کتاب فلوئوریت: از اکتشاف تا صنعت

کتاب فلوئوریت: از اکتشاف تا صنعت به قلم عارف شیرازی، عادل شیرازی و هاتف اربابی، مرجعی برای شناخت کانی فلوئوریت از مرحله اکتشاف تا فرآوری است. می‌توان گفت که این کتاب تنها مرجع در مورد این کانی به زبان فارسی است که گامی ارزشمند در حیطه‌ی زمین‌شناسی و معدن کشور به شمار می‌آید.

فلوئوریت (Fluorite) یک کانی است که از ترکیب کلسیم و فلورید یا فلوئورید کلسیم به وجود می‌آید. شکل کریستالی آن معمولاً مکعبی و یا هشت ‌وجهی است. این کانی جلای شیشه‌ای ضعیفی دارد، به همین خاطر استفاده از آن در جواهرسازی کاربرد کمی دارد. بعد از کوارتز، فلوئوریت یکی از اصلی‌ترین سنگ‌های معدنی در دنیا، میان مجموعه‌داران سنگ‌های قیمتی محسوب می‌شود.

در بخشی از کتاب فلوئوریت: از اکتشاف تا صنعت می‌خوانیم:

تغلیظ فلوئوریت نیز مانند سایر عملیات معدن‌کاری و فرآوری، مسائل زیست‌محیطی خاص خود را به دنبال دارد. بدیهی است که در نظر گرفتن مسائل مربوط و تلاش در جهت رفع آن‌ها و رعایت استانداردهای جهانی، سرمایه‌گذاری بیش‌تر را طالب می‌کند که طبیعتاً قیمت‌ نهایی محصول را بالاتر می‌برد.

آب خروجی از تونل‌ها و سینه‌کارهای معادن فلوئوریت، اسیدی نیست و در صورت اختلاط با آب‌های سطحی و زیرزمینی، مسائل زیست‌محیطی ایجاد نمی‌کند. هم‌چنین این آب‌ها گل‌آلودگی چندانی ندارد و در صورت شدید بودن مقدار آلودگی، با رسوب دادن طبیعی ذرات معلق و یا تصفیه، به طریقه‌ی مصنوعی می‌توان این آب‌ها را وارد شبکه‌ی آب‌ریز رودخانه‌ها نمود.

مشکل اساسی در مورد پساب‌هایی است که علی‌رغم تصفیه، هم‌چنان امکان باقی ماندن مواد شیمیایی خطرناک برای محیط زیست در آن‌ها وجود دارد. این مواد به دلیل حلالیت نسبی فلوئوریت، در آب حضور پیدا می‌کنند که مقدار مجاز آن بسیار پایین است. هم‌چنین گرد و غبار ناشی از خردایش و خشک کردن و جابه‌جایی، علاوه بر ایجاد مشکلات زیست‌محیطی، باعث اتلاف مقداری از محصول نیز می‌شود. حلالیت فلوئوریت در آب در حدود 16 ppm و حلالیت یون فلوئورید در حدود 8 ppm است؛ اما مقدار مجاز یون فلوئورید در آب بنا بر استانداردهای موجود در بعضی مناطق دنیا، در حدود 1 ppm است؛ لذا ضروری است که آب باطله‌ی کارخانه، تصفیه شود.