کتاب شبکه اجتماعی در دانشگاه‌های آفریقا

کتاب شبکه اجتماعی در دانشگاه‌های آفریقا نوشته‌ی زانلی هادب، یومی اولابی و الیزابت ملامبو، استفاده از سایت‌های شبکه‌های اجتماعی را در بین دانشجویان مقطع کارشناسی دانشگاه فدرال کشاورزی آبوکوتا در کشور نیجریه و دانشگاه زیمباوه در شهر حراره بررسی می‌کند.

پذیرش و استفاده از سایت‌های شبکه‌های اجتماعی توسط دانشجویان کارشناسی، از این جهت که در حوزه ادبیات با رشد چشمگیری مواجه شده است، منافع بسیاری به همراه داشته. از بدو ورود سایت‌های شبکه‌های اجتماعی در وهله اول به این صورت معرفی شده‌اند: وب‌سایتی که کاربران را قادر به ایجاد پروفایل می‌کند، برقراری ارتباط یک کاربر با کاربران دیگر و مشاهده و کشف ارتباط بین پروفایل‌ها. نمونه‌های سایت‌های شبکه‌های اجتماعی شامل فیس‌بوک، توییتر، مای اسپیس و لینکدین که در میان آن‌ها فیس‌بوک با بیش از 1.6 میلیون کاربر فعال مشهورترین‌شان است. این شبکه‌های اجتماعی از بدو ورود بخشی از زندگی ما شده و به زندگی روزمره ما متصل شده‌اند. آن‌ها نه‌تنها شیوه ارتباط ما را تغییر داده‌اند بلکه ضمانت کرده‌اند که مردم صرفاً مشتریان دانش نیستند، بلکه سازندگان آن نیز هستند.

اکثر کاربران این فناوری، دانشجویان دانشگاه‌ها در سراسر جهان هستند. ایفیندو اظهار داشت که گزارش شده ‌است که 97% دانشجویان ایالات متحده، کاربران فعال روزانه شبکه‌های اجتماعی هستند. بسیاری از تحقیقات در غرب انجام شده، مطالعات مشابهی هم در آفریقا صورت گرفته است.

زانلی هادب (Zanele Hadebe)، یومی اولابی (Yomi Owolabi) و الیزابت ملامبو (Elizabeth Mlambo) بیان می‌کنند که کاربرد سایت‌های شبکه‌های اجتماعی توسط دانشجویان کارشناسی، یک پدیده نسبتاً جدید در آفریقاست؛ بنابراین لازم است تا این پدیده را بیشتر بررسی کنیم. در مطالعات قبلی، دیدگاهی، جهت توضیح کاربرد سایت‌های شبکه‌های اجتماعی ارائه شده است. دلایل زیر جهت توضیح این موضوع است که چرا دانشجویان از شبکه‌های اجتماعی استفاده می‌کنند. دلایلی چون به اشتراک‌گذاری اطلاعات، اهداف ارتباطی، به اشتراک‌گذاری ایده‌ها در میان خودشان، اهداف آموزشی و یا سرگرمی هستند. بااین‌حال، ایده مخالف و غیرمتقاعدکننده‌ای در مورد ارزش استفاده از شبکه‌های اجتماعی بر عملکرد دانشگاهی وجود دارد که باعث شده تا برخی دانشگاه‌ها مجبور به اقدامات شدید مانند ممنوعیت دسترسی (نیجریه) به شبکه‌های اجتماعی، محدود کردن دسترسی به آن‌ها از نظر زمان‌بندی (مشابه سایر دانشگاه‌ها در زیمباوه) و یا فقط اجازه استفاده پس از ساعات کاری شوند.

برخی نویسندگان ادعا می‌کنند که تعداد ساعات سپری شده در سایت‌های شبکه‌های اجتماعی، بر عملکرد تحصیلی دانشجویان تأثیرگذار بوده است. اولوواتویین در این زمینه تأیید می‌کند که دانشجویان دانشگاه‌های نیجریه که از شبکه‌های اجتماعی استفاده می‌کردند، زمان کمتری را به مطالعه دروس خود می‌پرداختند، در نتیجه روی نمره آن‌ها تأثیر گذاشت. اگرچه چندین مباحثه درباره ارزش سایت‌های شبکه‌های اجتماعی در زندگی دانشجویان مطرح شده ‌است، خواه موافق یا مخالف، یک حقیقت غیرقابل انکار این است که این پدیده به طرز هشدار دهنده‌ای رو به رشد است. با توجه به اینکه دانشجویان، یک گروه کلیدی از کاربران سایت‌های شبکه‌های اجتماعی هستند، بررسی اینکه چه چیزی این نیاز‌ها را هدایت می‌کند ضروری است. دلایل به‌کارگیری این مقاله عبارت‌اند از: تعیین ارزشی که دانشجویان در این سایت‌های شبکه‌های اجتماعی می‌بینند. نظریه استفاده و ترویج رسانه‌ها به‌عنوان ارائه دهنده یک چهارچوب نظری در درک این پدیده شناخته شده‌ است؛ زیرا ما علاقه‌مند به ارزش درک شده به جای تجربه در استفاده از فناوری هستیم.

تعداد 300 دانشجوی مقطع کارشناسی به صورت تصادفی از دانشکده‌های مختلف دانشگاه فدرال کشاورزی آبوکوتا و دانشگاه زیمباوه انتخاب شدند. یافته‌های حاصل از این بررسی‌ها نشان داد که فیس‌بوک و توییتر بیشترین استفاده را در بین مخاطیبن داشته است و چت کردن، هدف اصلی استفاده از رسانه‌های اجتماعی است. همین‌طور مشخص شد که رسانه‌های اجتماعی به بهبود عملکرد دانشگاهی آن‌ها کمک کرده است.

در بخشی از کتاب شبکه اجتماعی در دانشگاه‌های آفریقا می‌خوانیم:

با افزایش کاربران دانشجو در سایت‌های شبکه‌های اجتماعی به دلایل مختلف، نفوذ آن به بخش آموزشی را نمی‌توان نادیده گرفت. تعداد زیادی تحقیق به بررسی نقش شبکه‌های اجتماعی در آموزش‌وپرورش به‌خصوص در حوزه آموزش و تحقیق پرداخته است. بوش، (2009) استفاده از شبکه‌های اجتماعی آنلاین در تدریس و یادگیری را مطرح کرده، اما همچنین به چالش‌های پیش رو در این زمینه نیز اشاره داشته است. یک نظر‌سنجی انجام شده در زیمباوه در سال 2013 توسط زانامو، روپر و کوفتیریمبوا بیان کرد که بیشترین موضوع بحث در سایت‌های شبکه‌های اجتماعی مربوط به آموزش است که 60% دانشجویان موافق این واقعیت هستند، در حالی که 50% از آن‌ها برای مطالب درسی خود از شبکه‌های اجتماعی استفاده می‌کردند. از سوی دیگر نظرسنجی انجام شده بر بیش از 36000 دانشجو در ایالات‌ متحده، نشان داد با آنکه بیش از 90% از آن‌ها کاربران شبکه‌های اجتماعی هستند، تنها 30% از دانشجویان، اهداف آموزشی از شبکه‌های اجتماعی دارند. با استفاده از این می‌توان الگوهای رفتاری مختلفی را در استفاده از این شبکه‌ها مشاهده کرد، بدین معنی که توضیح قطعی وجود ندارد که چرا دانشجویان دانشگاه از شبکه‌های اجتماعی استفاده می‌کنند.

یک پیشرفت جالب دیگر برای دانشجویان این است که آن‌ها با دستگاه‌های تلفن همراه خود دسترسی به سایت‌های شبکه‌های اجتماعی دارند. تصویر واضحی از گسترش تلفن‌های همراه در برخی آمار‌ها ارائه شده است. بر اساس آفریقا ریپورت، (5 می‌2014) نفوذ تلفن همراه از 15 درصد در سال 2000 به 54 درصد در سال 2012 افزایش داشته است. نیجریه در رتبه هفتم استفاده از تلفن همراه در جهان قرار داشت. دانشجویان این کشور، این تکنولوژی را در فعالیت‌های اجتماعی و تحصیلی خود پذیرفته‌اند، مانند دانشجویان دیگر نقاط جهان. این واقعیت توسط گزارش اریکسون (آفریقا ریپورت، 8 سپتامبر، 2014) تأیید شده‌ است که توضیح می‌دهد من در ده کشور آفریقایی، هر ماه به فیس‌بوک متصل می‌شوم و از 100 میلیون نفر، 80% از آن‌ها از طریق تلفن همراه خود به این سیستم‌عامل دسترسی دارند و تنها 6% از طریق کامپیوتر خود از آن استفاده می‌کنند.