کتاب صوتی رباعی‌های خیام

کتاب صوتی رباعی‌های خیام مجموعه‌ای از سروده‌های درخشانِ حکیم، فیلسوف و ریاضی‌دان بلندآوازه‌ی ایرانی، عمر خیام نیشابوری است. تعداد این رباعی‌ها البته پرشمار نیست، اما غنای آنها چنان مسحورکننده و کم‌نظیر است که صاحب‌نظران را مجاب کرده تا خیامِ شاعر را به لحاظ ارج و عظمت، همپایه‌ی خیامِ دانشمند بدانند. گفتنی‌ست که راوی اثر حاضر بازیگر فقید کشورمان، مرحوم سعید کنگرانی بوده است.

درباره کتاب صوتی رباعی‌های خیام:

بزرگ‌ترین سوال درباره‌ی شعرِ عمر خیام (Omar Khayyam)، احتمالاً این است: چگونه در سرزمینی که مهد بزرگ‌ترین شعرای جهان بوده است، شاعری توانسته با تعداد انگشت‌شماری رباعی، نام خویش را به عنوان یکی از بزرگ‌ترین ادبا جاودانه سازد؟ راستی که جادوی خیامِ شاعر چیست و در کجاست؟

برای پاسخ به پرسش مطرح‌شده بسیار تحقیقات انجام گرفته و صدالبته انجام خواهد گرفت. با این حال، در نهایت بهترین کار این است که هر فارسی زبانی، خود به تنهایی در رباعیات خیام غرق شود و پاسخِ شخصی خویش به این سوال را بجوید. شعر خیام برخوردار از ویژگی‌های خاصی است که تفسیر و برداشت از آن را در نظر هر مخاطبی، متفاوت از دیگری می‌سازد؛ این امر بیشتر از همه ناشی از مضامین پربسامد در رباعیات خیام است؛ مضامینی چون مرگ و فناپذیری، پرسش از معنای آفرینش، لزوم لذت‌جویی و زندگی کردن در لحظه و ... که همگی اگرچه موضوعاتی جهان‌شمول و مربوط به تمام افراد بشرند، با این حال در ذهن و زندگی هر فرد به شیوه‌ای خاص و متفاوت مطرح می‌شوند.

به همین خاطر است که برخی رباعیات خیام را نومیدانه می‌دانند، و برخی دیگر سرشار از شور و اشتیاق به زندگی؛ بعضی خیام را مومنی با ذهنی پرسشگر می‌پندارند، و بعضی دیگر، رندی که ابایی از کفر گفتن نیز نداشته است. شما نیز این فرصت را دارید تا در کتاب صوتی رباعی‌های خیام که با صدای مرحوم سعید کنگرانی قرائت گشته، به اشعار این مرد بزرگ و همچنان ناشناخته، این یگانه فیلسوف/شاعرِ تاریخ ادب پارسی گوش بسپارید و تصویری خاص خود از وی در ذهن بسازید.

کتاب صوتی رباعی‌های خیام مناسب چه کسانی است؟

تمام دوست‌داران ادبیات کلاسیک فارسی می‌توانند مخاطب این کتاب صوتی باشند.

با عمر خیام نیشابوری بیشتر آشنا شویم:

این حکیم بزرگ به سال 439 هجری در نیشابور دیده به جهان گشود. خیام نابغه‌ای بود که در عرصه‌های علمی و فکری مختلفی فعالیت کرد و رساله نوشت. او ریاضیدان، شاعر، فیلسوف، و منجم بود؛ دستاورد بزرگش در هندسه‌ی اقلیدسی (حل معادلات درجه سوم) و همچنین تنظیم یکی از دقیق‌ترین تقویم‌ها (تقویم جلالی)، نام او را به عنوان عالمی بزرگ در سرتاسر جهان مشهور گردانیده است.

درباره‌ی اشعار خیام همواره اختلاف‌نظرها و دشواری‌های فراوانی وجود داشته است. اما واقعیت این است که عمده‌ی رباعیاتی که به نام خیام به ما رسیده، در حقیقت متعلق به شاعرانی غیر از او بوده‌اند. با این حال مصححان و ادیبان برجسته‌ای چون محمدعلی فروغی و صادق هدایت، تعداد قابل توجهی از رباعی‌هایی را که می‌توان با اطمینانی نسبی از خیام دانست، تشخیص داده و در آثار تحقیقی خود معرفی نموده‌اند.

رباعیات خیام عمدتا مضمونی فلسفی داشته و زبان آن‌ها ساده و خالی از تکلف است. لازم به ذکر است که ترجمه‌ی انگلیسی اشعار او که سال‌ها پیش توسط فیتزجرالد صورت گرفته، نقش به‌سزایی در شناخت بیشتر زندگی این شاعر بزرگ در غرب داشت.

سعید کنگرانی که بود؟

او از بازیگران مطرح عرصه‌ی سینما و تلویزیون ایران بود. نخستین نقش‌آفرینی جدی‌اش، پیش از انقلاب در فیلم رضا موتوری صورت گرفت. پس از آن همکاری‌هایی ماندگار با سینماگران موج نو سینمای ایران، از جمله داریوش مهرجویی (در فیلم دایره مینا) داشت. به یادماندنی‌ترین بازی‌اش اما به گمان بیشتر مخاطبین، در مجموعه تلویزیونی دایی جان ناپلئون صورت گرفته است.

به طور کلی باید گفت که کنگرانی فیگوری در سینمای ایران بود. او از آن دسته بازیگرانی بود که همواره بخشی از شخصیت خود را در کالبد نقشی که ایفا می‌کنند، می‌دمند. از دیگر آثار سینمایی او می‌توان به عناوین پیش رو اشاره کرد: «فصل خون، سرایدار، در امتداد شب، پرواز در قفس.»

در بخشی از کتاب صوتی رباعی‌های خیام می‌شنویم:

ماییم و می و مطرب و این کنج خراب - جان و دل و جام و جامه پر درد شراب
فارغ ز امید رحمت و بیم عذاب - آزاد ز خاک و باد و از آتش و آب

نیکی و بدی که در نهاد بشر است - شادی و غمی که در قضا و قدر است
با چرخ مکن حواله کاندر ره عقل - چرخ از تو هزار بار بیچاره‌تر است

ای بس که نباشیم و جهان خواهد بود - نی نام ز ما و نی‌ نشان خواهد بود
زین پیش نبودیم و نبد هیچ خلل - زین پس چو نباشیم همان خواهد بود