کتاب زندگی خصوصی مصطفی کمال آتاترک

کتاب زندگی خصوصی مصطفی کمال آتاترک نوشته‌ی ایپک چالشلار است. در این اثر به شرح زندگی یکی از تأثیرگذارترین دولتمردان قرن بیستم و مسائل پیش روی او برای تأسیس دولت نوین ترکیه پرداخته می‌شود. کتاب حاضر منبع خوبی برای شناخت ترکیه‌ی معاصر است.

درباره کتاب زندگی خصوصی مصطفی کمال آتاترک

مصطفی کمال آتاترک (Mustafa Kemal Ataturk) دولتمرد انقلابی و بنیان‌گذار جمهوری ترکیه است. او در کشور ترکیه اصلاحاتی همه‌جانبه به وجود آورد که ترکیه را به کشوری سکولار، صنعتی و مدرن تبدیل کرد. وی به‌جهت دستاوردهای سیاسی و نظامی خود، یکی از بزرگترین رهبران سیاسی قرن بیستم به شمار می‌آید.

کتاب زندگی خصوصی مصطفی کمال آتاترک ترجمه‌ای است از کتاب زندگی خصوصی و مبارزات مصطفی کمال آتاترک (Mustafa Kemal Ataturk Mucadelesi ve Ozel Hayat) نوشته‌ی ایپک چالشلار (Ipek Calıslar)، که در سال 2018 در استانبول به چاپ رسید. چالشلار نویسنده و روزنامه‌نگاری است که پیش از این تک‌نگاری‌هایی درباره‌ی خالده ادیب و لطیفه خانم منتشر کرده بوده است. او در نگارش کتاب حاضر اهتمام تامی در بهره‌گیری از اسناد و مدارک خانوادگی و شخصی آتاترک داشته است.

در این کتاب علاوه بر موضوعاتی در باب زندگی شخصی مصطفی کمال آتاترک شاهد اطلاعاتی راجع به مشکلات، مسائل و موانعی هستیم که او در مسیر تأسیس جمهوری جدید ترکیه و ایجاد اصلاحات نوگرایانه با آن‌ها مواجه بوده است.

برای آشنایی شما با این بزرگ‌مرد تاریخ ترکیه ذکر مختصری از زندگی او ضروری می‌نماید. آتاترک در سال 1881 در تسالونیک واقع در شمال یونان کنونی که در آن دوران جزئی از امپراتوری عثمانی به شمار می‌آمد، متولد شد. پدر او یک کارمند ساده در گمرک بود و می‌توان گفت آتاترک تا دوران جوانی زندگی خود را در محرومیت گذرانده است. اختلافات مذهبی پدر و مادرش بر سرنوشت او تأثیر بسیاری بر جای گذاشت. آتاترک در اوان جوانی وارد مکتبی مذهبی شد اما خیلی زود آن جا را ترک کرده و وارد مدرسه‌ای دولتی شد. پس از اتمام تحصیلات مقدماتی‌اش وارد دانشکد‌ی جنگ و سپس وارد دانشکده‌ی ستاد شد. پس از فارغ‌التحصیلی وارد ارتش عثمانی شد. او به‌همراه گروهی از افسران ترک، پایه‌های اصلاحات در دولت و ارتش را به نفع ملی‌گرایان ترک تثبیت کرد.

سرزمین‌های امپراتوری عثمانی در جنگ جهنی اول به تصرف متفقین درآمد. در آناتولی شورش‌هایی برای جلوگیری از دست‌درازی‌های استعمارگران به وقوع پیوست که نتیجه‌ی آن، تأسیس جمهوری ترکیه به ریاست جمهوری آتاترک بود. از اقدامات او می‌توان به این موارد اشاره کرد: مبارزه در برابر روحانیون، جدا کردن دین از سیاست، قانونی کردن حق رأی زنان، ترویج ملی‌گرایی ترک، منع استفاده از عناوین و القاب ستایشی همچون ملا و افندی و ...

کمال آتاترک در دهمین روز از نوامبر سال 1938 میلادی و در سن 57 سالگی بدرود حیات گفت. آرامگاه او معروف به آنیت کابیر در شهر آنکارا قرار دارد.

کتاب زندگی خصوصی مصطفی کمال آتاترک برای چه کسانی مناسب است؟

مطالعه‌ی این کتاب را به علاقه‌مندان به تاریخ ترکیه توصیه می‌کنیم.

در بخشی از کتاب زندگی خصوصی مصطفی کمال آتاترک می‌خوانیم

لطیفه‌خانم اولین زن ترکی بود که وارد مجلس ملی ترکیه شد. مصطفی‌کمال که قرار بود در مراسم بازگشایی مجلس در اول مارس سخنرانی کند، مطالب خود را به لطیفه‌خانم دیکته می‌کرد. لطیفه‌خانم که در حال یادداشت‌برداری از گفته‌های شوهرش بود، به‌ناگهان ساکت شد و سپس گفت می‌خواهم سخنرانی شما را در مجلس گوش دهم. مصطفی‌کمال درخواست لطیفه‌خانم را مناسب دید و با آن موافقت کرد و به لطیفه‌خانم گفت اگر موافق‌اید یاور محمود شما را به مجلس بیاورد. در آن شب از خوردن مشروبات خبری نبود. از گرامافون به آهنگ‌های غربی گوش می‌دادند و خوش می‌گذراندند. لطیفه‌خانم خاطره‌ای خنده‌دار از استادش در فرانسه تعریف کرد. صدای قهقهۀ آن‌ها از دوردست‌ها شنیده می‌شد.

لطیفه‌خانم روز اول مارس در مجلس بود. هنگام وارد شدن به مجلس تعجب کرد؛ سالن محوطۀ بزرگی بود. در کریدور زنگ‌ها به صدا درآمد. نمایندگان وارد مجلس شدند و در جایگاه‌های خود نشستند. تنوع زیادی در میان نمایندگان به چشم می‌خورد. افراد با پوشش‌های مختلفی آمده بودند؛ با پوشش غربی یا با لباس‌های کُردی و با ریش سفید و کلاه پوستی و همچنین برخی با چکمه‌های مهمیزدار آمده بودند. در میان صندلی‌های چوبی، صندلی‌ای برای لطیفه‌خانم گذاشته بودند که در یک طرفش نمایندۀ رسمی فرانسه و در طرف دیگرش سفیر روسیه با لباس دریایی نشسته بود. بر روی یقۀ سفیر روسیه نشانی فلزی با پرچم قرمز وجود داشت. در میان شرکت‌کنندگان هیئت‌هایی از هندوستان، افغانستان، ایران و مصر نیز آمده بودند. مجلس رأس ساعت 13 آغاز شد.