کتاب صوتی شیفتگان مرگ

سوتلانا آلکسیویچ برنده جایزه نوبل ادبیات، پس از فروپاشی شوروی سابق به سراغ طرفداران حکومت سوسیالیستی رفته که قبل یا حین اعلام خبر فروپاشی خودکشی کرده‌اند. او این روایت‌ها را در کتاب صوتی شیفتگان مرگ جمع‌آوری کرده است.

درباره کتاب صوتی شیفتگان مرگ:

پس از فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی سوسیالیستی در سال 1991، سوتلانا آلکسیویچ سال‌ها در مناطق مختلف شوروی سابق سفر کرد تا بتواند افرادی را پیدا کند که از کمونیست‌های قدیمی بودند و به خاطر از بین رفتن آرمان‌ها و عقایدشان چیزی جز مرگ نمی‌خواستند و یا آدم‌های عادی که به خاطر فشارهای سخت روانی از سوی حکومت دست به خودکشی زدند. درواقع کتاب شیفتگان مرگ (Enchanted with Death) 22 خودکشی را در قالب روایت‌های داستانی و تکان دهنده به تصویر می‌کشد.

بعضی از روایت‌های کتاب شیفتگان مرگ از زبان خود افرادی بیان شده که خودکشی نافرجامی داشتند و بقیه بخش‌ها نیز از زبان بستگان کسانی که نجات پیدا نکرده‌اند.

آلکسیویچ در این اثر برجسته و تاثیرگذار به خوبی توانسته تاثیرات مخرب حکومت دیکتاتوری شوروی را بر روح و روان مردمش نشان دهد و به ریشه‌یابی این موضوع بپردازد.

کتاب شیفتگان مرگ در سال 1993 در روسیه منتشر شد؛ آن هم زمانی که هنوز بسیاری از مردم می‌ترسیدند تا درباره بسیاری از مسائل صحبت کنند. به همین خاطر پنج داستان این اثر در کتاب «زمان دست دوم» منتشر شده و بعدها که ترس از نظام‌های کمونیستی از بین رفته است، مصاحبه شوندگان به تکمیل خاطرات خود روی آوردند و حاضر به مصاحبه‌ای دوباره شدند. پس از آن بود که تمامی روایت‌ها در کتاب شیفتگان مرگ منتشر شد.

کتاب صوتی شیفتگان مرگ به چه کسانی پیشنهاد می‌شود؟

اگر به تاریخ شوروی سابق و نظام‌های کمونیستی علاقه‌مند هستید، این کتاب برای شما مناسب است.

سوتلانا آلکسیویچ را بیشتر بشناسیم:

روزنامه نگار، مقاله‌نویس و مورخ شفاهی بلاروسی سوتلانا الکساندرا آلکسیویچ (Svetlana Alexievich) که به زبان روسی می‌نویسد، موفق شد جایزه نوبل ادبیات را در سال 2015 دریافت کند. آکادمی سوئد نیز او را به خاطر روایات چندصدایی که مظهر رنج و شجاعت در روزگار معاصر است، شایسته نوبل دانست. همچنین آلکسیویچ اولین نویسنده‌ای از کشور بلاروس به شمار ‌می‌رود که این جایزه را دریافت کرده است.

آلکسیویچ در سال 1948 در ایوانو فرانکیفسک، اوکراین متولد شد و بیشتر عمر خود را در اتحاد جماهیر شوروی و بلاروس امروزی گذراند و مدت طولانی در اروپای غربی تبعید بود. او با شروع کار روزنامه‌نگاری، ژانر داستان‌نویسی خود را توسعه داد و لحظات خاص تاریخی را مبتنی بر گفته‌ها و مشاهدات شاهدان توصیف و روایت کرد. در این روند، او تاریخچه‌ شفاهی چندین واقعه دراماتیک در تاریخ اتحاد جماهیر شوروی را نوشت که عبارتند از: جنگ جهانی دوم، جنگ افغانستان، سقوط اتحاد جماهیر شوروی و فاجعه چرنوبیل.

از جمله کارهای او می‌توان به «آخرین شاهدان (1985)، پسران زینکی (1990)، صداهایی از چرنوبیل (1997) و زمان دست دوم (2013)» اشاره کرد.

کتاب‌های آلکسیویچ از طریق کلاژ و چسباندن مصاحبه‌های دقیق شاهدان وقایع، تاریخ شوروی و مردم آن را ترسیم می‌کند. به گفته دیمیتری بیکوف نویسنده و منتقد روسی، کتاب‌های این نویسنده مدیون ایده‌های نویسنده بلاروسی آلس آداموویچ است، چرا که او احساس می‌کرد بهترین راه برای توصیف وحشت قرن بیستم با نوشتن داستان رقم نمی‌خورد، بلکه ثبت شهادت شاهدان بهترین روش است.

کتاب‌های او پس از سال 1993 توسط انتشارات دولتی بلاروس منتشر نشده، در حالی که ناشران خصوصی در بلاروس فقط دو کتاب او یعنی صداهایی از چرنوبیل و زمان دست دوم را منتشر کرده‌اند. در نتیجه سایر نقاط جهان او را بیشتر از بلاروس می‌شناسند.

او خود را یک روزنامه‌نگار نمی‌داند بلکه به قول خودش ژانر انتخاب شده‌ی او ادبیات مستند است؛ یعنی ارائه هنری از اتفاقات واقعی با چاشنی تعبیرهای شاعرانه.

در بخشی از کتاب صوتی شیفتگان مرگ می‌شنویم:

الگاوی، نقشه‌کش، 24 ساله

زانو زده بودم؛ دعا می‌کردم و می‌گفتم: «خدایا من الان می‌تونم. ای کاش الان جون من رو بگیری. » با وجود اینکه صبح شده بود و روز داشت شروع می‌شد و باوجود اینکه خوانندگی و نقاشی بلدم ولی باز هم می‌خواستم بمیرم. مرگ برای من رهایی و آزادی‌ست.

من اهل آبخازیا هستم و آنجا زندگی می‌کردم. دختری روس‌ام و از جنگ آمدم. متوجه حرف من می‌شوید؟ من از جنگ آمدم. چقدر دوست داشتم دختری مهربان و فوق العاده باشم. الان فقط به مرگ می‌اندیشم. فراموش کرده‌ام که باید مراقب افکارم باشم زیرا افکار آدمی تبدیل به ماده شده و شکل به خود می‌گیرند که با چشم دیده نمی‌شوند.

ناخن‌هایم را تا آخر کوتاه کرده بودم و دست و پا می‌زدم. خودم را به در و دیوار می‌کوبیدم. در آخرین لحظه پشیمان شدم؛ می‌خواستم زنده بمانم. طناب از دست و پا زدن‌های من پاره شد؛ همچون بیهوشی بود همچون خوابی بزرگ.