کتاب اندیشه دینی معاصر؛ رویکردها و چالشها - دفتر دوم، پژوهشکدهای را مورد بررسی قرار میدهد که هدف اصلی آن گسترش مفاهیم و آموزههای دینی متناسب با مقتضیات عصر جدید است.
گروهی از دانش آموختگان که از تحصیلات عالی و رتبههای دانشگاهی برخوردارند در اتفاقات و ارتباطات سیاسی و اجتماعی ایران بعد از انقلاب اسلامی یکدیگر را پیدا کردند. آنها پس از اینکه با مسائل گوناگون و تعارضاتی میان دین، علوم تجربی، سیاست، حقوق بشر و... مواجه شدند، در راستای پیشرفت اندیشهورزی در دین و بازسازی تفکرات دینی و نیز هماهنگسازی آن با نیازهای جدید، در میان تحجر و دینگریزی، نو اندیشی دینی را انتخاب کردند.
این گروه فرهیخته جهت جلوگیری از کارهای فکری نامنجسم و بدون برنامه به این نتیجه رسیدند که برنامه علمی و فرهنگی خود را به صورت گروهی انجام دهند، به همین دلیل آنان پژوهشکده اندیشه دینی معاصر را تأسیس نمودند. این پژوهشکده به هیچ ارگان رسمی و غیر رسمی وابسته نیست و هدف اصلی آن پیشرفت فهم و آموزههای دینی در پرتو تحولات گسترده در همه بخشهای زندگی است.
پژوهشکده به مرجعیت منابع و آموزههای دینی بسیار اهمیت میدهد و به دنبال آن است تا مفاهیم دینی را متناسب با مقتضیات عصر جدید به گونهای ارائه دهد تا هم منطقی بوده و هم با چارچوب سنتهای دینی همخوانی داشته باشد. نو اندیشی دینی با توجه به ظرفیت بالا و فعال سنت اسلامی - ایرانی در صدد آن است تا به ارائهی الگوهایی مناسب با نیازهای این زادوبوم در عرصههای گوناگون علمی بپردازد.
نواندیشی دینی برای مشارکت و مبادله فکری و فرهنگی در سطح منطقهای، ملی و بینالمللی از اهمیت بالایی برخوردار بوده و میخواهد با دیگر مراکز علمی و فرهنگی داخلی و خارجی ارتباط برقرار کند. در حال حاضر، در راستای اهداف ذکر شده، سه پژوهشکده علمی "مبانی اندیشه دینی"، "اسلام و حقوق بشر" و "دین و دولت" به مطالعه و تحقیق مشغول هستند.
در بخشی از کتاب اندیشه دینی معاصر؛ رویکردها و چالشها - دفتر دوم میخوانیم:
قرآن، اصلیترین و معتبرترین منبع شناخت دین است و باید و از هرگونه به حاشیه راندن آن پرهیز گردد. آری، قرآن در شرح و بسط حقایق خود نیاز به «سنت» دارد و سنت نیز در مقام «ثبوت» تکیه بر عصمت دارد که تحقق و ظهور آن تنها در پیامبر (ص) و «عترت» ایشان است و قرآن و سنت همانگونه که در سخن متواتر پیامبر اکرم (ص) آمده است، جداییناپذیرند و شعار «حسبنا کتاب الله» جایی ندارد؛ اما در مقام «اثبات» و تا آن جا که به «اصل صدور» و اعتبار سنت موجود برمیگردد، ملاک درستی و معیار کلی فهم سنت، قرآن کریم است. از این رو است که در روایات ما بر محوریت و معیار بودن قرآن در اعتبار سنت موجود و منقول، تأکید رفته است و این مقتضای «مبیِّن» و «مبیَّن» بودن قرآن و «بینات» بودن آیات آن است.
بنابراین قرآن کریم نه تنها خود موضوعی گسترده و پایانناپذیر برای اندیشه و «تدبر» است، بلکه پس از عقل، ملاک اصلی درست اندیشیدن و درست شناختن حقایق دینی، هم به عنوان یک منبع مستقیم و هم به عنوان معیاری برای سنجیدن و ارزشگذاری سنت موجود است. اگر اصولیان بیشتر بر این عقیدهاند که خبر واحد نمیتواند «ناسخ» قرآن باشد و حتی ادعای اجماع بر این نظر شده است و یا در تخصیص عمومات قرآن با خبر واحد تردید دارند، ناشی از همین حقیقت است.
بله






















