کتاب اهمیت کیتوسان و مشتقات آن در شیمی دارویی نوشتهی هانیه رمضانخانی، به مطالعهی کربوهیدارتها، کیتوسان و مشتقات آن و نیز کلیات روش کار با کربوهیدارتها، پروتئینها، اسیدهای نوکلئیک و لیپیدها که چهار گروه اصلی مولکولهای زیستی را تشکیل میدهند، میپردازد.
بعضی از کربوهیدراتها (قند و نشاسته) به عنوان یک رژیم غذایی عمده شناخته شدهاند و اکسیداسیون کربوهیدراتها مسیر اصلی انرژی در بیشتر سلولهای غیر فتوسنتتیک است. پلیمرهای نامحلول کربوهیدرات به عنوان عناصر ساختمانی و حفاظتی در دیواره سلولی باکتریها و گیاهان و بافتهای همبند حیوانات نقش دارند. کیتوسان و مشتقات آن از اهمیت ویژهای در صنعت داروسازی، لوازم بهداشتی، تصفیهی آب، مهندسی بافت و سایر زمینهها برخوردارند.
کیتوسان نقش مهمی در تهیه انواع ساختارهای دارویی ایفا میکند و همچنین از مشتقات فنول و مشتقات آن، هتروسیکل به عنوان عوامل بالقوه ضد عفونی کننده، بیحس کننده موضعی، ضد درد، آنتی اکسیدان، ضد باکتری و ضد قارچ به طور ویژه استفاده میشوند. در نتیجه میتوان از تلفیق انواع مختلفی از این ترکیبات با کیتوسان، ترکیبات جدیدی را سنتز نمود که علاوه بر دارا بودن خواص درمانی بیشتر، عوارض جانبی کمتری داشته باشند.
از این رو در کتاب اهمیت کیتوسان و مشتقات آن در شیمی دارویی، سعی شده کیتوسان را که دارای خواص بیولوژیکی به سزایی است از پوست میگو استخراج کرده و با تلفیق آن با کربوکسیلیک اسیدهای سنتز شده از مشتقات فنول وان – هتروسیکلها، ترکیبات جدیدی با فعالیت بیولوژیکی بالقوه ارائه شود.
در بخشی از کتاب اهمیت کیتوسان و مشتقات آن در شیمی دارویی میخوانیم:
حلالیت پایین کیتین، مهمترین عامل محدود کننده مصرف این بیوپلیمر محسوب میشود. علیرغم این محدودیت، تا کنون کاربردهای زیادی از کیتین و مشتقاتش گزارش شده است. الیاف ساخته شده از کیتین و کیتوسان برای تهیه نخهای بخیه قابل جذب و همچنین تهیه پارچههایی جهت بهبود زخم بسیار موثر هستند. کیتین و کیتوسان به دلیل خواص شیمیایی و فیزیکی بسیار مناسب و همچنین خواص زیستی منحصر به فرد در صنعت و پزشکی جایگاه بسیار خوبی نسبت به دیگر پلی ساکاریدها پیدا کرده اند، کیتوسان به دلیل ماهیت پلی کاتیونی میتواند به عنوان عامل لخته کننده عمل کند و همچنین میتواند به عنوان یک کیلیت کننده، یونهای فلزات سنگین را به دام بیندازد. ولتروسکی و همکارانش توانستند با استفاده از مشتقات کیتوسان در یک محیط اسیدی رقیق یونهای فلزی را از فاضلاب خارج کنند. حتی نسل جدیدی از غشاهای کیتین و کیتوسان ساخته شدهاند که کاربرد زیادی در دستگاههای دیالیز، همودیالیز، اسمز و اسمز معکوس دارند و برای خالص کردن آب استفاده میشوند، معمولا اسیدهای آلی به عنوان یک حلال مناسب در مواد آرایشی و بهداشتی به کار میروند.
کیتوسان میتواند به راحتی در محیطهای خنثی و اسیدی به صورت ژل درآید. ولی برخلاف اکثر هیدروژلهایی که خاصیت آنیونی دارند، کیتوسان خاصیت کاتیونی دارد. همین ویژگی سبب میشود که به عنوان یک محافظ پوست و مو به کار گرفته شود. کیتین و کیتوسان در شامپوها، رنگ موها، امولسیونها، افشانهها و تقویتکنندههای مو استفاده میشوند، کیتین و کیتوسان باعث خنکی و طراوت هوای دم شده و از رشد باکتریها و فساد دندانها جلوگیری میکنند و همین خاصیت موجب شده است که در خمیر دندانها، دهان شویهها و آدامسها به کار روند. کیتوسان به عنوان یک ماده پر کننده دندان به کار میرود که میتواند قارچهای روی سطح دندان را از بین ببرد. همچنین کیتوسان کاربرد وسیعی در چشم پزشکی برای تهیه لنزهای تماسی دارد، کیتوسان به عنوان یک افزودنی و همچنین به عنوان یکی از اجزای سازنده مواد بسته بندی، نه تنها در جلوگیری از رشد میکروارگانیسمها در غذا بلکه در بهبود کیفیت آن نیز موثر است. به دلیل ویژگیهایی چون خواص ضد میکروبی و آنتی اکسیدانی و نیز جلوگیری از تغییر طعم و مزه و افزایش ماندگاری، از کیتوسان به عنوان یک افزودنی در فرآوردههای گوشتی و لبنی استفاده میشود.
بله
















