 داده‌های بسیاری پیدا کرده بود. جمعیت اسپانیا و سرزمین‌های اطراف دریای مدیترانه، محموله‌های کشتی، اسناد ورود و خروج آن‌ها، قیمت کالاها، نقاشی‌ها، آثار ادبی و... . پنج سال بعد، در سال 1939، او بالاخره طرح کلی خود را آماده کرده بود. اما درست در زمانی که می‌خواست نتیجه‌ی کار خود را بر کاغذ بیاورد، فرانسه به اشغال آلمان درآمد و برودل 5 سال از زندگی‌اش را در اردوگاه اسرا گذراند. این مورخ نابغه فقط از روی حافظه و بدون دسترسی به هیچ یادداشتی،‌ کتاب خود را در اسارت می‌نویسد و پس از پایان جنگ، در سال 1949، کتاب «مدیترانه و جهان مدیترانه‌ای در عهد فیلیپ دوم» را به انتشار می‌رساند. با چاپ این کتاب، چشم‌اندازی تازه در تاریخ‌نگاری و بررسی تحولات جهان به وجود آمد. چشم‌اندازی که در کتاب تمدن و سرمایه‌داری، به طور گسترده‌ای به آن پرداخته می‌شود.

جرقه‌ی اولیه‌ی نوشتن مجموعه کتاب تمدن و سرمایه‌داری در سال 1950 زده شد؛ زمانی که لوسین فِبور از فرنان برودل خواست تا در نوشتن یک جلد از مجموعه‌ای در رابطه با تاریخ جهان مشارکت کند. برودل صرفاً وظیفه داشت توسعه‌ی سرمایه‌داری را در تاریخ بررسی کند؛ اما لوسین فبور قبل از تکمیل نگارش این مجموعه درگذشت و برودل مسئولیت هر سه جلد تمدن و سرمایه‌داری را بر عهده گرفت. 17 سال پس از شروع کار، جلد اول منتشر شد و تا سال 1979، تکمیل مجموعه به طول انجامید.

فرنان برودل جلد اول تمدن و سرمایه‌داری را با بحثی درباره‌ی جمعیت جهان در قرن‌های پانزدهم تا هجدهم میلادی شروع می‌کند. از نظر برودل فقط غذا، مسکن، لباس و... نیستند که زندگی روزمره‌ی مردم را نشان می‌دهند. تعداد افرادی که از این منابع استفاده می‌کنند، اهمیت زیادی دارد. او اعداد و آمار مرتبط با ثروتمندان و فقرا، طبقه‌های اجتماعی، سطح بهداشت عمومی، میزان مرگ و میر نوزادان و... را در اولین فصل کتاب ارائه می‌دهد و تحلیل می‌کند. برودل بقیه‌ی بخش‌های کتاب تمدن و سرمایه‌داری (سده‌های پانزدهم تا هجدهم میلادی) - جلد اول را به مقوله‌هایی چون غذای هرروزه، نان و غلات، سایر غذاها و نوشیدنی‌ها، پوشاک و مسکن، منابع نیرو، فناوری، پول و شهرنشینی اختصاص می‌دهد. مهم‌ترین ویژگی آثار برودل، حرکت از جزء به کل است. این نویسنده هر منبعی را برای یافتن کوچک‌ترین داده‌ای از نظر گذرانده است: نقاشی‌ها، آثار ادبی، نقشه‌ها، اسناد، سکه‌ها، عکس‌ها و... . او از خلال این اطلاعات تمام ابعاد زندگی مادی را از قرن‌های پانزدهم تا هجدهم میلادی به تصویر می‌کشد و برخلاف دیگر مورخان اروپایی، به‌خاطر پیشینه‌ی کار در آفریقا و آمریکای جنوبی،‌ به تاریخ کشورهای دیگری چون چین و هند نیز توجه می‌کند.

فرهنگ رجایی، استاد علوم سیاسی و روابط بین‌الملل در دانشگاه کارلتون کانادا، هر سه جلد کتاب تمدن و سرمایه‌داری را با همکاری انتشارات علمی و فرهنگی به زبان فارسی برگردانده است.

درباره‌ی مجموعه‌ی تمدن و سرمایه‌داری

فرنان برودل، یکی از بزرگ‌ترین مورخان قرن بیستم، در سال 1979 سه‌گانه‌ای را منشر کرد که هنوز هم یکی از کتاب‌های مرجع تاریخ اروپا و جهان به حساب می‌آید. جلد اول این کتاب با عنوان «ساختارهای زندگی هرروزه» بر ساختارهای بلندمدت و زندگی مردم تأکید دارد: مردم چگونه غذا می‌خوردند، لباس می‌پوشیدند، چگونه نیازهای خود را رفع می‌کردند و در کجا می‌زیستند. برودل در جلد دوم که «چرخ‌های بازرگانی» نام دارد، به سرمایه‌داری، مبادلات، تجارت، صنایع و تکامل آن‌ها در نقاط مختلف جهان می‌پردازد. جلد سوم کتاب تمدن و سرمایه‌داری با نام «منظری جهانی» نشان می‌دهد که چگونه نظام‌های اقتصادی مختلف در سراسر جهان ساختار یافته‌اند. انتشارات علمی و فرهنگی مجموعه‌ی تمدن و سرمایه‌داری را با ترجمه‌ی فرهنگ رجایی به چاپ رسانده است.

نکوداشت‌های کتاب تمدن و سرمایه‌داری (سده‌های پانزدهم تا هجدهم میلادی) - جلد اول

• ما در دنیای مدرن به دنبال مفهوم جهانی شدن می‌گردیم؛ درحالی‌که فرنان برودل در مطالعات خودش در باب تمدن در قرن پانزدهم تا هجدهم میلادی، «جهانی شدن» را به معنای واقعی کلمه بررسی می‌کند. او توانست همه‌ی تمدن‌ها و نقاط مختلف جهان، از آسیا تا اروپا، را با هم ادغام کند. کتاب تمدن و سرمایه‌داری فوق‌العاده است. (فرانسیسکو بتنکورت، نویسنده‌ی کتاب «نژادپرستی: از جنگ‌های صلیبی تا قرن بیستم»)

• فرنان برودل، مورخ مشهور فرانسوی، در کتاب تمدن و سرمایه‌داری نشان می‌دهد که چگونه می‌توان با مطالعه‌ی نحوه‌ی غذا خوردن و لباس پوشیدن مردم، تاریخ را بهتر درک کرد. او ثابت می‌کند کوچک‌ترین جزئیات در حرکت‌های بزرگ تاریخی اهمیت دارند. (الیزابت گروسمن،‌ مجله‌ی Saturday Review)

• ارزیابی موضوعی مانند زندگی در قرن پانزدهم تا هجدهم میلادی اصلاً ساده نیست؛ اما برودل آن‌ را به درخشان‌ترین روش ممکن تبیین می‌کند. (نیویورک تایمز)

کتاب تمدن و سرمایه‌داری (سده‌های پانزدهم تا هجدهم میلادی) - جلد اول برای چه کسانی مناسب است؟

اگر می‌خواهید بدانید دنیای مدرن چگونه به وجود آمده،‌ خواندن کتاب تمدن و سرمایه‌داری (سده‌های پانزدهم تا هجدهم میلادی) - جلد اول را از دست ندهید. کسانی که به اقتصاد و تاریخ علاقه دارند، مطالعه‌ی این اثر فرنان برودل را لذت‌بخش خواهند یافت.

در بخشی از کتاب تمدن و سرمایه‌داری (سده‌های پانزدهم تا هجدهم میلادی) - جلد اول: سنجش امکان‌های انضمامی در ساختارهای زندگی هر روزه می‌خوانیم

اقتصاد پولی در ژاپن در سده‌ی هفدهم شکوفا شد. با وجود این، گردش سکه‌های طلا، نقره و مسی به ندرت در زندگی توده‌ی مردم تأثیر گذاشت. پول قدیمی - غله‌ی برنج - کماکان استفاده می‌شد. بارهای متعددی از شاه‌ماهی با بارهای متعددی از برنج مبادله می‌شد. اما تغییر در حال ریشه گرفتن بود. روستاییان به‌زودی به اندازه‌ی کافی سکه‌ی مسی داشتند که بتوانند عوارض خود را برای مزارع جدیدی که برنج نکاشته بودند با پول بپردازند (نظام کهنِ اجباریِ نیروی کار بی‌مزد و مزایای شاهانه بر مزارع ادامه داشت). در غربِ ژاپن، حوزه‌ی سلطه‌ی شوگان‌ها، یک سوم همه‌ی روستاییان عوارض خود را با پول می‌پرداختند. برخی دیمُواها (اشراف بزرگ) به زودی پس از این صاحب چنان اندوخته‌ای از طلا و نقره شدند که حقوق سامورایی‌ها (اشرافی که در خدمت داشتند) را با طلا و نقره می‌دادند. این تحول به دلیل دخالت حکومت، طرز برخورد خصومت‌آمیز با این نظام جدید و فلسفه‌ی اخلاق ساموراها که از فکر کردن و به ویژه سخن گفتن درباره‌ی پول ممنوع بودند بسیار کند بود. جهان پولی ژاپن که در مقابل جهان فئودالی روستاها قرار داشت سه لایه داشت: لایه‌ی دولتی، بازرگانی و شهری؛ مواد یک انقلاب. نوسان قیمت‌ها در ژاپن نشانه‌ی انکارناپذیر درجه‌ای از پختگی اقتصادی است؛ به‌ویژه قیمت برنج و تعهدات و عوارض پولی که بر عهده‌ی روستاییان قرار داشت یا به دلیل کاهش قیمت در سال 1695 که شوگان‌ها به امید «افزایش پول» برقرار کردند.

جهان اسلام یک سازمان پولی در اختیار داشت که از اقیانوس اطلس تا هندوستان را در بر می‌گرفت، اما سازمانی قدیمی بود که در درون سنت‌های خودش باقی مانده بود. این تحول به نفع ایران بود که گذرگاهی فعال بود، و امپراتوری عثمانی و استانبول که یک استثنا بود. در تختگاه عظیم [عثمانی] در درازای سده‌ی هجدهم فهرست‌های قیمتْ کالاها را قیمت‌گذاری کرده و به نسبت ارزش آن‌ها عوارض و گمرکی در پول رایج ملی برای آن‌ها برقرار کرده بود.