کتاب روانشناسی و معمای هویت نوجوانان به قلم علی حیدری، مفاهیم موجود درباره نوجوانی و ابعاد گوناگون هویت نوجوانان را شرح داده و سپس نیازهای بنیادین آنها را مورد بررسی قرار میهد.
محققان به نقش خانواده در سلامت روانی و رفتاری کودکان و نوجوانان اهمیت ویژهای دادهاند، در مرور متون مربوط به نقش خانواده چهار زمینه خانوادگی یعنی از هم گسیختگی خانوادگی، تعارض خانوادگی، غفلت خانوادگی و انحرافات خانوادگی اهمیت زیادی دارند.
به دلیل اینکه نوجوانان در دوره نوجوانی تغییرات عمده جسمانی، روانشناختی و اجتماعی را تجربه میکنند، بعضی از روانشناسان معمولاً نوجوانی را دورهای بحرانی برای رشد خود و هویتیابی میدانند.
علی حیدری در کتاب روانشناسی و معمای هویت نوجوانان (psychology and the identity of adolescents) نشان میدهد یکی از مهمترین و اساسیترین ویژگیهای انسان که موجب تمایز او در رشد بهنجار از دیگران گردیده است، خلاقیت میباشد. اندیشهی خلاق، قابلیتی است که تجلی و آفرینش توانمندیها و استعدادها را برای انسان ممکن میسازد، و به انسان کمک میکند مسائلش را حل کند و در مسیر کمال پیش برود، ولی میزان بروز آن بستگی به زمینهی بروز، که تعلیم و تربیت اعم از رسمی و غیر رسمی نقش بسیار مهمی در این زمینه ایفا میکند، دارد. از این رو محیط خانوادگی و شیوهی فرزندپروری والدین به عنوان عوامل موثر در تربیت کودکان خلاق مورد توجه قرار گرفته است.
یکی از مباحث مهم دوره نوجوانی "هویت یک نوجوان" است. جستجوی هویت، پیش نیاز رشد بهینه شخصی در طول زندگی است. گرچه بذرهای تشکیل هویت قبلا کاشته شدهاند افراد تا نوجوانی مجذوب این تکلیف نمیشوند. بر همین اساس اریکسون شکلگیری هویت را یکی از تکالیف اساسی و مهم خاص دوره نوجوانی میداند؛ محققان بسیاری سعی بر آن داشتند تا به بررسی دقیق این سازه مهم بپردازند.
در بخشی از کتاب روانشناسی و معمای هویت نوجوانان میخوانیم:
نوجوان نیازمند آن است که شخصیت یک پارچهاش را در رابطه با تغییرات مختلفی که در او اتفاق افتاده، و در رابطه با تفاوتهایی که با دوران کودکی پیدا کرده، و در ارتباط با دنیای بزرگسالان بنا سازد تا مجموعه تفکرات، هیجانات، و رفتار او با دیگران سازگار گردد.
نوجوان در فرایند تلاش برای یافتن «خود حقیقی»، ممکن است خودهای متعددی را تجربه کند؛ یعنی در موقعیتهای مختلف، خودهای متفاوتی برای نوجوان وجود داشته باشد لذا رفتارهای او ممکن است با هم متضاد باشند؛ مانند: همکاری مخالفت و دوستانه غیر دوستانه؛ پیآمد این وضع ممکن است این باشد که نوجوان به طور دایم این سوال را از خود بپرسد که من واقعا کدام یک از این خودها هستم.
گاهی نیز ممکن است از «خود کاذب» استفاده کند، یعنی به گونهای رفتار کند که همانگونه احساس یا فکر نمیکند. در رابطه با تعریف خود و شکلگیری هویت در نوجوانان، والدین و گروه همسالان بیش از عوامل اجتماعی دیگر نقش ایفا میکنند. والدینی که در عین اقتدار و برقراری محدودیتها برای نوجوانان، با آنها ارتباط برقرار میکنند، در ایجاد عزت نفس و تعریف خود و شکلگیری هویت در نوجوانان موفقترند.
فراهانی و همکاران، (1382) گروه همسالان و دوستان نیز به عنوان منبع اطلاعات مهمی در تعریف خود و شکلگیری هویت به شمار میروند، زیرا آنها نیز در جستجوی تعریف خود و هویت برای خود میباشند بنابراین انتخاب دوست از تصمیمگیریهای مهم دورهی نوجوانی بشمار میرود، گروههای همسالان فشارهای گروهی خاصی را در جهت مثبت یا منفی بر نوجوانان تحمیل میکنند.
بله























