کتاب دموکراسی یا دموقراضه

سیّد مهدی شجاعی در کتاب دموکراسی یا دموقراضه که به کشمکش‌های میان دولت و ملت در یک کشور خیالی اختصاص دارد، با رویکردی طنزآمیز، عدم بلوغ اجتماعی در جوامع را به باد انتقاد می‌گیرد و درباره‌ی سازوکار سیاست و چگونگی اداره‌ی حکومتی دموکراتیک صحبت می‌کند. درنهایت، مطالعه‌ی این کتاب مخاطب را وادار می‌کند تا درخصوص مهم‌ترین اصول اخلاقی حاکم بر اداره‌ی کشور تأمل کند و اندیشه‌های خود را به چالش بکشد.

درباره‌ی کتاب دموکراسی یا دموقراضه

سیّدمهدی شجاعی (Seyed Mehdi Shojaee) در کتاب دموکراسی یا دموقراضه (Democracy or Demo Crazy)، کشوری خیالی خلق کرده و ماجراهای میان دولت و ملت را طی پانزده فصل به تصویر می‌کشد. پادشاه این کشور که غربستان نام دارد، از مردم می‌خواهد که پس از مرگش با برگزاری یک دوره انتخابات، پادشاه بعدی را از میان پسران او انتخاب کنند.

ممول، پادشاه فعلی، خواهان برقراری دموکراسی در کشور است و به همین خاطر فرمان برگزاری انتخابات را صادر کرده است. او همچنین تأکید کرده که هر پادشاه تنها دو سال برای سلطنت کردن فرصت دارد و بعد از اتمام این دوره لازم است که مجدداً رأی‌گیری انجام شود. پادشاه از دنیا می‌رود و مردی به نام دموقراضه بر تخت پادشاهی می‌نشیند. وقتی که دموقراضه به پادشاهی می‌رسد اوضاع کاملاً دگرگون می‌شود...

دموقراضه پس از رسیدن به سلطنت فرمان می‌دهد که وظیفه‌ی تمامی مردم، حفظ جان او از دست برادرانش است. او در این راستا تلاش می‌کند تا برادرانش را بی‌آبرو جلوه دهد و آن‌ها در نگاه مردم بی‌ارزش کند. اینجاست که او تصمیم می‌گیرد با تربیت گروهی از مردم و اعزام آن‌ها به اقصی نقاط کشور، مردم را درباره‌ی ظلم و ستم‌های برادران خود و رخدادهای هولناک دوره‌های قبل آگاه کند.

بی‌تردید در چنین شرایطی مردم هم با یکدیگر هم‌عقیده نیستند و اختلافات بسیاری وجود دارد. هریک از آن‌ها طرفدار یکی از پسران پادشاه‌اند و از هیچ‌کدام شناخت کامل و درخوری از این شاهزادگان ندارند. به همین خاطر بین مردم تفرقه ایجاد می‌شود و از آن‌جا که پادشاه بیست‌وپنج فرزند پسر دارد، کشور به بیست‌وپنج گروه تجزیه می‌شود.
در این حین دموقراضه اقدامات ویران‌گر خود را در قالب خدمت به مردم پیش می‌برد و با وضع قوانینی غیرعادی، ماهیت دموکراسی را در نگاه خواننده به چالش می‌کشد. اینجاست که نویسنده از خلال داستان، مخاطب را با شماری از کلیدی‌ترین پرسش‌ها مواجه می‌کند و به او فرصت می‌دهد تا برای رسیدن به پاسخی درخور تأمل کند. او همچنین از ضرورت رسیدن به بلوغ اجتماعی برای دستیابی به حکومتی دموکراتیک صحبت می‌کند و تأکید دارد که این ویژگی در بسیاری از جوامع دیده نمی‌شود.

سیّدمهدی شجاعی با استفاده از زبانی آمیخته به طنز، رویدادهای سیاسی و اجتماعی را به باد انتقاد می‌گیرد و بینش نکته‌سنج خود را به خواننده انتقال می‌دهد. نیاز است اشاره کنیم که او اسامی شخصیت‌ها را نیز فکرشده انتخاب کرده. برای مثال، ممول نام خود را از ویژگی‌های شخصیتی‌اش وام گرفته؛ چراکه فردی معمولی است که بر مردمانی معمولی‌تر حکومت می‌کند و تمام اقدامات و فعالیت‌هایش هم عادی‌اند. درنهایت داستان پیش‌رو را می‌توان بهانه‌ای برای اندیشه در باب عدالت و دموکراسی و چگونگی تحقق آن در دنیای امروز تلقی کرد.

کتاب دموکراسی یا دموقراضه توسط کارولین کراسی کری به انگلیسی ترجمه شده است. این کتاب را نشر نیستان اولین‌بار در سال 1387 منتشر کرد.

کتاب دموکراسی یا دموقراضه برای چه کسانی مناسب است؟

به طرفداران رمان‌های اجتماعی سیاسی توصیه می‌شود مطالعه‌ی کتاب دموکراسی یا دموقراضه را از دست ندهند. هرچند که پیشنهادی درخور برای تمامی علاقه‌مندان به ادبیات فارسی و طنزپردازان هم هست.

با سیّدمهدی شجاعی بیشتر آشنا شویم

سیّدمهدی شجاعی، فیلمنامه‌نویس، روزنامه‌نگار و داستان‌نویس ایرانی است که در سال 1339 متولد شده. او با انتخاب گرایش کارگردانی، در رشته‌ی تئاتر مشغول به تحصیل شد، اما بعدها به نویسندگی روی آورد و رشته‌ی ادبیات دراماتیک را برگزید. حرفه‌ی اصلی او، داستان‌نویسی در هر دو حوزه‌ی بزرگسال و کودک و نوجوان است. بااین‌حال به فعالیت‌های دیگری هم اشتغال دارد که در این میان می‌توان به داوری جشنواره‌ی فیلم فجر، جشنواره‌ی تئاتر فجر، جشنواره‌ی بین‌المللی فیلم کودک و نوجوان، سردبیری ماهنامه‌ی صحیفه، سردبیری مجله‌ی رشد جوان و مدیریت انتشارات برگ اشاره کرد. سیّدمهدی شجاعی همچنین در سال 1376 با هدف نشر برجسته‌ترین آثار داستانی، شعر و نمایش‌نامه، انتشارات نیستان را بنیان گذاشت. کتاب‌های «از دیار حبیب» و «کشتی پهلوگرفته»، شماری از بهترین آثار این نویسنده‌اند.

در بخشی از کتاب دموکراسی یا دموقراضه می‌خوانیم

مردم در روزهای اوّل پادشاهی دموی آخر یا به تعبیر خاندان سلطنت؛ دِموکافیه یا به تعبیر خودشان؛ دموقراضه، بسیار شادمان و امیدوار بودند. و برای اولین‌بار، طعم فتح و پیروزی را تجربه می‌کردند و از این که توانسته بودند از بیست و چهار برادر دیگر انتقام بگیرند و آنها را سر جای خود بنشانند احساس غرور و شادکامی داشتند. امّا این احساس شادی و آرامش، حتی یک هفته هم دوام نیاورد. از ماجراهایی که در همان هفته اوّل اتفاق افتاد، بوی خوشی به مشام نمی‌رسید.

ماجراهایی که تماماً متکی به تصمیمات دموکافیه بود و تصمیماتی که مشخصاً نشأت گرفته از روحیات خاص و ناشناخته او. هیچ‌کدام از کسانی که به ‌دموی آخر رأی داده بودند، تصور هم نمی‌توانستند بکنند که دموقراضه ممکن است فقط افراد مشابه خود را به رسمیت بشناسد و سرنوشت مملکت را به دست آنان بسپارد. دو ‌ سه روز اوّل، به رفت و آمد و عرض تبریک و جشن و پای‌کوبی و شادمانی مردم گذشت امّا از روز سوّم و چهارم پادشاه شروع کرد به دعوت از همه کسانی که به نحوی با او شباهت داشتند.

نابینایان، کوتاه‌قدّان، عقب‌افتادگان، بیماران روانی، دارندگان نقص عضو، به هر شکل و هر میزان و... مردم ابتدا گمان کردند که قصد دموقراضه از دعوت این اقشار، برطرف کردن مشکلات آن‌ها و رسیدگی خاص و ویژه به ایشان است. امّا پس از اولین و دومین و دهمین و بیستمین حکم پادشاه متوجه شدند که فاجعه‌ای وحشتناک و باور‌نکردنی در حال وقوع است.